thumb|upright|Krakowski pręgierz jako cokół figury przy cmentarzu w Mydlnikach. Pręgierz na Rynku Głównym w Krakowie – pręgierz, kamienny słup służący do publicznej chłosty i piętnowania, który stał na krakowskim rynku naprzeciw Pałacu Spiskiego. Rozebrany na początku XIX wieku.

Historia Pierwsze wzmianki o pręgierzu znajdują się w dokumentach miejskich z XVI wiekuM. Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, Wydawnictwo WAM, Kraków 2010, s. 177 (). Przy krakowskim pręgierzu wykonywano także wyroki cenzury kościelnej. Przy pręgierzu („u pręgi”) wymierzano również karę na złodziejach złapanych w ciągu dnia na kradzieży rzeczy o wartości poniżej 3 zł. Za pierwszą udowodnioną kradzież cechowano złoczyńcę na twarzy, za drugą obcinano mu uszy, a za trzecią wypalano żelazem krzyż na czole. Kolejne przestępstwo o podobnym charakterze było już karane szubienicą. Nóż do obcinania uszu złodziejom wisiał na widocznym miejscu przy wejściu do Sukiennic od strony wschodniej. Za drobne przestępstwa skazywano na „siedzenie w kunie”, czyli przykucie do pręgierza przy pomocy łańcuchów z żelaznymi zamykanymi obręczami. Była to przede wszystkim kara kościelna, którą wymierzano z wyroku proboszcza, pana wsi lub sołtysa, za niemoralne prowadzenie się, pracowanie w niedziele i święta, nieposzanowanie rodziców, dawanie złego przykładu dzieciom i za awanturnictwo. Kara ta trwała zazwyczaj kilka godzinMarek Żukow-Karczewski, Okropności krakowskie, "Gazeta Krakowska", 20 VIII 1993 r., nr 192 (13804)..

Pręgierz rozebrano na początku XIX wieku (najprawdopodobniej w 1820), a jego część posłużyła jako cokół figury przydrożnej w Mydlnikach.

Via Dolorosa Spod pręgierza wypędzano z miasta skazanych, gnając ich „krakowską Drogą Krzyżową”, wpierw ul. Sławkowską przez bramę miasta, a kończąc na dzisiejszym Pędzichowie, gdzie stała szubienica (ostatnią publiczną egzekucją na Rynku było skazanie w 1794 roku księdza Macieja Dziewońskiego, który przekazał Rosjanom plan obozu polskiego pod Bosutowem).

Bibliografia

Przypisy

Kategoria:Wyburzone obiekty budowlane w Krakowie Kraków Kategoria:Rynek Główny w Krakowie