Anatol, imię świeckie Andriej Grigorjewicz Hrysiuk (ur. w Kowlu, zm. 23 stycznia 1938 w Komi ASRR) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, święty nowomęczennik.
Życiorys Młodość i praca naukowa Urodził się w Kowlu na Wołyniu jako jedno z trojga dzieci w rodzinie. W wieku 20 lat zakończył naukę w seminarium duchownym w Łucku i podjął studia w Kijowskiej Akademii Duchownej. Będąc na trzecim roku, złożył wieczyste śluby mnisze, przyjmując imię Anatol. W tym samym roku (1903) otrzymywał kolejno święcenia diakońskie i kapłańskie. W 1904 ukończył studia w Akademii i otrzymał stypendium umożliwiające mu kontynuację studiów teologicznych w celu uzyskania tytułu naukowego magistra, co osiągnął w 1908. Specjalizował się w studiach nad monastycyzmem na terytorium Syrii przed ekspansją arabską. Władał językami starogreckim i łaciną oraz angielskim i niemieckimks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie swiaszczennomuczenika Anatolija Kowelskogo, mitropolita odeskogo, Kowel 2008, ss.6–7.
W 1911 otrzymał godność archimandryty oraz tytuł naukowy docenta, pozostając pracownikiem Kijowskiej Akademii Duchownej. W 1912 został profesorem nadzwyczajnym. Równocześnie władze kościelne zdecydowały o przeniesieniu go do Moskiewskiej Akademii Duchownej w charakterze jej inspektora. Jednak już w roku następnym podjęta została decyzja o wyświęceniu go na biskupa czystopolskiego, wikariusza eparchii kazańskiej, co oznaczało również objęcie stanowiska rektora Kazańskiej Akademii Duchownejks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., s.7.
Biskup Biskup Anatol kontynuował swoją działalność duszpasterską także po rewolucji październikowej. Po ogłoszeniu dekretu o rozdziale państwa i Kościoła, a następnie po likwidacji wszystkich wyższych uczelni teologicznych przez półtora roku koordynował nielegalną pracę Kazańskiej Akademii Duchownej. Po wykryciu tego faktu został 26 marca 1921 aresztowany i skazany na rok pozbawienia wolności. Po opuszczeniu więzienia udał się do Samary, by zgodnie z decyzją patriarchy Tichona objąć zarząd eparchii samarskiej i stawropolskiej. Jednak już 24 lutego 1923 został aresztowany ponownie i pozostawał w więzieniu do sierpnia tego samego rokuks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., ss.8–9.
Zsyłki i uwięzienie 200px|mały|Anatol (Hrysiuk) jako członek Tymczasowego Świętego Synodu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (siedzi drugi z lewej) We wrześniu 1923 biskup Anatol otrzymał godność arcybiskupią, jednak jeszcze w tym samym miesiącu ponownie trafił do więzienia i został skazany na trzyletnią zsyłkę do Krasnowodska. Po odbyciu kary wrócił w 1927 do Moskwy. W roku następny Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, którego arcybiskup był członkiem, zdecydował o skierowaniu go na katedrę odeską. W Odessie hierarcha wypełniał swoje obowiązki mimo coraz poważniejszych szykan ze strony NKWD. W 1932 został podniesiony do godności metropolity. Cieszył się znacznym autorytetem wśród wiernych prawosławnychks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., ss.10–12. W latach 1934–1935 pełnił zadania locum tenens eparchii charkowskiej, w 1936 wrócił na stałe do Odessy, gdzie podjął służbę duszpasterską w cmentarnej cerkwi św. Dymitraсвятителя Димитрия Ростовского на 2-м христианском кладбище. W tym samym roku, 8 sierpnia, został aresztowany przez NKWD i przewieziony do więzienia w Kijowie. W areszcie ciężko zapadł na zdrowiu, niemal tracąc władzę w nogachks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., ss.13–14.
21 stycznia 1937 został skazany przez trójkę NKWD na pięcioletnie uwięzienie w łagrze w rejonie miasta Uchta. Mimo złego stanu zdrowia w łagrze był zmuszany do pracy, co potwierdzają notatki z wiosny 1937, w których jakość pracy więźnia oceniono jako „dobrą”ks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., s.15. Jednak w końcu 1937 w dokumentacji obozowej odnotowano, iż stan zdrowia duchownego nie pozwala na wykonywanie żadnej pracy. Metropolita Anatol niemal całkowicie stracił wzrok, chorował również na serce, płuca i miał trudności z poruszaniem się. Zmarł w obozie 23 stycznia 1938 i został pochowany na jego terenieks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., ss.14–17.
Kanonizacja i upamiętnienie 200px|mały|lewo|Cerkiew św. Anatola Kowelskiego w Kowlu, widok z 2010 Od 1997 metropolita Anatol był świętym czczonym lokalnie, w Ukraińskim Kościele Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego. W 2000 Sobór Biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego zaliczył go do Soboru Świętych Nowomęczenników i Wyznawców RosyjskichАнатолий (Грисюк) Священномученик, митрополит Одесский.
Pierwsza świątynia pod wezwaniem świętego powstała w jego rodzinnym mieście Kowluks. H. Wenziuk, ks. O. Kowenko, Żytie..., s.19. Jej poświęcenie odbyło się w sierpniu 201212 серпня у місті Ковелі відбулось урочисте освячення храму.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Kijowskiej Akademii Duchownej Kategoria:Biskupi samarscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Kowlu Kategoria:Nowomęczennicy rosyjscy Kategoria:Ofiary radzieckich łagrów Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1938