Pražské Předměstí (wcześniej Pražské Předměstí u Hradce Králové, niem. Prager Vorstadt bei KöniggrätzSeznam míst v království Českém. Sestaven na základě úředních dat k rozkazu c.k. místodržitelství, Praha 1913) – dzielnica Hradca Králové, położona w centrum miasta, po prawej stronie Łaby, niegdyś przemysłowa, dziś rezydencyjna, bardzo atrakcyjna ze względu na centralne położenie.
Geografia i przyroda Położenie Dzielnica jest położona na obszarze Kotliny Czeskiej, po prawej stronie rzeki Łaby. Jej współrzędne geograficzne: 15° 48' 53" długości geograficznej wschodniej oraz 50° 12' 43" szerokości geograficznej północnej (budynek byłego urzędu miasta Praskiego Przedmieścia u Hradca Králové). W okolicy przedmieścia znajduje się kilka kolejnych dzielnic hradeckich: Březhrad (południe i południowy zachód), Kukleny (zachód), Svobodné Dvory (północny zachód), Plotiště nad Labem oraz Plácky (północ), Věkoše (północny wschód), Hradec Králové (wschód) i Třebeš (południowy wschód). 250px|thumb|left|Dom nr 101
Powierzchnia Powierzchnia dzielnicy wynosi 4,94 km². Jej części nazywają się Červený Dvůr, Farářství, Přední Šosteny, Rybárny, Temešvár II (pierwsza część należy do Kuklen) oraz Zadní Šosteny.
Hydrologia Przedmieście Praskie leży w dorzeczu Łaby. Najważniejszym jego dopływem jest sztuczny Labský náhon. W południowej części dzielnicy jest kilka stawów (Pod Czerwonym Dworem, Farské jezero). W historii dzielnica miała wielu stawów, które zostały zniesione na początku XX wieku (na miejscu dawnej fabryki Jana Beneša, w Sadach Sukovych, Farářství)Jiří Malina, Královéhradecké obrázky 3. díl, Hradec Králové 2007, .
Geologia Budowa geologiczna jest prosta. Obszar Przedmieścia Praskiego jest położony na terasie Łaby. Wierzchnia warstwa gleby tu jest aż do głębokości 200 cm (tzw. Voltovy kouty, dzisiaj są tutaj tylko domy), ale na obszarze około osiedli Červený Dvůr i Temešvár ma głębokość tylko 20–30 cm. W tej warstwie występuje piasek w dużej ilości. Poniżej niej są: warstwa drobnego piasku o głębokości 30–400 cm, warstwa piasku gruboziarnistego oraz żwiru krzemionkowego o głębokości 1 m i najniższa warstwa utworzona z osadów napływowych czyli dyluwialnych (czerwony ił).
Fauna i flora Lokalna fauna i flora składa się z typowych gatunków Europy Środkowej.
Ochrona przyrody W katastrze Przedmieścia Praskiego nie znajdują się obszary chronione.
Demografia Liczba ludności Rok18691900191019211930195019611970198019912001Liczba ludności 522 2 389 4 618 5 343 6 618 9 749 14 132 14 026 17 640 15 324 14 091 Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
Struktura ludności w 2001 r. według wieku Razem 0-14 lat 15-59 lat 60 i więcej lat 14 091 1 819 8 274 3 996 Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
Struktura ludności w 2001 r. według narodowości Razem Czesi Morawianie Słowacy Wietnamczycy Niemcy Polacy Romowie 14 091 13 452 22 175 24 12 24 8 Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
Struktura ludności w 1921 r. według wyznawanej religii Razem Katolicy rzymscy Ewangelicy Husyci Ateiści Żydzi 5 343 2 876 228 236 1 955 44 Źródło: Czeski Urząd Statystyczny 250px|thumb|right|Kamienny cokół zabytkowego krzyża w Farářství
Historia Na terenie Praskiego Przedmieścia ludzie żyli już w epoce brązu, co sugerują lokalne wykopaliska. Jeszcze wcześniej prowadził tamtędy szlak kupiecki w kierunku Pragi, jedno z odgałęzień ważnego morawsko-śląskiego szlaku handlowego. W okresie grodziskowym została zachodnia część wzgórza hradeckiego wzmocniona fortyfikacjami ziemnymi i pod wzgórzem została stworzona dwójka przedmieść - Praskiego oraz Mýtskiego. Ludzie, którzy tam mieszkali, byli najczęściej niewolnikami i wytwarzali różne produkty dla swojego księcia. Mieszkało tu również kilku urzędników książęcych oraz członków świty wojskowej. Jednak większość z nich wraz z rodzinami mieszkała w zamku na wzgórzu.
