Gród Jarosława"gród Włodzimierza (1), gród Jaroslawa (2), gród Izjaslawa — Swiatopeika" w: Słowiańszczyzna wczesnośredniowieczna: zarys kultury materialnej. 1987 (; norm. Känugard) – najpotężniejszy wczesnośredniowieczny gród (garðrgockie gards; duńskie -gaard; island. -gard; cymbr. -garthur; aleman. -gardo; walijski -gardd; holenderski -gaerde; hiszp. -gardin; pomorski -gard; słowianskie -grod, -hrad; signified a house, farm or city, anglo-saxon geard or yeard) Rusi (Gardariki) należący do umocnień Kijowa, zbudowany przez Jarosława Mądrego (norm. Konug Jarisleif). Jarosław powiększył istniejący wcześniej Gród Włodzimierza Wielkiego wznosząc nowe wały i budując Złotą Bramę (Wielką)"Jedni badacze twierdzą, że początki grodu Jarosława sięgają 1017 r., inni, że 1037. Prace budowlane miały miejsce po 1019 r." [w:]Hensel. Slavia antiqua: t. 18-19, przez którą wjeżdżał król Chrobry do Kijowa.
Były to mieszczące się w obrębie starszego grodu obwarowania zespołu pałacowo-świątynnego, z drugiej ćwierci XI w. Potrójny wał z ziemi i kamienia wznosił się do wysokości 16 m. Konstrukcja posiadała kilka potężnych baszt-bram"In die Jaroslavstadt führten drei Tore: Das jüdische Tor (Židovskie), das Polnische Tor (Ljadskie) und das Goldene Tor (Zolotye). Besonders das Goldene Tor war für die Bewohner der Stadt wohl mehr als ein bloßer Zugang zur Stadt." [in:] Jan Patrick Faatz. Kiew im Mittelalter: Hauptstadt der Kiewer Rus. 2009: Żydowską-Lwowską (od strony północnej), Lacką (od południa), Złotą (od zachodu). Ściany grodu wiązały się z potężnymi budowlami kilku cerkwi. Gród Kijów za panowania księcia Jarosława staje się znacznie większym od grodu jego ojca Włodzimierza"Thietmar mówi o 400 cerkwiach i 6 rynkach Kijowa w 1018, a jednocześnie w 1037 współczesny kronikarz ruski notuje, że "założi Jarosław grad welikaj Kijew, u niegoże gra da sut zlatają, założi że cer ko w' swiatyja Sofia, priemudrost' Bożija, mitropoliju i posem cerkow' na złatych wratiech kamienu swiatyja ..." [w:] Witold Hensel. Archeologia o początkach miast słowiańskich. 1963., i obejmuje około 60 ha powierzchni. Dzięki tym umocnieniom Kijów stał się najpotężniejszą twierdzą obronną na Rusi, zabezpieczającą miasto przed Pieczyngami, a księcia Jarosława przed konkurentami do tronu, oraz własnymi braćmi. W 1019 Jarosław powtórnie objął tron kijowski oraz dokonał na Polakach wyprawy odwetowej w 1031 odzyskując dla Rusi Grody Czerwieńskie, oraz uprowadzając nad Roś i Dniepr ludność lacką.
Wewnątrz wałów znalazła się m.in. Kreszczata Dolina z dzielnicą targowo-rzemieślniczą na Padole. Osada Padół nad Dnieprem zamieszkana była przez obcą etnicznie ludność m.in. Chazarów, Żydów, Ormian, Greków a nawet Polaków i Niemców, głównym zajęciem tych grup ludnościowych zamieszkujących Padół kijowski było rzemiosło i handelStudia wczesnośredniowieczne. t. 4, IHKM PAN. str 3y0.
Pod koniec roku 1240 podczas oblężenia Kijowa przez Mongołów pod wodzą Batu-chana gród uległ zniszczeniu. Całe natarcie mongolsko-tatarskie skupiło się na Lackiej bramie, która nie wytrzymała uderzenia. Podobnie było w roku 1151 w czasie szturmu Suzdalczyków, oraz 1203, walki były tu najcięższe i najkrwawsze. Po zniszczeniu miasta przez Mongołów, dawny Gród Jarosława nie odzyskał już dawnej świetności i centrum gospodarcze przeniosło się do położonej nad rzeką dzielnicy Padół, która uniknęła zniszczenia.
Od strony północnej po zdobyciu Kijowa przez Litwinów w XIV wieku zbudowano zamek kijowski.
Ruiny bram grodu Jarosława widoczne były do przebudowy dzielnicy w roku 1832. W miejscu bram stoją obecnie zrekonstruowane pomniki Złotej i Lackiej bramy.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Architektura Kijowa Kategoria:Grodziska na Ukrainie