Wiaczesław Matwiejewicz Tkaczow, ros. Вячеслав Матвеевич Ткачев (ur. w stanicy Kelermesskaja na Kubaniu, zm. 24 marca 1965 w Krasnodarze) – rosyjski wojskowy (generał), emigracyjny publicysta i pisarz, działacz społeczny i kombatancki, wykładowca na specjalnych kursach wojennych w okupowanym Belgradzie podczas II wojny światowej.

Życiorys W 1904 ukończył niżegorodski korpus kadetów, zaś w 1906 r. konstantynowską szkołę artyleryjską. Służył w 2 Kubańskiej Kozackiej Baterii Artylerii. Od 1909 w stopniu sotnika dowodził pododdziałem szkoleniowym 5 Kubańskiej Kozackiej Baterii Artylerii. W 1910 r. odkomenderowano go do odeskiego korpusu kadetów jako oficera-wychowawcę. W 1911 r. ukończył cywilną szkołę lotniczą w Odessie. W 1912 powrócił do macierzystego oddziału. W tym samym roku ukończył oficerską szkołę lotniczą w Sewastopolu. Od 1913 w stopniu podesauła służył w 7 kompanii hydroplanów, 11 oddziale lotniczym, a następnie 3 kompanii lotniczej. W październiku tego roku dokonał przelotu na trasie Kijów–Odessa–Kercz–Tamań–Jekaterynodar, liczącej ok. 1,5 tys. wiorst.

Brał udział w I wojnie światowej. Dowodził 20 korpuśnym oddziałem lotniczym. W grudniu 1914 r. jako pierwszy rosyjski pilot wojskowy ostrzelał z rewolweru Nagant niemiecki samolot produkcji Albatrosa. 3 lutego 1915 r. został odznaczony Orderem Św. Jerzego 4 klasy. Oprócz tego w tym samym roku otrzymał Order Św. Włodzimierza 4 klasy i Orderem Św. Anny 4 klasy. W marcu 1916 r. utworzył w Kijowie 11 dywizjon lotniczy, po czym w stopniu esauła stanął na jego czele. 1 sierpnia tego roku zestrzelił austriacki samolot rozpoznawczy Aviatik. Od początku września tego roku pełnił obowiązki inspektora lotnictwa Frontu Południowo-Zachodniego. 11 stycznia 1917 awansował do stopnia pułkownika. Od 9 czerwca tego roku był szefem polowego zarządu lotnictwa i aeronautyki sztabu Najwyższego Głównodowodzącego w Mohylewie. Opracował taktykę prowadzenia walk powietrznych (Matieriały po taktikie wozdysznogo boja, Материалы по тактике воздушного боя).

Po rewolucji październikowej wyjechał pod koniec listopada 1917 r. na Kubań. Od stycznia 1918 r. jako szeregowy służył w oddziale partyzanckim płk. Kuzniecowa, działającym na Północnym Kaukazie. W marcu tego roku dostał się do niewoli bolszewickiej (oddział został okrążony i rozbity), ale uniknął rozstrzelania, gdyż ujęli się za nim Kozacy kubańscy służący w wojskach bolszewickich. W sierpniu został uwolniony przez wojska Białych z więzienia w Majkopie. Skierowano go na Ukrainę do władz hetmana Pawło Skoropadskiego jako członka kubańskiej misji nadzwyczajnej. W grudniu powrócił na Kubań, formując w Jekaterynodarze 1 kubański oddział lotniczy. Do końca maja 1919 r. oddział wspierał Białych w rejonie stanicy Wielikokniażesskaja. 30 maja tego roku płk W. M. Tkaczow został ranny podczas ostrzału swojego samolotu ogniem karabinowym z ziemi. W czerwcu awansował na generała majora. W tym czasie 1 kubański oddział lotniczy wspierał Kozaków kubańskich podczas ofensywy na Carycyn. Następnie gen. W. M. Tkaczow stanął na czele lotnictwa Armii Kaukaskiej. Jednocześnie objął funkcję ministra spraw wewnętrznych w rządzie Kozaków kubańskich. 1 kwietnia 1920 r. objął dowództwo sił lotniczych wojsk Białych na Krymie. Podczas jednej z walk powietrznych, dowodząc grupą 6 myśliwców Airco DH.9, starł się w rejonie Melitopola z 2 nieprzyjacielskimi Nieportami, z których jeden był pilotowany przez dowódcę bolszewickich sił lotniczych Piotra Ch. Meżeraupa. Opracował taktykę współdziałania lotnictwa z wojskami lądowymi. 22 czerwca tego roku odznaczono go Orderem Św. Mikołaja Cudotwórcy. Od Brytyjczyków otrzymał Distinguished Service Order. W połowie października wraz z wojskami Białych ewakuował się z Krymu do Gallipoli.