W 1225 r. na terenie zamku i bezludnej części wzgórza zostało założone przez króla Przemysła miasto Hradec Králové. Większość osadników nowego miasta pochodziła z Niemiec, z nich powstali wolni i jednocześnie dziedziczni właściciele domów mieszczańskich. Zaś ludność czeska na przedmieściach pozostawała w niewoli do roku 1297, kiedy to król Wacław II przyłączył zamieszkany przez nich teren do miasta, a oni sami zostali mieszczanami hradeckimi.
Większość Przedmieścia Praskiego była rozciągnięta po zachodniej stronie murów obronnych miasta, oraz wśród ośmiu odnóg rzeki Łaby. Już w XIII wieku przedmieście było gęsto zaludnione. Oprócz licznych domów znajdował się tam klasztor dominikanów z kościołem Najświętszej Marii Panny, kościół św. Jakuba z klasztorem rycerzów niemieckich, szpitalem trędowatych i kościołem św. Elżbiety. Około 1300 r. został zbudowany klasztor sióstr Dominikanek wraz z kościołem św. Jerzego. W XIV w. istniały kościoły parafialne św. Mikołaja, św. Piotra, kościół św. Szczepana, łaźnia czeska, kilka młynów i wiele warsztatów rzemieślniczych, szczególnie garbarskich. W tym samym wieku został założony szpital z kościołem św. Anny.
Na początku wojen husyckich zostały rozebrane klasztor i kościół dominikanówKarel Michl, Husitství na Hradecku, Hradec Králové 1955. Następnie zostały zniszczone i inne budynki sakralne. W czasie wojny miasta z cesarzem Zygmuntem (1436–1437) nie uległy zniszczeniu również inne kościoły. Z okresem wojen husyckich wiąże się jeszcze jedno zdarzenie, a mianowicie bitwa pod dworem Straucha (1423), w której Jan Žižka pokonał wojska praskie oraz Divisza Borzka z MiletinkaVáclav Vladivoj Tomek, Místopisné paměti města Hradce Králové, Praha 1885.
W pierwszej połowie XV wieku została przy kościele św. Anny założona nowa plebania, do której należał odnowiony kościół św. Piotra. W drugiej połowie tego wieku kościół św. Jakuba wchodził w skład parafii św. Ducha w Hradcu Králové.
Zgubą dla Przedmieścia Praskiego była wojna trzydziestoletnia. Szwedzi podpalili w latach 1639–1640 między innymi kościół św. Anny (odrestaurowany w 1731) i św. Jakuba (znów otwarty w 1680). Po ich odejściu pozostało 20% zabudowań. Reszta została zniszczona, spalona i opuszczona.
Przedmieście Praskie osiągnęło swój pierwotny rozmiar dopiero w pierwszej połowie XVIII wieku. W 1722 r. znajdowało się tutaj 162 domów. Niestety, w 1745 r. wojewoda Karol Lotaryński nakazał zburzyć 58 domów wokół kościoła św. Anny. W 1758 r. miasto zajęły wojska króla Prus Fryderyka. Tylko na krótki czas, bo wycofały się przed zbliżającym się atakiem Leopolda von Dauna. Najgorsze czasy miały dopiero nadejść.
W 1766 r. rozpoczęła się budowa twierdzy hradeckiej. Z tego powodu znikła większość przedmieścia. Już w 1766 r. został zniszczony kościół św. Jakuba wraz z sąsiednimi budynkamiJeroným Jan Nepomucký Solař, Dějepis Hradce Králové n. Labem a biskupství hradeckého, Praha 1870. Liczne ramiona rzeki Łaby zostały sprowadzone do jednego nowego koryta (1770) oraz zasypane lub trwale odcięte od rzeki. W 1770 r. miało przedmieście tylko 92 budynków. Ostatnie domy zostały wyburzone w 1772 r. Cztery lata później ten sam los spotkał klasztor minorytów z kościołem św. Anny, a sześć lat później został zburzony i kościół św. Piotra.
Z przedmieścia pozostały tylko domy przy drodze praskiej oraz do wsi Plotiště. Były to głównie domy drewniane, które poddały się pożarom w 1792 r. W 1797 r. została zbudowana strzelnica z ogrodem dla gwardii ostrostrzelców hradeckich. 250px|thumb|left|Czerwony Dwór Początkiem XVIII wieku są budowane nowe drogi, w 1800 z Przedmieścia Praskiego do Hradca Králové, w latach 1817–1826 z Hradca Králové do Pragi oraz w 1818 z Hradca Králové do miejscowości Hořice. W 1817 roku Farářství, Šosteny oraz Temešvár zostały połączone z katastrem Kuklen. Wiosną 1846 r. przedmieście zostało uszkodzone w wyniku powodzi. Tego samého roku spalił się budynek Strzelnicy.
