Mondragon Corporation – korporacja i federacja spółdzielni pracowniczych z siedzibą w Kraju Basków w Hiszpanii.

Firma została założona w mieście Mondragon w 1956 przez absolwentów miejscowej uczelni technicznej. Jego pierwszym produktem były grzejniki naftowe. Jest to dziesiąta co do wielkości hiszpańska firma pod względem obrotów majątkowych i wiodąca grupa biznesowa w Kraju Basków. Pod koniec 2014 zatrudniała 74 117 osób w 257 firmach i organizacjach w czterech obszarach działalności: finanse, przemysł, handel detaliczny i wiedza. Do 2015 zatrudnionych było 74 335 osób. Spółdzielnie Mondragon działają zgodnie z oświadczeniem w sprawie tożsamości spółdzielczej prowadzonym przez International Co-operative Alliance.

Historia W 1941 młody katolicki ksiądz José María Arizmendiarrieta osiedlił się w Mondragón, mieście liczącym 7000 mieszkańców, które jeszcze nie otrząsnęło się z biedy, głodu, wygnania i napięcia hiszpańskiej wojny domowej. W 1943 Arizmendiarrieta założył szkołę techniczną, która stała się poligonem szkoleniowym dla menedżerów, inżynierów i wykwalifikowanej siły roboczej dla lokalnych przedsiębiorstw, a przede wszystkim dla spółdzielni. Arizmendiarrieta spędził kilka lat kształcąc młodych ludzi formy humanizmu opartego na solidarności i współuczestnictwie, w harmonii z katolicką nauką społeczną, oraz znaczenia zdobywania niezbędnej wiedzy technicznej przed założeniem pierwszej spółdzielni. W 1955 wybrał pięciu młodych ludzi do założenia pierwszej firmy spółdzielczej i przemysłowego początku Mondragon Corporation. Firma nazywała się Talleres Ulgor, skrót od nazwisk Usatorre, Larrañaga, Gorroñogoitia, Ormaechea i Ortubay, znanych dziś jako „Fagor Electrodomésticos”.

W ciągu pierwszych 15 lat powstało wiele spółdzielni, dzięki autarkii rynku i przebudzeniu się hiszpańskiej gospodarki. W tych latach, również za zachętą Don José María Arizmendiarrieta, utworzono Caja Laboral (1959) i Social Welfare Body Lagun Aro (1966), które miały odegrać kluczową rolę. Powstała pierwsza lokalna grupa, Ularco. W 1969 Eroski został założony poprzez połączenie dziesięciu małych lokalnych spółdzielni konsumenckich.

W ciągu następnych 20 lat, od 1970 do 1990, kontynuowano tę dynamikę, wraz z silnym wzrostem liczby nowych spółdzielni promowanych przez Dział Biznesu Caja Laboral, promocją stowarzyszeń spółdzielczych, tworzeniem lokalnych grup oraz założeniem Centrum Badawczego Ikerlan w 1974.

W związku z planowanym przystąpieniem Hiszpanii do Wspólnoty Europejskiej w 1986, w 1984 podjęto decyzję o utworzeniu Mondragon Co-operative Group; poprzednika obecnej firmy. Szkolenia doskonalące dla menedżerów zostały umocnione poprzez stworzenie Otalory, przeznaczonej na szkolenia i upowszechnianie spółdzielni. Grupa składała się z 23 130 pracowników na koniec 1990.

Na arenie międzynarodowej była to reakcja na postępującą globalizację, ekspansja zagraniczna poprzez tworzenie zakładów produkcyjnych w kilku krajach. Pierwszą z nich był zakład Copreci w Meksyku w 1990, a następnie wiele innych: do 73 na koniec 2008 i 122 na koniec 2013. Celem było zwiększenie konkurencyjności i udziału w rynku, przybliżenie dostaw komponentów do zakładów klientów, zwłaszcza w sektorze motoryzacyjnym i AGD, oraz zwiększenie zatrudnienia w Kraju Basków poprzez promowanie eksportu produktów spółdzielni za pomocą nowych platform.

W październiku 2009 United Steelworkers ogłosiło porozumienie z Mondragon w sprawie utworzenia spółdzielni pracowniczych w Stanach Zjednoczonych. 26 marca 2012 USW, Mondragon i Ohio Employee Ownership Center (OEOC) ogłosiły swój szczegółowy model współpracy związkowej.

