Jules Victor Gratier (ur. 25 czerwca 1863 w Barraux w departamencie Isére, zm. 23 września 1956 w La Tronche w departamencie Isére) – Naczelny Dowódca Wojsk Sprzymierzonych na Górnym Śląsku w okresie działania Międzysojuszniczej Komisji Rządzącej i Plebiscytowej.
Życiorys Pierwsza wzmianka o nim pojawia się w roku 1882, kiedy został przyjęty do szkoły wojskowej w Saint-Cyr. Opuszczał ją w 1884 roku z 255. lokatą wśród 406 uczniów. W ocenie profesorów był oceniany jako zdolny i inteligentny, o naturze zdecydowanej. Jako podporucznik trafił do 105. Regimentu Piechoty. Początkowe szkolenia przeszedł we Francji, a następnie trafił do Tunezji i wziął udział w kampanii wojennej w latach 1885–1888. Następnie w latach 1888–1893 walczył w Algierii.
Jego dwaj synowie polegli w trakcie walk podczas I wojny światowej. On sam przeżył wojnę, miał też możliwość wyróżnienia się na tle innych oficerów, co pozwoliło mu na szybki awans. Zaczynał w sierpniu 1914 roku. W 1916 zorganizował i w jej szeregach walczył do końca wojny. Do jego zasług zalicza się okres od 27 września do 8 października 1918 roku, kiedy przeprowadził komplet operacji zakończonych rozbiciem pozycji Hindenburga na północy od Saint-Quentin. Przygotował i 4 listopada 1918 roku przeprowadził, śmiałą operację forsowania kanału Sambra-Oise, w wyniku czego front przesunął się o 35 km na wschód, a do niewoli dostało się 1450 niemieckich żołnierzy, zdobyto liczne działa i armaty.
19 lutego 1919 Gratier został mianowany przez Georges’a Clemenceau (jako prezydenta Rady Najwyższej) dowódcą Naczelnego Dowództwa Wojsk Sprzymierzonych na Górnym Śląsku (). Wraz z nim wysłano część jego strzelców alpejskich tworząc z nich główną część francuskich sił okupacyjnych okresu plebiscytowego. Gratier ze względu na swą energię nie bardzo potrafił zrozumieć kunktatorstwa i tolerowania niemieckich prowokacji przez Le Ronda. Jak sam oceniał, zajmował się głównie pilnowaniem porządku, pisaniem raportów i uspokajających rozkazów. Był niezadowolony zwłaszcza z rozczłonkowania jego jednostki na kilkuosobowe grupy, pozbawione w ten sposób znaczenia. Zdenerwowały go zwłaszcza dokonane 14 marca 1920 przesunięcia żołnierzy poza strategiczną pozycję w Gliwicach (węzeł kolejowy). Miał też liczne spięcia z dowodzącymi kontyngentami włoskim i brytyjskim, gen. Albertem De Marinisem i płk. .
Le Rond ze swej strony musiał stale temperować temperament Gratiera i tłumaczyć mu, dlaczego nie należy reagować, a tym samym zadrażniać sytuacji. Zwracał mu też uwagę na konieczność stosowania pewnej delikatności, aby nie urażać honoru sojuszników. W maju (raport z 11 maja 1921) podczas podróży do Koźla Gratier został otoczony przez oddział niemieckiej policji i zdołał się ocalić tylko dzięki pomocy angielskiej. W odpowiedzi na zamordowanie w Bytomiu majora Bernarda Montalégre z (4 lipca 1921) Gratier spacyfikował tłum (zginęło paru Niemców) i wziął kilku zakładników dla utrzymania spokoju oraz wprowadził godzinę policyjną. Decyzją Le Ronda pogrzeb zamordowanego majora odbył się w Gliwicach a Gratier zdołał wygłosić antyniemiecką mowę pogrzebową na uroczystej mszy żałobnej odprawionej w Bytomiu. Za sprawą Le Ronda, mimo pozytywnej opinii, w lipcu 1921 roku Gratier został odwołany ze stanowiska i powrócił do Francji (na stanowisku zastąpił go Stanisław Naulin).
We Francji, od września 1921 roku objął dowództwo nad 3 Dywizją Piechoty w Amiens. Od początku 1922 roku dowodził francuską dywizją w Algierze. W 1925 roku przeszedł na emeryturę.
Odznaczenia Gratier otrzymał następujące polskie odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari oraz Krzyż Komandorski Polonia Restituta w listopadzie 1922 r. Ponadto otrzymał: Wielki Oficer Legii Honorowej z 28 grudnia 1924 Kawaler Legii Honorowej z 25 grudnia 1899 Oficer Legii Honorowej z 30 grudnia 1914 Komandor Legii Honorowej z 18 kwietnia 1918 Francuski Krzyż Wojenny (1914–1918) z trzema gałązkami palmowymi Belgijski Krzyż Wojenny Krzyż Wojenny TOE z gałązką palmową Medal Interalliée de la Victoire Medal Commémorative de la Grande Guerre
Przypisy
Bibliografia Nawrocka Anna, Kiper Roland, Francja i Francuzi na Śląsku, Wydawnictwo Instytut Śląski, Opole 2010, , s. 153–160.
Kategoria:Absolwenci i studenci École spéciale militaire de Saint-Cyr Kategoria:Francuscy generałowie Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1956 Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (III Republika Francuska)