Szerokodziób białoskrzydły, szerokodziób wielkodzioby (Cymbirhynchus macrorhynchos) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny szerokodziobów (Eurylaimidae). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Cymbirhynchus. Występuje w nizinnych lasach tropikalnych i mangrowych Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie liczny w Malezji.
Podgatunki i zasięg występowania mały|lewo|Szerokodzioby białoskrzydłe na rycinie z publikacji Johna Goulda Birds of Asia tom 1. Zwykle wyróżnia się cztery podgatunki Cymbirhynchus macrorhynchos: C. m. affinis Blyth, 1846 – szerokodziób karminowy – zachodnia i środkowa Mjanma C. m. siamensis Meyer de Schauensee & Ripley, 1940 – południowa Mjanma, południowa Tajlandia, Kambodża, południowy Laos i południowy Wietnam C. m. malaccensis Salvadori, 1874 – środkowy i południowy Półwysep Malajski C. m. macrorhynchos (J.F. Gmelin, 1788) – szerokodziób białoskrzydły – Sumatra, Borneo i sąsiednie wyspy. Na liście ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World (10. wersja online: październik 2025) szerokodziób karminowy jest uznawany za osobny gatunek (Cymbirhynchus affinis). Tak też klasyfikuje go Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN), która stosuje system klasyfikacji według tej listy.
Morfologia Długość ciała 21–24 cm; masa ciała 50,0–76,5 g. Jest to jaskrawo ubarwiony ptak o przeważająco czarnym wierzchu, karminowoczerwonym spodzie ciała (przedzielonym czarnym pasem na piersi) i kuprze. Charakterystyczna jest biała warstwa piór na skrzydłach, której zawdzięcza polską nazwęW języku angielskim nosi on bardziej odpowiednią do jego upierzenia nazwę szerokodzioba czarno-czerwonego.. Tęczówki szmaragdowozielone, ale u osobników młodocianych brązowe. Szczęka dzioba jaskrawoturkusowoniebieska, żuchwa żółtopomarańczowa z turkusowoniebieskimi krawędziami tnącymi i końcówką. Samice podobne do samców, ale przeważnie nieco mniejsze.
Ekologia i zachowanie mały|lewo|Gniazdo szerokodzioba białoskrzydłego Zamieszkuje nizinne lasy tropikalne i mangrowe, także lasy wtórne. Widywany również na plantacjach w pobliżu wody, a także lokalnie we wsiach i ogrodach. Występuje zazwyczaj do 300 m n.p.m., lokalnie do 900 m n.p.m. na Sumatrze i Borneo.
Buduje zwarte i zamknięte od góry gniazda w formie odwróconej butelki. Zazwyczaj umieszcza je wysoko w gęstwinie porastającej rzeki, choć spotyka się również gniazda nad drogami, na liniach telefonicznych i elektrycznych. Żywi się głównie owadami, które często chwyta w locie. Odnotowano też zjadanie przez te ptaki małych zwierząt rzecznych, w tym mięczaków, skorupiaków i rybek. W diecie obecne są także owoce i nasiona.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje szerokodzioba białoskrzydłego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity w większości swego zasięgu występowania. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na postępujące wylesianie.
Od 2016 roku IUCN klasyfikuje szerokodzioba karminowego jako osobny gatunek (Cymbirhynchus affinis); również zalicza go do kategorii najmniejszej troski. Trend liczebności jego populacji nie jest znany.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Szerokodzioby Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1788 roku