Konflikt w Libanie (2011–2014)

Konflikt w Libanie (2011–2014) − seria antyrządowych protestów w Libanie, w związku z formowaniem w 2011 roku rządu zdominowanego przez partie prosyryjskie. Protesty przekształciły się w konflikt między sunnitami i szyitami. Na przebieg konfliktu miała wpływ wojna domowa w Syrii, gdyż także w Libanie dochodziło do walk między zwolennikami syryjskiego prezydenta Baszara al-Asada (szyici z alawitami) i jego przeciwnikami (sunnici).

Podłoże W styczniu 2011 roku ministrowie związani z Hezbollahem i prezydentem Michelem Sulaimanem opuścili rząd, kierowany przez Sada al-Hariririego. Miało to związek z odmową zerwania współpracy z Trybunałem Specjalnym dla Libanu, który oskarżył członków Hezbollahu o udział w zamachu na Rafika al-HaririregoHizbollah will not support Lebanon's Hariri , www.telegraph.co.uk, 17 stycznia 2011, [dostęp 02-06-2011].

Hezbollah i jego sojusznicy (Sojusz 8 Marca, SPP) uzyskali nominację własnego kandydata na kolejnego premiera. Podczas konsultacji z prezydentem Michelem Sulaimanem w Pałacu Prezydenckim w Babdzie Nażib Mikati, sunnita i wykształcony w USA biznesmen-miliarder, uzyskał poparcie 65 z 128 członków Izby Deputowanych.

Nażib Mikati napotkał trudności w tworzeniu rządu ze względu na bojkot ze strony polityków Sojuszu 14 Marca oraz rywalizację przy obsadzaniu poszczególnych tek ministerialnych (m.in. spór o wybór ministra spraw wewnętrznych pomiędzy przywódcą Wolnego Ruchu Patriotycznego, Michelem Aounem a prezydentem Michelem Sulaimanem).

Pod koniec maja wybuchł skandal w związku z tym, że związany z WLP p.o. ministra telekomunikacji Szarbel Nahhas usiłował zająć siłą pomieszczenia należące do firmy telekomunikacyjnej Ogero. Przeszkodziła w tym dopiero interwencja komendanta libańskiej policji, gen. Aszrafa Rifiego , The Daily Star, 30 maja 2011, [dostęp 02-06-2011].

13 czerwca, po prawie pięciu miesiącach od nominacji Nażib Mikati ogłosił skład rządu. W trzydziestoosobowym gabinecie 3 miejsca przeznaczono dla ministrów prezydenckich, 7 dla osób związanych z premierem, 3 dla członków SPP Walida Dżumblatta, zaś 17 tek ministerialnych objęli przedstawiciele Sojuszu 8 Marca (w tym 10 z WRP Michela Aouna). Zwolennicy Talala Arslana, lidera Libańskiej Partii Demokratycznej, niezadowolonego z otrzymanego stanowiska, zablokowali drogę łączącą Bejrut z Damaszkiem.

7 lipca 2011 rząd Nadżiba Mikatiego uzyskał wotum zaufania. Poparło go 68 spośród 128 członków libańskiego parlamentu.

Na sytuację polityczną, społeczną i gospodarczą Libanu destabilizująco wpływała krwawa wojna domowa w Syrii.

Wydarzenia wywołane Arabską Wiosną

Protesty przeciwko nowemu rządowi 24 stycznia 2011 wybuchły demonstracje w różnych regionach kraju o znacznej populacji sunnickiej. Zwolennicy ustępującego premiera Libanu Sada al-Haririego wyszli na ulice w proteście przeciwko Hezbollahowi. Protestujący, którzy oskarżają ten ruch islamski o inscenizację zamachu stanu, zablokowali drogi i palili opony w kilku miastach. W portowym mieście Trypolis protestujący symbolicznie zablokowali główną drogę do Syrii, która jest jednym ze sponsorów Hezbollahu.

W niedzielę, 13 marca 2011 odbyły się w Bejrucie masowe manifestacje upamiętniające szóstą rocznicę cedrowej rewolucji. W wiecu wzięli udział przywódcy Sojuszu 14 Marca, m.in. Sad al-Hariri, Samir Dżadża i Amin al-Dżumajjil. Manifestanci, reprezentujący różne społeczności religijne, domagali się rozbrojenia Hezbollahu oraz postawienia zabójców Rafika al-Haririego przed Trybunałem Specjalnym ONZ Lebanon’s March 14 tells supporters: You were victorious yalibnan.com, 14 marca 2011 [dostęp 15-03-2011].

Zamachy na żołnierzy UNIFIL 27 maja 2011 pojazd, którym poruszali się żołnierze sił pokojowych UNIFIL, został wysadzony w powietrze w pobliżu Sydonu. Zginął jeden włoski żołnierz, a kilka osób zostało rannych. Do ponownego ataku bombowego doszło 26 lipca, kiedy to zostało rannych 6 żołnierzy francuskichExplosion in South Lebanon injures French UNIFIL soldiers yalibnan.com, 26 lipca 2011 [dostęp 28-07-2011]. Kolejnych 5 żołnierzy francuskich odniosło rany 9 grudnia 2011 w wyniku wybuchu przydrożnej miny w pobliżu Tyruwounds French UN peacekeepers in South Lebanon yalibnan.com, 9 grudnia [dostęp 11-12-2011].