Sektor przemysłowy zakończył 2012 z nowym rekordem w sprzedaży międzynarodowej na poziomie 4 mld euro, bijąc dane sprzed kryzysu finansowego z lat 2007-2008. Mondragon otworzył 11 nowych filii produkcyjnych. Sprzedaż międzynarodowa w tamtym roku stanowiła 69% całej sprzedaży, co oznaczało wzrost o 26% w latach 2009-2012, a za granicą pracowało 14 000 osób. Udział Mondragonu w rynkach BRICS wzrósł do 20% w stosunku do roku poprzedniego. W 2013 sprzedaż międzynarodowa wzrosła o 6,7% i stanowiła 71,1% całkowitej sprzedaży.

16 października 2013 przedsiębiorstwo AGD Fagor Electrodomésticos złożyło wniosek o ogłoszenie upadłości na mocy hiszpańskiego prawa w celu renegocjacji zadłużenia na kwotę 1,1 mld euro, po tym jak poniosło poważne straty w czasie kryzysu euro i w konsekwencji złego zarządzania finansami, narażając 5600 pracowników na ryzyko utraty pracy. Następnie 6 listopada 2013 doszło do bankructwa całej grupy Fagor. W lipcu 2014 Fagor został kupiony przez katalońską spółkę Cata za 42,5 mln euro. Cata zobowiązała się do stworzenia 705 bezpośrednich miejsc pracy w Kraju Basków i kontynuowania marek Fagor, Edesa, Aspes i Splendid.

Struktura Spółdzielnie Mondragon łączy humanistyczna koncepcja biznesu, filozofia uczestnictwa i solidarności oraz wspólna kultura biznesowa. Kultura ta jest zakorzeniona we wspólnej misji i wielu zasadach, wartościach zakładowych i polityce biznesowej. Na przestrzeni lat powiązania te zostały zawarte w szeregu zasad działania zatwierdzonych większością głosów przez Kongresy Spółdzielcze, które regulują działalność Organów Zarządzających korporacji (Stały Komitet, Rada Generalna), Spółdzielni Podstawowych i ich Oddziałów, zarówno z organizacyjnego, instytucjonalnego i ekonomicznego punktu widzenia, jak i pod względem majątkowym.

Te ramy kultury biznesowej zostały skonstruowane w oparciu o wspólną kulturę wywodzącą się z 10 Podstawowych Zasad Współpracy, w których zakorzenione są zasady Mondragona: Otwarta Karta Wstępu, Organizacja Demokratyczna, Suwerenność Pracy, Instrumentalna i Podrzędna Natura Kapitału, Zarządzanie Partycypacyjne, Solidarność Płatnicza, Współdziałanie, Transformacja Społeczna, Uniwersalizm i Edukacja. Filozofia ta jest uzupełniona czterema wartościami zarządzania: Współpracą, występowaniem w roli właścicieli i protagonistów; Partycypacją, która kształtuje się jako zaangażowanie w zarządzanie; Społeczną Odpowiedzialnością, poprzez dystrybucję bogactwa opartą na solidarności; oraz Innowacją, koncentrującą się na ciągłej odnowie we wszystkich obszarach.

Ta kultura biznesowa przekłada się na zgodność z szeregiem podstawowych celów (ukierunkowanie na klienta, rozwój, innowacyjność, zyskowność, ludzie we współpracy i zaangażowanie w społeczności) i ogólnych zasad polityki zatwierdzonych przez Kongres Spółdzielczości, które są uwzględniane na wszystkich szczeblach organizacyjnych firmy i włączane do czteroletnich planów strategicznych i rocznych planów biznesowych poszczególnych spółdzielni, oddziałów i firmy jako całości.

Zarobki W Mondragon uzgadnia się proporcje płacowe między pracą na stanowisku kierowniczym a pracą w terenie lub w fabryce, za którą otrzymuje się płacę minimalną. Stosunki te wahają się od 3:1 do 9:1 w różnych spółdzielniach i średnio 5:1. Oznacza to, że dyrektor generalny przeciętnej spółdzielni Mondragon zarabia nie więcej niż 5 razy więcej niż teoretyczna płaca minimalna wypłacana w ich spółdzielni. Dla większości pracowników stosunek ten jest mniejszy, ponieważ niewielu jest pracowników Mondragon, którzy zarabiają minimalną płacę, ponieważ większość miejsc pracy jest nieco wyspecjalizowana i jest sklasyfikowana na wyższym poziomie płac. Stosunek płac spółdzielni jest okresowo ustalany przez jej robotników-właścicieli w drodze demokratycznego głosowania.

W porównaniu z podobnymi stanowiskami w lokalnych branżach, płace menedżerów w Mondragon są znacznie niższe (ponieważ niektóre firmy płacą swoim najlepiej zarabiającym menedżerom setki razy więcej niż najniżej zarabiający pracownik firmy) i równoważne dla średniego szczebla zarządzania, technicznego i zawodowego. Niższe poziomy płac są średnio o 13% wyższe niż podobne miejsca pracy w lokalnych przedsiębiorstwach. Progresywna hiszpańska stawka podatkowa jeszcze bardziej zmniejsza różnice w wynagrodzeniach. Te niskie wynagrodzenia bardzo utrudniają rekrutację menedżerów z firm będących własnością inwestorów.

