Sphaeradenia Harling – rodzaj wieloletnich epifitów lub roślin niskopączkowych z rodziny okolnicowatych, obejmujący 52 gatunki, występujące w tropikalnej Ameryce, od Kostaryki do Peru i Brazylii.
Morfologia Pokrój Średniej wielkości do wysokich rośliny naziemne lub epifityczne, rzadziej pnącza.
Łodyga Skrócona lub wydłużona, rozgałęziająca się monopodialnie.
Liście Ulistnienie naprzeciwległe. Blaszki liściowe dwuklapowane.
Kwiaty Kwiaty jednopłciowe, zebrane w kolbę, wspartą 2–5 liściastymi pochwami, położonymi w górnej połowie pędu kwiatostanowego. Kolby wąsko cylindryczne do szeroko elipsoidalnych. Kwiaty męskie asymetryczne, szypułkowe. Listki okwiatu niekiedy tylko po stronie odosiowej. Pręciki od kilku do wielu, z drobnym gruczołkiem wydzielniczym na wierzchołku główki. Kwiaty żeńskie zrośnięte. Listki okwiatu dobrze rozwinięte. Łożysko pojedyncze, wierzchołkowe. Szyjki słupków zrośnięte w jeden, rzadziej wolne lub nieobecne.
Owoce Zrośnięte, jagodopodobne.
Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do podrodziny Carludovicioideae, rodziny okolnicowatych (Cyclanthaceae), w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Gatunki Sphaeradenia acutitepala Harling Sphaeradenia alba R.Erikss. Sphaeradenia alleniana Harling Sphaeradenia amazonica Harling Sphaeradenia angustifolia (Ruiz & Pav.) Harling Sphaeradenia asplundii (Harling) Harling Sphaeradenia brachiolata R.Erikss. Sphaeradenia buenaventurae Harling Sphaeradenia carnosa R.Erikss. Sphaeradenia chiriquensis Harling Sphaeradenia columnaris R.Erikss. Sphaeradenia compacta R.Erikss. Sphaeradenia crassiceps R.Erikss. Sphaeradenia crocea Harling Sphaeradenia cuatrecasana Harling Sphaeradenia danielii Harling Sphaeradenia distans R.Erikss. Sphaeradenia duidae Harling Sphaeradenia fosbergii Harling Sphaeradenia garciae Harling Sphaeradenia gigantea R.Erikss. Sphaeradenia hamata Harling Sphaeradenia horrida (Harling) Harling Sphaeradenia killipii (Standl.) Harling Sphaeradenia laucheana (Mast.) Harling Sphaeradenia lemaensis Harling Sphaeradenia magniglobula R.Erikss. Sphaeradenia marcescens R.Erikss. Sphaeradenia meridionalis R.Erikss. Sphaeradenia occidentalis R.Erikss. Sphaeradenia oligostemon Harling Sphaeradenia oxystigma R.Erikss. Sphaeradenia pachystigma Harling Sphaeradenia pallida R.Erikss. Sphaeradenia perangusta R.Erikss. Sphaeradenia praetermissa R.Erikss. Sphaeradenia proboscidifera R.Erikss. Sphaeradenia pterostigma Harling Sphaeradenia pulchra R.Erikss. Sphaeradenia purpurea Harling Sphaeradenia rhodocephala (Harling) Harling Sphaeradenia rostellata R.Erikss. Sphaeradenia sanctae-barbarae Harling Sphaeradenia scandens R.Erikss. Sphaeradenia sphagnicola Harling Sphaeradenia stenosperma Harling Sphaeradenia steyermarkii (Harling) Harling Sphaeradenia stylosa Harling Sphaeradenia vallensis Harling Sphaeradenia versicolor R.Erikss. Sphaeradenia virella R.Erikss. Sphaeradenia woodsonii Harling
Zagrożenie i ochrona 3 gatunki Sphaeradenia ujęte są w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN, w tym 2 (Sphaeradenia brachiolata i Sphaeradenia versicolor) ze statusem VU (narażone). Oba te gatunki, endemiczne dla Ekwadoru, znane są z pojedynczych stanowisk w Andach, zagrożonych zniszczeniem.
Przypisy
Kategoria:Okolnicowate