Marsze zwolenników sekularyzacji 26 czerwca 2011 (niedziela) odbył się marsz, podczas którego ponad 500 osób domagało się zniesienia w Libanie systemu konfesjonalistycznego. Pierwszy, większy taki protest miał miejsce 15 kwietnia 2010, kiedy to zgromadziło się ok. 5 tys. zwolenników sekularyzacji libańskiego życia politycznego Daily Star Lebanon, 26 czerwca 2011 [dostęp 26-06-2011].

5 lutego 2013 r. zwolennicy wprowadzenia cywilnych małżeństw zorganizowali manifestację w BejrucieLebanese rally for civil marriage in downtown Beirut yalibnan.com, 5 1utego 2013 [dostęp 06-02-2013]. Wcześniej prezydent Michel Sulaiman opowiedział się za prawnym uregulowaniem tej kwestii, co wywołało ożywioną dyskusję wśród libańskich elit i społeczeństwa The Daily Star Lebanon, 30 stycznia 2013 [dostęp 06-02-2013].

Protesty antyamerykańskie i antypapieskie

14 września 2012 roku setki ludzi demonstrowały w Trypolisie przeciwko wizycie papieża Benedykta XVI, który tego dnia przyleciał do Libanu, a także przeciwko nakręconemu w USA filmowi szkalującemu Mahometa. Demonstranci spalili restaurację Kentucky Fried Chicken, zaś w starciach z policją zginął jeden z protestujących.

Incydenty na granicy libańsko-izraelskiej 15 maja 2011 podczas manifestacji palestyńskich na granicy libańsko-izraelskiej w pobliżu wioski Marun ar-Ras zginęło 10 Palestyńczyków, a ponad 100 zostało rannych w wyniku ostrzelania ich przez Siły Obronne IzraelaArab protesters descend on Israeli borders yalibnan.com, 16 maja 2011 [dostęp 02-06-2011].

6 sierpnia 2013 r. czterech żołnierzy izraelskich zostało rannych w wyniku eksplozji miny podczas patrolu na granicy. Według źródeł libańskich Izraelczycy wtargnęli kilkaset metrów w głąb terytorium Libanu. Do ataku przyznał się HezbollahHezbollah chief: We Bombed Israelis Soldiers yalibnan.com, 15 sierpnia 2031 [dostęp 15-08-2013].

15 grudnia 2013 libański żołnierz postrzelił śmiertelnie członka izraelskiego Cahalu, pilnującego granicy w pobliżu wioski Ras Nakura , The Daily Star Lebanon, 17 grudnia 2012, [dostęp 17-11-2012].

Starcia w Sydonie 11 listopada 2012 roku w pobliżu obozu uchodźców palestyńskich Ain al-Hilweh w Sajdzie (Sydon) doszło do starć pomiędzy zwolennikami salafickiego duchownego Ahmada al-Assira i miejscowymi szyitami. W ich rezultacie strzelaniny zginęły trzy osoby, a 5 zostało rannych. Sytuację uspokoiła interwencja libańskiej armii.

18 czerwca 2013 w starciach w Sydonie między zwolennikami Hezbollahu, a sunnickimi radykałami zginęły dwie osobyDeadly clashes erupt in south Lebanon , Al Dżazira, 18 czerwca 2013, [dostęp 19-06-2013].

23 czerwca salaficcy ekstremiści zaatakowali wojskowy posterunek w Sydonie po tym jak siły bezpieczeństwa aresztowały dwóch aktywistów. Nazajutrz po ciężkich walkach armia libańska zajęła bastion sunnickich radykałów w meczecie Bilala ibn Rabaha w dzielnicy Abra. Zginęło 17 żołnierzy, 2 cywilów oraz 25 bojówkarzy. Schwytano ok. 30 uzbrojonych mężczyzn, zaś prokuratura wojskowa wydała nakaz aresztowania ponad stu członków milicji sunnickichLebanese army seizes Assir’s Mosque complex www.yalibnan.com 24 czerwca 2013 [dostęp 24-06-2013]. Przywódca radykałów, Ahmad al-Assir prawdopodobnie zbiegł do Syrii.

4 sierpnia w wiosce Daraja w sunnickim regionie Iklim al-Kharroub w dystrykcie Asz-Szuf nastąpiła przypadkowa eksplozja bomby domowej produkcji. W wyniku wybuchu zginęło dwóch synów sunnickiego duchownego Ahmada Abdel-Latifa Dakhakhniego, powiązanego z szejkiem al-Assirem , The Daily Star Lebanon, 06 sierpnia 2013, [dostęp 11-08-2013].