W 1849 r. Przedmieście Praskie zostało niezależną gminą polityczną. Ten akt został opublikowany 15 stycznia 1850 r. Mieszkańcy początkowo nie zgadzali się z tą decyzją, ale nie miali innego wyboru. Następnego roku gmina połączyła się z KuklenamiJiří Malina, artykuł Kdysi bývalo Pražské Předměstí součástí samostatné obce Kukleny: kapitoly z královéhradecké historie, Hradecké noviny, Hradec Králové 21 października 2003) i ich częścią była aż do usamodzielnienia w 1889 r. Pierwsze wybory komunalne odbyły się w dniach 12-13 sierpnia 1890. Pierwszym burmistrem staje się František Souček.
Druga połowa XIX wieku wiąże się z rozwojem gminy. Trwają prace na budowie nowych linii kolejowych (Hradec Králové-Praha, Hradec Králové-Ostroměř, Hradec Králové-Josefov, Hradec Králové-Týniště nad Orlicí, Hradec Králové-Pardubice) oraz następuje okres tworzenia nowych zakładów przemysłowychJan Jakl, Zmizelé Čechy - Hradec Králové, Praha i Litomyšl 2005, . W latach 1897–1898 została wybudowana szkołaZdeněk Doubek, artykuł Jak to bylo se školstvím a školami na Pražském Předměstí, Hradecké noviny 7 stycznia 1993 (została konsekrowana 4 września 1898 r.), w 1898 r. nowa restauracja Chicago, w latach 1901–1902 kotłownia dla potrzeb wygrzewania lokomotyw, w 1902 r. nowa gospoda Mexiko, w 1903 r. Gminny Dom i w 1906 r. szkoła powiększyła się o drugie piętro. Największy boom następuje w okresie kadencji burmistrza Fialy. Wprowadzana jest energia elektryczna, w budowie są nowe drogi i parki, realizuje się sieć kanalizacji, wodociągów, a przede wszystkim rozpoczyna się masowa budowa nowych przemysłowych budynków oraz domów dla robotników i pracowników koleiZdeněk Doubek, artykuł Nejprve obec, později město, Hradecké noviny 3 grudnia 1993. Rok 1914 przynosi upadek, bo umiera burmistrz Fiala i rozpoczyna się I wojna światowa. Powstanie Czechosłowacji powoduje nową erę rozwoju miejscowości. W latach 1922–1924 jest zbudowana główna część kanalizacji i decyzją rządu z dnia 21 października 1924 r. Przedmieście Praskie stało się miastemFrantišek Tichý, Úplný průvodce po Velkém Hradci Králové, Hradec Králové 1924. W 1921 r. jest otwarta piekarnia Centralnej Spółdzielni SpożywczejAdresář a schematismus velkého Hradce Králové: Hradec Králové, Pražské předměstí, Kukleny, Nový Hradec Králové, Malšovice, Plotiště n./L., Pouchov, Slezské Předměstí, Svobodné Dvory, Třebeš; Hradec Králové 1927 oraz w latach 1925–1926 rosną nowy magazyn gospodarczy i spółdzielnia mleczarskaJiří Malina, Královéhradecké obrázky 2. díl, Hradec Králové 2006, . Największymi budowami tych lat zostały: kościół Boskiego Serca Pana (1929-1930)Jiří Malina, Královéhradecké obrázky 1. díl, Hradec Králové 2005, i nowy dworzec główny (1929–1935)Jakub Potůček, Hradec Králové, architektura a urbanismus 1895-2009, Hradec Králové 2009, .
Chronologiczna lista burmistrzów w latach 1891-1942 Imię Okres urzędowania František Souček 1891-1893 František Staněk 1893-1894 Václav Vodička 1894-1898 Karel Holub 1898-1899 Václav Vodička 1899-1911 František V. Fiala 1911-1914 Jan Beneš 1914-1919 Josef Kotek 1919-1928 František Cihla 1928-1932 František Valouch 1932-1942 Źródła: Tygodnik Ratibor oraz Kronika gminna
Koniec niezależności miasta przynieśli okupanci niemieccy, którzy w dniu 1.4.1942 utworzyli tzw. „Wielki Hradec Králové“ i jego częścią stało się również Przedmieście Praskie. Od tego czasu jest dzielnicą miasta Hradca KrálovéJiří Zikmund-Jaroslava Pospíšilová-Zdena Lenderová, Fotoalbum města Hradce Králové 1918-1945, Hradec Králové 2002, .
250px|thumb|left|Rodzinny dom Karla oraz Jaroslavy Cee
Zabytki Czerwony Dwór z 1790 r. (spichlerz z 1870 r., 29 września 2016 został oficjalnie uznany za zabytek) Budynek szkoły z lat 1897–1898 (1906 zbudowane drugie piętro oraz nad wejściem rzeźba głowy J. A. Komenskiego z piaskowca, dziś Artystyczna Szkoła Podstawowa Boni Pueri) Budynek byłej restauracji „Chicago“ z 1898 r. (przybudowa jest z 1902 r.) Kościół Boskiego Serca Pana z lat 1929–1932 Dworzec Centralny z lat 1929-1935 (autorami projektu są Ing. arch. Václav Rejchl i Ing. arch. Jan Rejchl)