Parkietnik, altannik Archbolda (Amblyornis papuensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny altanników (Ptilonorhynchidae). Jest rzadkim ptakiem endemicznym, charakterystycznym tylko dla wewnętrznych, wyżej położonych obszarów Nowej Gwinei. Jako jedyny przedstawiciel altanników tworzy w okresie godowym zamiast altanek ozdobne dywany mające na celu przywabić samice. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka Takson ten został po raz pierwszy opisany przez kanadyjskiego ornitologa Austina L. Randa w 1940 roku. Holotyp pochodził znad rzeki Bele River w Górach Śnieżnych (zachodnio-środkowa Nowa Gwinea). Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Archboldia papuensis i utworzył dla niego rodzaj Archboldia. Nazwa rodzajowa została nadana na cześć amerykańskiego zoologa i badacza Nowej Gwinei, Richarda Archbolda. Przez niektórych autorów gatunek nadal zaliczany jest do tego monotypowego rodzaju, inni umieszczają go w rodzaju Amblyornis.

Wyróżnia się dwa podgatunki, czasem podnoszone do rangi osobnych gatunków: Amblyornis papuensis papuensis (Rand, 1940) – parkietnik czarny Amblyornis papuensis sanfordi (Mayr & Gilliard, 1950) – parkietnik złotoczuby. Parkietnik czarny zamieszkuje zachodnie, a złotoczuby wschodnie regiony Nowej Gwinei.

Morfologia Wygląd Ciemnoszary ptak średniej wielkości o brązowej tęczówce, szarych nogach i złotych piórkach na wierzchu głowy i szyi tworzących jakby czapeczkę. Ogon nieco rozwidlony i trochę ciemniejszy od reszty ciała. Samice są podobne do samców, ale nieco mniejsze i bez złotych piór na głowie. Średnie wymiary długość ciała: samiec 37 cm, samica 35 cm masa ciała: samiec 170–195 g, samica 163–185 g

Ekologia i zachowanie Biologia tego gatunku jest wciąż mało poznana. Biotop Gęste, wyżynne i górskie lasy tropikalne. Pożywienie Głównie owoce, choć młode karmione są bezkręgowcami. Rozmnażanie Samce są poligamiczne. W celu zwabienia jak największej liczby partnerek wyściełają upatrzoną polankę ozdobnymi liśćmi, piórami i kawałkami owoców. Samica sama buduje gniazdo oraz opiekuje się jajami i pisklętami.

Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2022 roku uznaje parkietnika za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 2004 roku klasyfikowała go jako gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened), zaś w 1996 roku otrzymał status gatunku narażonego na wyginięcie (VU – vulnerable). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale prawdopodobnie przekracza 10 tysięcy dorosłych osobników. Generalnie jest to ptak rzadki, lokalnie może być pospolity. Trend liczebności populacji oceniany jest jako stabilny.

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Altanniki Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1940 roku