thumb|Podhalanin przepasany "srosem" thumb|Krakowiacy przepasani białymi "oposkami". thumb|Białe "oposki" u Pogórzan. Sros, l. mn. sroseJęzyk polski. t. 52-53, str. 143; op. cit. E. Pawłowski. Gwara podegrodzka. 1955 – szeroki ozdobny pas góralski z kieszeniami (gwar. trzosem, lub miechem), spotykany jako część wyposażenia ubioru, element wyróżniający się w strojach męskich u niektórych grup etnicznych Karpat i Pogórza.
Wykonany był, jak w przypadku mieszkańców Karpat polskich (górale podhalańscy, Lachy Sądeckie) z juchtowej skóry o naturalnej lub czerwonej barwie, z tłoczonym geometrycznym ornamentem. Pas nabijany był metalowymi lub miedzianymi kabzlami i zapinany na 3 lub 4 metalowe sprzączkizakopiański "pas góralski" arch. NAC. Gospodarze bogatsi nosili powszechnie srosy"pospolitsze od pasów zbójnickich były tzw. srosy, szeroki na dwie dłonie ..." [w:] Józef Gajek. Atlas polskich strojów ludowych: Małopolska. PTL. 1956. str. 28. Szyte z podwójnej (dubeltowej) skóry, szerokie na dwie dłonie, zapinane na dwie sprzączki. Wewnątrz takiego pasa znajdowały się przy zapięciu wszywane skórzane woreczki na pieniądze, zapinane na sprzączki. Przechowywano w nich również ważne kwity, fajkę, hubkę i krzesiwo.
Oposki Nieco węższe od srosów były białe pasy krakowskie tzw. oposki (uopaski)"We wsiach graniczących z Lachami, jak Jurków, Chyżówki, Gruszowiec były w użyciu pasy krakowskie, znane z opisu O. Kolberga jako oposki ... [w:] Józef Gajek. str. 28" ". Miały szerokości do 10 cm, wyposażone były w dwie sprzączki i mieszek. Nabijane były mosiężnymi gwoździkami, z przytwierdzonymi półkoliście kolorowymi, dzwoniącymi blaszkami, torebką i nożykiem. U oposka prawie zawsze każdy chłop miał składany nóż, z jednym ostrzem, przywiązany na sznurku. Był to zwyczaj czysto lachowski.
Pod koniec XIX w. gdy podobne pasy należały już do przeszłości, lud nazywał oba rodzaje srosami. Nazwą pas związany jest z gwarą podegrodzką.
Chimir-Serpar Na Bukowinie pasy takie nazywane były czimirem (rum. chimirChimir), szeroki skórzany pas z kieszeniami na pieniądzeSłownik górali polskich na Bukowinie. 2008. Etymologicznie nazwa rumuńska wywodzi się od słowa tureckiego oznaczającego pasChimir=Kemer (Kemer).
Na terenie Siedmiogrodu pod nazwą șerparșerpar – silah (arch.), arme; bułg. siliah, serb. silah, alb. siliah "chimir pontru", mer. silehe "serpar rie pastrat culite pistole". V. Partae II: silihtar.; pînză, zonă („brîul ars": zona ecuatorială), fr. cordon de piele, węg. tüszö; oraz niem. breiter Ledergürtel mit Geldbeutel. Siedmiogrodzcy Sasi z okolic nosili kapelusze, białe koszule naciągnięte na spodnie, w połowie przepasane serparem. Serpar miał szerokość od 8-13 cm i zapinany był na dwie sprzączki. Jest obecnie produkowany w Rumunii jako tradycyjny, saski, pas myśliwski.
Prawdopodobnie to podobieństwo spowodowało zamieszczenie przez Wincentego Pola takiej wzmianki – "Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi"Wincenty Pol. Historyczny obszar Polski rzecz o dijalektach mowy polskiej. Kraków 1869.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Jan Witek. Strój Lachów Limanowskich: Część V, wyd. XIII. 1988. Lidia Michalikowa, Zofia Chrząstowska, Stanisław Chrząstowski. Folklor Lachów Sądeckich. 1974.
Kategoria:Góralszczyzna Kategoria:Etnografia Polski Kategoria:Etnografia Rumunii Kategoria:Etnografia Słowacji Kategoria:Pasy Kategoria:Ubiór polski Kategoria:Ubrania męskie