thumb|Grób Jana Kałuszewskiego na cmentarzu Wolskim w Warszawie thumb|Zdjęcia Jana Kałuszewskiego pokazywane podczas pikiety w setną rocznicę śmierci Gabriela Narutowicza w Warszawie, 2022 Jan Wincenty Kałuszewski (ur. 1890 w Warszawie, zm. 11 grudnia 1922 tamże) – działacz związkowy i socjalistyczny. Zginął w trakcie manifestacji Polskiej Partii Socjalistycznej w dniu zaprzysiężenia Prezydenta Gabriela Narutowicza. Uznany przez PPS jako symbol walk bratobójczych i ofiar prawicy.
Życiorys Syn Stanisława. Z zawodu rzeźnik, pracował w Warszawie w rzeźni na Solcu. Według niektórych informacji w czasie I wojny światowej był żołnierzem w armii rosyjskiej, zaś w 1917 uczestniczył w rewolucji w Rosji. Po powrocie do Polski wstąpił do PPS. Działał w Związku Zawodowym Robotników Przemysłu Spożywczego.
W czasie wywołanych przez „endecję”, w dniu zaprzysiężenia Gabriela Narutowicza na urząd Prezydenta RP zamieszek w Warszawie, wziął udział w demonstracji PPS. Demonstranci mieli za zadanie uwolnić zatrzymanych parlamentarzystów Bolesława Limanowskiego i Ignacego Daszyńskiego.
Demonstracja PPS dotarła na Plac Trzech Krzyży i uwolniła zatrzymanych. Na ul. Nowy Świat do manifestantów członkowie bojówek endeckich zaczęli strzelać z rewolwerów. Kałuszewski niosący sztandar Warszawskiego Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS, lub według innych wersji Dzielnicy Śródmiejskiej PPS, został śmiertelnie ranny. Według innej wersji zginął, gdy usiłował przejąć sztandar z rąk rannego chorążego. Według tej wersji chorążym sztandaru był Kozłowski, a Kałuszewski przejął sztandar po jego zranieniu. Ugodzony kulą w głowę, zmarł tego samego dnia w szpitalu Dzieciątka Jezus. Uczestnik tych zdarzeń, obecny przy ranieniu Kałuszewskiego, działacz PPS Józef Żmigrodzki, wspominał: Żmigrodzki potwierdzał, że zdarzenie miało miejsce na Placu Trzech Krzyży, oraz że Kałuszewski niósł sztandar PPS już od ulicy Wareckiej. Jego śmierć stała się symbolem, podnoszonym przez liderów PPS. 16 grudnia na cmentarzu wolskim odbył się jego manifestacyjny pogrzeb z udziałem PPS, Warszawskiej Rady Związków Zawodowych i Związku Zawodowym Robotników Przemysłu Spożywczego. Wzięło w nim – w zależności od źródeł – udział od 60 do 200 tys. osób. Warszawski OKR zainicjował akcję pomocy dla rodziny Kałuszewskiego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ofiary zabójstw w II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Wolskim w Warszawie Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Polscy rzeźnicy Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Uczestnicy protestów w II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1922