Briańsk (ros. Брянск) – miasto obwodowe w zachodniej części Rosji, nad Desną, w pobliżu granicy z Białorusią i Ukrainą. Leży na obszarze historycznej Siewierszczyzny.
Ważny węzeł kolejowy, ośrodek przemysłowy, naukowy (4 szkoły wyższe) i kulturalny (2 muzea). Według spisu powszechnego z 2010 roku miasto liczyło 415 721, a okręg miejski 435 245 mieszkańców. W 2015 roku było to odpowiednio 407 256 i 426 255 mieszkańców.
Części miasta Lp.nazwa dzielnicy (ros. rejonu)nazwa rosyjskamieszkańców:20101bieżyckaБежицкий район 155 3302wołodarskaВолодарский район 73 7913sowieckaСоветский район 113 3284fokińskaФокинский район 73 272Miasto razem 415 721 Lp.nazwa osiedla typu miejskiegonazwa rosyjskamieszkańców:20101Radica-KryłowkaРадица-Крыловка 35262Bolszoje PołpinoБольшое Полпино 63563Biełyje BieriegaБелые Берега 9642Okręg miejski razem 435 245
Miasto jest podzielone na 4 rejony (odpowiednik polskich dzielnic). Administracji miejskiej Briańska podlegają również 3 osiedla typu miejskiego: Radica-Kryłowka (ros: Радица-Крыловка) podlegające administracji rejonu bieżyckiego (3 526 mieszkańców w 2010 roku), Bolszoje Połpino (ros: Большое Полпино) podlegające administracji rejonu wołodarskiego (6 356 mieszkańców w 2010 roku) i Biełyje Bieriega (ros: Белые Берега) podlegające administracji rejonu fokińskiego (9 642 mieszkańców w 2010 roku). Łącznie z podlegającymi miastu osiedlami miejskiego okręg miejski Briańsk liczył w 2010 roku 435 245 mieszkańców.
Historia mały|lewo|Briańsk na początku XX w. Pierwsza wzmianka o mieście notowana w roku 1146, ale jako gród Briańsk istniał już od końca X wieku. W 1310 r. zostało najechane przez Mongołów. Od roku 1356 do końca XV wieku w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W czasie konfliktu z Witoldem w 1408 r. miasto spalił Świdrygiełło.
Na początku XVI w. Briańsk został przyłączony do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, od 1547 r. leżał w granicach Rosji. W czasie wojny polsko-rosyjskiej zdobyty w 1610 przez Rzeczpospolitą. Od 1709 r. przynależał administracyjnie do guberni kijowskiej, w 1778 r. przesunięty do namiestnictwa orłowskiego (od 1796 guberni). W 1919 r. miasto zdobyli bolszewicy.
Miasto okupowane było przez wojska niemieckie podczas II wojny światowej od 6 października 1941 do 17 września 1943. Podczas wojny Rosji z Ukrainą, miasto bywało celem ataków, w szczególności 10 marca 2026 roku przy użyciu pocisków manewrujących Storm Shadow zaatakowano fabrykę Kriemnij El, będącą jednym z największych rosyjskich producentów mikroelektroniki wojskowej, przy czym zginęło przynajmniej 7 osób.
W 1985 roku miasto zostało odznaczone Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy.
Klimat Według uaktualnionej klasyfikacji Köppena-Geigera Briańsk leży w strefie Dfb – klimatu kontynentalnego wilgotnego.
Przemysł Miasto ma długie tradycje jako centrum produkcji środków transportu – produkuje się tu lokomotywy (w tym używane w Polsce SM48), wagony, traktory, samochody ciężarowe; odlewnia staliwa, elektrownia cieplna.
Transport mały|Dworzec kolejowy Briańsk Orłowski Głównym dworcem kolejowym miasta jest Briańsk Orłowski. Miejską komunikację publiczną obsługują autobusy i trolejbusy.
W pobliżu miasta znajduje się port lotniczy Briańsk.
Sport Dinamo Briańsk – klub piłkarski Rodzinne miasto Galiny Malczuginy, rosyjskiej sprinterki, medalistki mistrzostw świata, Europy i igrzysk olimpijskich.
Miasta partnerskie Briańsk, na mocy aktu o przyjaźni i umowy o partnerstwie z roku 1999, rozpoczął współpracę z polskim miastem Skwierzyna. Dnia 1 marca 2022, w związku z napaścią Rosji na Ukrainę, została zerwana umowa współpracy.
Od roku 1995 Briańsk miał podpisaną umowę o partnerstwie z miastem Konin. Dnia 4 marca 2022, w związku z napaścią Rosji na Ukrainę, Konin wypowiedział umowy o partnerstwie i współpracy z rosyjskim Briańskiem i białoruską Rzeczycą.
Polacy w Briańsku Według carskich danych w 1897 Polacy stanowili 3,4% mieszkańców miasta i byli trzecią najliczniejszą grupą ludności po Rosjanach i Żydach. Przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości w briańskich szkołach uczyli się podpułkownik saperów Wojska Polskiego Stanisław Magnuszewski oraz twórca Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Henryk Niewodniczański. Polski lekarz Piotr Ambrożewicz wydawał tu w latach 1890–1913 czasopismo medyczne Akuszerka. W Briańsku urodzili się: Aleksander Krzyżanowski – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, członek SZP, ZWZ i Armii Krajowej, żołnierz wyklęty Stanisław Płoski – historyk, członek Armii Krajowej i PPS Anatol Radziwonik – podporucznik Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej, żołnierz wyklęty
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne
goroda.novozybkov.ru bga32.ru bryanskcity.ru bryansk.net.ru aif.brk.ru debryansk.ru bryanskobl.ru
Kategoria:Miasta w obwodzie briańskim Kategoria:Miasta odznaczone Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy