Marcin Broniewski herbu Leliwa (ur. ok. 1564 roku – zm. 4 listopada 1624 roku, w Gałowie) – poseł na sejm 1611 roku z województwa kaliskiego i poznańskiego oraz pisarz-polemista. Inne formy nazwiska: Broniowski; mylnie: Broński. Przypuszczalny pseudonim: Chrystophorus Philalethus.
Życiorys Pochodził prawdopodobnie z województwa poznańskiego; był synem Prokopa, należącego do braci polskich.
Studiował w Wittenberdze w 1581 roku i Heidelbergu w 1585 roku. Był bratem czeskim. Związany z Konstantym Ostrogskim oraz Krzysztofem Radziwiłłem Piorunem. Na synodzie różnowierców w Toruniu w 1595 roku występował jako zwolennik jedności protestantów na gruncie zgody sandomierskiej. Jako przeciwnik unii brzeskiej był autorem traktatu polemicznego Apokrisis... (1597). Będąc zwolennikiem współpracy protestantyzmu polskiego z prawosławiem przeciwko postępom katolicyzmu (kontrreformacji), przyczynił się w 1599 roku do zjazdu ewangelików i prawosławnych w Wilnie (zob. konfederacja wileńska (1599)).
Był działaczem opozycji antykrólewskiej i uczestnikiem rokoszu Zebrzydowskiego (1606–1609). Na sejmie 1611 roku został wybrany przez różnowierców w skład komisji do roztrząsania spraw wyznaniowych. Był deputatem izby poselskiej do sprawy brandenburskiej.
Twórczość Zdanie na sejmiku przed walnym sejmem 1615, rękopis był w Bibliotece Narodowej, sygn.: Pol. IV. Fol. nr 97
Listy i materiały Od Meletiusa Pigasa, patriarchy aleksandryjskiego, dat. 1599, tekst łaciński w: S. T. Turnowski: Litewska droga k. 59, całość nie wydana (tamże o Broniewskim na k.: 4, 15, 17, 49, 62)
Utwory o autorstwie niepewnym Respons w porywczą dany na upominanie do ewangielików o zburzeniu zboru krakowskiego w roku 1592 Postępek rokoszu w Koronie Polskiej pod Sędomirzem sjem A. D. 1606 odprawującego, na ostatek z jędrzejowskiego zjazdu pod Warszawą A. D. 1607 koniec biorącego, rękopis był w Bibliotece Narodowej, sygn.: Pol. IV. Fol. nr 97 Pogrom Tatarów przez wielmożnego hetmana koronnego Stanisława Żółkiewskiego... w roku 1620 Apokrisis abo odpowiedź na książki o synodzie brzeskim imieniem ludzi starożytnej religii greckiej przez Chrystophora Philaletha w porywczą dana
Opracowania nt. Broniewskiego źródło: A. Regenvolscius (A. Węgierski): Systema historico-chronologicum ecclesiarum Slayonicarum Utrecht 1652, s. 479-499 F. Siarczyński: Obraz wieku panowania Zygmunta III cz. 1, Lwów 1828 J. Łukaszewicz: O kościołach braci czeskich w dawnej Wielkiejpolsce Poznań 1835, s. 174-186 J. Łukaszewicz: Dzieje kościołów wyznania luterskiego w Litwie Poznań 1848, s. 124-135
Przypisy
Bibliografia Janusz Byliński, Sejm z 1611 roku. W nowym opracowaniu., Wrocław 2016, s. 212. Janusz Byliński, Marcin Broniewski – trybun szlachty wielkopolskiej w czasach Zygmunta III, Wrocław 1994.
Linki zewnętrzne
Marcin Broniewski Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVI wieku Kategoria:Polscy pisarze religijni XVI wieku Kategoria:Ukraińscy pisarze Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1611 Kategoria:Szlachta czeskobracka w Polsce Kategoria:Uczestnicy rokoszu Zebrzydowskiego Kategoria:Uczestnicy synodu generalnego w Toruniu 1595 Kategoria:Zmarli w 1624