15 grudnia doszło do dwóch zamachów wymierzonych w armię libańską. Zamachowiec za pomocą granatu ranił dwóch żołnierzy na punkcie kontrolnym w północnej części Sydonu, po czym został zastrzelony. Kilka godzin później następny zamachowiec-samobójca zdetonował ładunek wybuchowy, zabijając siebie oraz jednego z żołnierzy i raniąc drugiego na posterunku wojskowym na wschodzie miasta.

Zabójstwa polityczne Zabójstwo szefa wywiadu Służb Bezpieczeństwa Wewnętrznego 19 października 2012 roku osiem osób zginęło, a kilkadziesiąt zostało rannych w eksplozji samochodu pułapki we wschodnim Bejrucie. Wśród zabitych był antysyryjski generał policji Wissam al-Hassan.

Zabójstwo Hassana al-Lakisa Rano 4 grudnia 2013 przed swoim domem został zastrzelony Hassan al-Lakis. Był jednym z najważniejszych dowódców wojskowych struktur Hezbollahu. Hezbollah natychmiast poinformował o jego śmierci oskarżając o zamach Izrael rp.pl, 4 grudnia 2013 [dostęp 28-12-2013]. Do zabójstwa natomiast przyznała się ekstremistyczna organizacja sunnicka Brygady Abdullaha AzzamaAbdullah Azzam claims responsibility for killing Laqis yalibnan.com, 27 grudnia 2013 [dostęp 27-12-2013].

Zabójstwo Muhammad Szataha 27 grudnia 2013 w wyniku wybuchu w Bejrucie samochodu-pułapki zginęło sześć osób, a 71 zostało rannych. Wśród zabitych był były minister finansów w rządzie Fuada Siniory, Muhammad SzatahChatah, a Hezbollah, Syria critic asssassinated in Lebanon yalibnan.com, 27 grudnia 2013 [dostęp 28-12-2013].

Proces w sprawie zamachu na Rafika al-Haririego 16 stycznia 2014 r. rozpoczął obrady w holenderskiej Hadze Trybunał Specjalny dla Libanu powołany na mocy Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1757 z 30 maja 2007r. Proces ruszył pod nieobecność oskarżonych, czterech członków Hezbollahu, którzy są ścigani międzynarodowymi nakazami aresztowania.

Wpływ syryjskiego konfliktu na Liban

Wojna domowa w Syrii miała wpływ na konflikt religijny w Libanie, w którym dochodziło do potyczek między wspierających reżim syryjski Alawitów i opowiadających się za opozycją sunnitów. Konflikt między wyznaniami sięga wojny domowej w Libanie z lat 1975-1990. Najbardziej niestabilna sytuacja panowała w Trypolisie zamieszkałej przez sunnitów i okrążonych przez alawitów z wzgórz Dżabal Mohsen www.wp.pl, 27 maja 2011 [dostęp 23-02-2013].

Walki w Trypolisie thumb|250px|Libański pojazd opancerzony na ulicy Trypolisu thumb|250px|Konwój wojska libańskiego patrolujący dzielnicę Dżabal Mohsen w Trypolisie (2011) Trypolis to drugie co do wielkości miasto Libanu. Zamieszkują go głównie konserwatywni sunnici, skłóceni od czasu wojny domowej z mniejszością alawicką, popierającą reżim syryjski. Główną areną zbrojnej rywalizacji są ubogie dzielnice Bab al-Tabanijja (sunnicka) i Dżabal Mohsen (alawicka).

17 czerwca 2011 (piątek) doszło do walk pomiędzy sunnitami a alawitami w dzielnicach Bab al-Tabanijja i Dżabal Mohsen. Zamieszki wybuchły po tym jak ok. 600 sunnitów zgromadziło się na wiecu przeciwko prezydentowi Syrii, Baszarowi Assadowi, tłumiącemu powstanie we własnym kraju. Członkowie zwalczających się bojówek użyli broni palnej. Interweniowały służby bezpieczeństwa. W starciach zginęło siedem osób, w tym członek władz alawickiej Arabskiej Partii Demokratycznej oraz 1 żołnierz libański i kilkunastoletni chłopiec, raniono także 59 osóbArrest warrants issued over Tripoli clashes Daily Star Lebanon, 22 czerwca 2011 [dostęp 26-06-2011].

Między 10 i 11 lutego 2012 roku w ponownych walkach zginęły 3 osoby, a około 20 raniono Daily Star Lebanon, 12 lutego 2012 [dostęp 21-10-2012].

W maju 2012, kierowany przez szyitów Generalny Dyrektoriat Bezpieczeństwa (Direction Générale de la Sureté Générale) aresztował 25-letniego sunnickiego islamistę Szadiego Mawlawiego pod zarzutami o terroryzm (później go zwolniono). Wywołało to kolejną rundę krwawych porachunków pomiędzy sunnitami i alawitami. W dniach 14-18 maja 2012 w walkach pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami reżimu syryjskiego zginęło 12, a rannych zostało ok. 100 osób.

Kolejny raz do starć zbrojnych doszło w Trypolisie w dniach 2-3 czerwca 2012. Zginęło wówczas 15 Libańczyków.