Na emigracji zamieszkał w Królestwie SHS. Przez pewien czas był redaktorem pisma lotniczego „Wozduchopławin Głasnik” (Воздухоплавни Гласник). Następnie pracował w kompanii rzecznej. W końcu objął funkcję konsultanta w inspekcji jugosłowiańskiego lotnictwa wojskowego. W latach 1924–1934 przewodniczył Stowarzyszeniu Floty Powietrznej, wchodzącemu w skład 4 oddziału Rosyjskiego Związku Ogólnowojskowego (ROWS). Napisał książkę dotyczącą działań lotnictwa Białych podczas wojny domowej w Rosji pt.: Woprosy takticzieskogo primienienija awiacii w maniewrowoj wojnie (Вопросы тактического применения авиации в маневренной войне). Od 1934 r. był nauczycielem w rosyjskim gimnazjum męskim w Nowym Sadzie. Działał też w Rosyjskim Sokole. Od 1938 r. był redaktorem pisma „Puti Russkogo Sokolstwa” (Пути Русского Сокольства).

Po zajęciu Jugosławii przez wojska niemieckie w kwietniu 1941 r., jako ataman pochodny Kozaków kubańskich współuczestniczył w formowaniu Rosyjskiego Korpusu Ochronnego. W okresie okupacji wykładał taktykę działań lotniczych na specjalnych kursach wojennych organizowanych w Belgradzie, w których brali udział oficerowie Korpusu. Pod koniec wojny zrezygnował demonstracyjnie z dotychczasowego zajęcia, nie chcąc współpracować z Niemcami. Powrócił do zawodu nauczyciela.

30 października 1944 r., podczas próby ewakuacji z Belgradu, został aresztowany przez funkcjonariuszy Smiersza i przewieziony do Moskwy. Po procesie skazano go na karę 10 lat łagrów. W lutym 1955 r. wyszedł na wolność, bez prawa zamieszkania w większych miastach. Zamieszkał w Krasnodarze. Został pracownikiem biurowym w domu dla inwalidów wojskowych im. Czapajewa. Wbrew zakazom prowadził odczyty o historii lotnictwa w Rosji. W piśmie „Kubań” (Кубань) w 1962 r. zostało opublikowane jego opowiadanie pt. "Русский сокол". Po śmierci ukazały się jego wspomnienia pt. Krylja Rossii. Wospominanija o proszłom russkoj wojennoj awiacii 1910-1917 gg. (Крылья России. Воспоминания о прошлом русской военной авиации 1910-1917 гг.) Część historyków uważa jednak, że zostały one w dużym stopniu sfałszowane przez sowieckich cenzorów. W 1995 r. na jego domu rodzinnym w Krasnodarze została umieszczona tablica pamiątkowa ku czci gen. W. M. Tkaczowa.

Linki zewnętrzne Biografia gen. Wiaczesława M. Tkaczowa

Bibliografia Nikołaj N. Rutycz, Биографический справочник высших чинов Добровольческой армии и Вооруженных Сил Юга России. Материалы к истории Белого движения, 2002

Kategoria:Absolwenci Konstantynowskiej Szkoły Artylerii Kategoria:Biali (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Biali emigranci rosyjscy Kategoria:Biali Rosjanie współpracujący z III Rzeszą Kategoria:Generałowie Rosyjskiego Korpusu Ochronnego Kategoria:Kozacy kubańscy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Rosyjscy piloci Kategoria:Rosyjscy pisarze Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Więźniowie radzieckich łagrów Kategoria:Zmarli w 1965