thumb|350px|Wskaźnik demokracji 2022: Demokracje pełne:
Demokracje wadliwe:Systemy hybrydowe:
Systemy autorytarne: Wskaźnik demokracji () – indeks opracowywany przez Economist Intelligence Unit (jednostka badawcza związana z tygodnikiem „The Economist”) opisujący stan demokracji w 167 krajach świata.
Wskaźnik demokracji opiera się na 60 wskaźnikach pogrupowanych w pięciu różnych kategoriach: proces wyborczy i pluralizm, swobody obywatelskie, funkcjonowanie rządu, udział polityczny oraz kultura polityczna. Na podstawie końcowych wyników kraje dzielone są na „demokracje pełne”, „demokracje wadliwe”, „systemy hybrydowe” oraz na „systemy autorytarne”.
Wskaźnik demokracji po raz pierwszy opracowany został w 2006. Do 2010 publikowany był co dwa lata, następnie zaczął być opracowywany co roku.
Metodologia Wskaźnik demokracji jest średnią ważoną na podstawie odpowiedzi na 60 pytań, z których każde posiada dwie lub trzy możliwe odpowiedzi do wyboru. Większość odpowiedzi to oceny ekspertów; niektóre odpowiedzi są uzupełniane na podstawie badań opinii publicznej – wykorzystywane są m.in. badania World Values Survey, Instytutu Gallupa, Eurobarometru i krajowe. W przypadku krajów, dla których brakuje wyników takich badań, do uzupełnienia odpowiedzi wykorzystuje się wyniki badań opinii publicznej z podobnych krajów oraz odpowiedzi ekspertów.
Pytania są rozmieszczone w pięciu kategoriach – „proces wyborczy i pluralizm” (), „swobody obywatelskie” (), „funkcjonowanie rządu” (), „udział polityczny” () oraz „kultura polityczna” (). Każda odpowiedź jest kodowana jako 0, 1 lub (w przypadku trzech możliwych odpowiedzi) również jako 0,5. W kilku przypadkach udzielenie w jednym pytaniu odpowiedzi punktowanej jako zero skutkuje automatycznym otrzymaniem 0 punktów w odpowiedzi na inne pytanie, przykładowo: udzielenie odpowiedzi 0 (nie) na pytanie „Czy wybory do krajowego organu ustawodawczego oraz na szefa rządu są przeprowadzane w sposób wolny?” skutkuje otrzymaniem 0 punktów za następne pytanie: „Czy wybory do krajowego organu ustawodawczego oraz na szefa rządu są przeprowadzane w sposób uczciwy?”. Punkty za odpowiedzi są następnie w każdej kategorii sumowane, mnożone przez dziesięć oraz dzielone przez łączną liczbę pytań. Modyfikacja wyników dla danej kategorii następuje w przypadku nieotrzymania odpowiedzi 1 w następujących obszarach uznanych za kluczowe dla demokracji: Wolność i uczciwość wyborów, Bezpieczeństwo wyborców, Wpływ obcych mocarstw na rząd, Zdolność administracji państwowej do wprowadzania regulacji prawnych w życie. W przypadku uzyskania odpowiedzi 0 lub 0,5 na pierwsze trzy pytania, od wyniku odpowiedniej kategorii („proces wyborczy i pluralizm” lub „funkcjonowanie rządu”) odejmuje się 1 lub 0,5 punkta. W przypadku uzyskania odpowiedzi 0 na czwarte pytanie, od wyniku kategorii „funkcjonowanie rządu” odejmowany jest 1 punkt.
Z sumy punktów uzyskanych w pięciu kategoriach oblicza się średnią dla danego kraju. Wskaźnik ten, w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku, decyduje o końcowej klasyfikacji danego kraju: Demokracje pełne (, od 8 do 10) – kraje, w których podstawowe swobody obywatelskie i wolności polityczne są przestrzegane, a ponadto wzmacniane przez kulturę polityczną, sprzyjającą rozkwitowi demokracji. Funkcjonowanie rządu jest zadowalające, media są różnorodne i niezależne, istnieją skuteczne mechanizmy gwarantujące zachowanie równowagi politycznej, sądownictwo jest niezawisłe, a jego wyroki egzekwowane. Problemy w funkcjonowaniu demokracji w tych krajach są ograniczone. Demokracje wadliwe (, od 6 do 7,9) – kraje, w których wybory przeprowadzane są w sposób uczciwy i wolny, a mimo problemów (np. naruszeń wolności mediów) podstawowe swobody obywatelskie są przestrzegane. Demokracje tych krajów mają jednak swoje istotne słabe strony – zauważalne są m.in. problemy z funkcjonowaniem rządu, słabo rozwinięta kultura polityczna oraz niski poziom uczestnictwa w życiu politycznym. Systemy hybrydowe (, od 4 do 5,9) – kraje, w których podczas wyborów mają miejsce znaczące nieprawidłowości, przez które wybory często nie mogą zostać uznane zarówno za wolne, jak i uczciwe. Zazwyczaj w krajach tych rządy wywierają presję na opozycję polityczną, dochodzi do prześladowań oraz wywierania nacisków na dziennikarzy, sądownictwo nie jest niezawisłe, korupcja jest powszechna, a społeczeństwo obywatelskie mało aktywne. Kultura polityczna, funkcjonowanie rządu oraz poziom uczestnictwa w życiu politycznym są na jeszcze gorszym poziomie, niż w przypadku demokracji wadliwych. Systemy autorytarne (, poniżej 4) – wiele z tych krajów to dyktatury. W krajach tych pluralizm polityczny nie istnieje lub jest poważnie ograniczony, naruszenia swobód obywatelskich są powszechne, wybory (jeżeli mają miejsce) nie są wolne i uczciwe, a sądownictwo nie jest niezawisłe. Mogą w nich istnieć konwencjonalne instytucje demokratyczne, jednak nie mają one większego znaczenia. Media zazwyczaj są własnością państwa lub są kontrolowane przez grupy związane z rządem, cenzura jest wszechobecna a krytyka wobec rządu tłumiona.
Wskaźnik według ustroju Typ ustroju 2015 2020 Liczba państw % państw % światowej populacjiLiczba państw % państw % światowej populacji Demokracje pełne 20 12 8,9 23 13,8 8,4 Demokracje wadliwe 59 35,3 39,5 52 31,1 41 Systemy hybrydowe 37 22,2 17,5 35 21 15 Systemy autorytarne 51 30,5 34,1 57 34,1 35,6 Światowa populacja odnosi się do ogółu ludności 167 krajów, które są objęte badaniem. Niektóre mikropaństwa nie są brane pod uwagę w badaniu.
Wskaźnik w 2023