Sektory Mondragon Corporation działa w czterech sektorach: finanse, przemysł, handel detaliczny i wiedza, przy czym ten ostatni wyróżnia Mondragon spośród innych grup biznesowych. W 2013 korporacja osiągnęła łączne przychody w wysokości ponad 12 mld euro (około 16 mld dolarów) i zatrudniała 74 061 pracowników, co czyni ją czwartą co do wielkości grupą przemysłową i dziesiątą co do wielkości grupą finansową w Hiszpanii.

Finanse Obszar ten obejmuje działalność bankową Laboral Kutxa, firmy ubezpieczeniowej Seguros Lagun Aro oraz Voluntary Social Welfare Body Lagun Aro, które na koniec 2014 dysponowały funduszem aktywów o łącznej wartości 5566 mln euro. Zysk uzyskany z tego funduszu jest wykorzystywany na pokrycie długoterminowych świadczeń emerytalnych, wdowieństwa i rent inwalidzkich, uzupełniających te oferowane przez hiszpański system zabezpieczenia społecznego.

Przemysł mały|Biurowiec LKS. Spółki koncernu produkują dobra konsumpcyjne, dobra inwestycyjne, komponenty przemysłowe, produkty i systemy dla budownictwa oraz usługi. Ta ostatnia obejmuje bardzo zróżnicowane grupy biznesowe, takie jak Abantail: adaptacyjna optymalizacja projektu, Alecop: szkolenia inżynierskie, LKS Ingeniería: architekci i inżynierowie. MCC Telecom: inżynieria telekomunikacyjna. Mondragon Lingua: Tłumaczenia i szkoły językowe, Mondragon Sistemas: automatyka, komputery przemysłowe i telekomunikacja. Ondoan: Projekty „pod klucz” w sektorze energetycznym i ochrony środowiska. Na terenie rekreacyjno-sportowym produkuje rowery Orbea, sprzęt do ćwiczeń fizycznych oraz przedmioty do kempingu, ogrodu i na plażę.

W zakresie dóbr kapitałowych, Mondragon odnotował w 2009 obroty w wysokości 976 mln euro i jest wiodącym hiszpańskim producentem obrabiarek do obróbki skrawaniem (Grupa Danobat) i formowania blach (Grupa Fagor Arrasate). Uzupełnieniem tych maszyn są produkty do automatyzacji i sterowania obrabiarek, maszyn pakujących, maszyn do automatyzacji procesów montażowych i obróbki drewna, wózków widłowych, transformatorów elektrycznych, zintegrowanych urządzeń dla gastronomii, chłodni i urządzeń chłodniczych. Koncern, koncentrując się w szczególności na sektorze motoryzacyjnym, produkuje również szeroką gamę matryc, form i oprzyrządowania do odlewów żeliwnych i aluminiowych oraz zajmuje wiodącą pozycję w sektorze maszyn dla sektora odlewniczego.

W sektorze Industrial Components, Mondragon odnotował w 2009 obroty w wysokości 1,5 miliarda euro, w którym działa jako zintegrowany dostawca dla wiodących producentów samochodów, oferując od projektowania i rozwoju części po uprzemysłowienie i dostawę komponentów i zespołów. Posiada różne produkty, takie jak hamulce, osie, zawieszenie, skrzynia biegów, silniki, aluminiowe obręcze kół, przewodzenie płynów i inne wewnętrzne i zewnętrzne elementy pojazdu. Produkuje również komponenty dla głównych producentów sprzętu AGD w trzech obszarach biznesowych: AGD, komfort domowy i elektronika. Produkuje również kołnierze i akcesoria rurowe do przetwarzania ropy naftowej i gazu, zakłady petrochemiczne i energetyczne, miedziane i aluminiowe przewody elektryczne oraz komponenty do przenośników. mały|Teren firmy URSSA w mieście Vitoria-Gasteiz. W budownictwie sprzedaż wyniosła w 2009 974 mln euro. Mondragon wybudował budynki i ważne projekty infrastrukturalne. Projektuje i buduje duże konstrukcje metalowe (URSSA), z laminowanego drewna i prefabrykatów betonowych; dostarcza prefabrykaty z polimerobetonu; oferuje rozwiązania w zakresie deskowania i konstrukcji (Grupa ULMA) oraz maszyn do robót publicznych i industrializacji procesu budowlanego, w tym usługi inżynieryjne i montażowe. Grupa ORONA produkuje windy.