Wielonarodowe siły zbrojne w Iraku – koalicja państw pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych czasie w II wojny w Zatoce Perskiej i późniejszej okupacji Iraku, którą rozpoczęto w 2003 roku. Państwa, które weszły do koalicji, nazwano zwięźle koalicją chętnych ().

Powstanie koalicji thumb|Naszywka mundurowa wielonarodowych sił zbrojnych w Iraku thumb|upright=1.8|„Koalicja chętnych” Użycie terminu „koalicja chętnych” w kontekście planowanej wojny w Iraku zaczęło pojawiać się w połowie 2001 roku. Jednak za oficjalny moment powstania koalicji podaje się zwykle listopad 2002 roku, kiedy prezydent USA George W. Bush, odwiedzając Europę na szczycie NATO, oświadczył, że jeśli prezydent Iraku Saddam Husajn nie zdecyduje sam się rozbroić, Stany Zjednoczone poprowadzą koalicję chętnych, która go rozbroi.

Administracja Busha używała terminu „koalicja chętnych” w odniesieniu do krajów, które poparły, militarnie lub politycznie, inwazję na Irak w 2003 roku i późniejszą obecność wojskową w Iraku po inwazji. Lista opublikowana przez Biały Dom w marcu 2003 roku obejmowała 46 członków. W kwietniu 2003 roku lista została zaktualizowana i obejmowała 49 państw, choć następnie została zmniejszona do 48 po sprzeciwie Kostaryki. Spośród 48 państw finalnie znajdujących się na liście, cztery wysłały swoje wojska do sił inwazyjnych (Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Australia i Polska). Dodatkowe 37 państw dostarczyło ograniczoną liczbę żołnierzy w celu wsparcia operacji wojskowych po zakończeniu inwazji.

Lista członków koalicji opublikowana przez Biały Dom obejmowała kilka państw, które nie planowały udziału w rzeczywistych operacjach wojskowych. Niektóre z nich, takie jak Wyspy Marshalla, Mikronezja, Palau i Wyspy Salomona, nie posiadały nawet stałych armii. Jednak na mocy obywatele Wysp Marshalla, Republiki Palau i Sfederowanych Stanów Mikronezji mogą służyć w amerykańskich siłach zbrojnych. Mieszkańcy tych państw wyspiarskich zostali rozmieszczeni w połączonych siłach Pacyfiku, składających się z jednostek rezerwowych Guam, Hawajów i Samoa. W ramach tej formacji dwukrotnie zostali wysłani do Iraku. Rząd jednego z krajów, Wysp Salomona, wymienionych przez Biały Dom jako członek koalicji, najwyraźniej nie był świadomy takiej formy członkostwa i natychmiast mu zaprzeczył. Według badania z 2010 roku, Mikronezja, Wyspy Marshalla i Palau (oraz Tonga i Wyspy Salomona w mniejszym stopniu) były uzależnione gospodarczo od pomocy gospodarczej ze strony Stanów Zjednoczonych, a zatem miały ekonomiczną motywację do przyłączenia się do koalicji chętnych.

W grudniu 2008 roku profesor z Uniwersytetu Illinois poinformował, że Biały Dom edytował i antydatował zmiany na liście krajów koalicji. Althaus stwierdził, że niektóre wersje listy zostały całkowicie usunięte z akt, a inne były ze sobą sprzeczne, co stanowiło naruszenie procedury archiwizacji oryginalnych dokumentów i uzupełniania ich o późniejsze zmiany oraz aktualizacje.

Do sierpnia 2009 roku wszyscy członkowie koalicji spoza USA i Wielkiej Brytanii wycofali się z Iraku. W rezultacie, od 1 stycznia 2010 roku, wielonarodowe siły zbrojne w Iraku zostały przemianowane i zreorganizowane na . Tym samym koalicja chętnych oficjalnie zakończyła swoją działalność.

Lista krajów thumb|Członkowie pierwotni 18 marca 2003 roku Departament Stanu opublikował listę 31 krajów, które uczestniczyły w koalicji pod dowództwem USA: Afganistan, Albania, Australia, Azerbejdżan, Bułgaria, Kolumbia, Czechy, Dania, Salwador, Erytrea, Estonia, Etiopia, Gruzja, Węgry, Islandia, Włochy, Japonia, Korea Południowa, Łotwa, Litwa, Macedonia, Holandia, Nikaragua, Filipiny, Polska, Rumunia, Słowacja, Hiszpania, Turcja, Wielka Brytania i Uzbekistan.

20 marca 2003 roku Biały Dom opublikował uaktualnioną listę, na której dodano następujące państwa: Kostaryka, Dominikana, Honduras, Kuwejt, Wyspy Marshalla, Mikronezja, Mongolia, Palau, Portugalia, Rwanda, Singapur, Wyspy Salomona i Uganda. Następnego dnia do listy dodano Panamę. W kwietniu 2003 roku na liście znalazły się także Angola, Tonga i Ukraina, co zwiększyło liczbę państw sojuszniczych do 49 (wliczając Stany Zjednoczone). W październiku lub listopadzie 2004 roku z listy usunięto Kostarykę, pozostawiając 48 państw.

Krytyka Felietonistka „Salon.com” Laura McClure, zwracając uwagę na ogromne kwoty pomocy zagranicznej oferowanej w zamian za wsparcie wojny w Iraku, określiła koalicję Busha mianem „koalicji naciągaczy” lub „koalicją niechętnych”. Brytyjski aktywista Tariq Ali wypowiedział się podobnie, nazywając ją „koalicją szylingów”.

Podczas drugiej debaty przed wyborami prezydenckimi w USA w 2004 roku na Uniwersytecie Miami, kandydat Demokratów John Kerry zakwestionował wielkość koalicji uczestniczącej w inwazji, mówiąc: 'kiedy wkraczaliśmy, były to trzy kraje: Wielka Brytania, Australia i Stany Zjednoczone. To nie jest wielka koalicja. Mogliśmy zrobić więcej. Bush odpowiedział: Cóż, właściwie zapomniałeś o Polsce. A teraz jest zaangażowanych 30 krajów, stojących ramię w ramię z naszymi amerykańskimi wojskami. Fraza zapomniałeś o Polsce stała się następnie sarkastycznym skrótem myślowym, wyrażającym przekonanie, że większość członków koalicji nie wnosiła znaczącego wkładu w wysiłek wojenny w porównaniu z trzema głównymi uczestnikami. Ponadto wększość społeczeństwa w większości zaangażowanych krajów, według sondaży, nie popierała tego przedsięwzięcia ani udziału swojego kraju w wojnie irackiej.

Senator Robert Byrd, wówczas czołowy demokrata w senackiej Komisji ds. Alokacji, określał koalicję skrótem od jej nazwy, COW (po angielsku krowa), wyrażając zaniepokojenie, że Stany Zjednoczone są „dojone” przez pozostałych uczestników jak „dojna krowa”. Kanadyjska posłanka na Izbę Gmin, , nazwała poparcie jej państwa dla amerykańskiego programu obrony przeciwrakietowej „koalicją idiotów”.

W książce Dude, Where’s My Country? („Stary, gdzie jest mój kraj?”) Michael Moore argumentuje, że sama idea „koalicji chętnych” była nieprecyzyjna. Moore zauważa, że większość państw, które wysłały swoje wojska do koalicji to małe kraje, praktycznie bez wpływu gospodarczego, a ogół społeczeństwa tych krajów sprzeciwiał się udziałowi w inwazji.

Przypisy

Kategoria:Wojna w Iraku (2003–2011)