Wartołka (Stenanthium (A.Gray) Kunth) – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny melantkowatych, obejmujący trzy gatunki endemiczne dla środkowo-wschodnich Stanów Zjednoczonych, gdzie zasiedlają lasy iglaste i torfowiska.
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów (stena – wąsko) i (anthinos – kwiatowy), odnosząc się do kształtu kwiatostanów tych roślin.
Morfologia Pokrój Rośliny zielne.
Łodyga Pędem podziemnym jest okryta łuskowatymi liśćmi cebulka lub skrócone kłącze. Pęd naziemny wzniesiony, z 2–3 zredukowanymi przysadkami.
Liście Liście głównie odziomkowe, naprzemianległe, łukowato wygięte, tworzące pochwę liściową. Blaszki liściowe wąsko równowąskie do odwrotnielancetowatych, paskowate, nagie, zaostrzone lub tępe, osiągające długość 20–40 cm.
Kwiaty Kwiaty obupłciowe (proksymalnie) lub męskie (dystalnie), krótkoszypułkowe lub siedzące, sześciopręcikowe, zebrane w wiechę (Stenanthium gramineum) lub grono (pozostałe gatunki). Okwiat pojedynczy, trwały, sześciolistkowy, talerzykowaty (S. gramineum) lub rurkowato-dzwonkowaty (pozostałe gatunki). Listki okwiatu podługowato-lancetowate lub lancetowate o ostrych lub zaostrzonych wierzchołkach, u niektórych gatunków doosiowo z dwuklapowymi gruczołkami wydalniczymi. Pręciki wolne lub u nasady zrośnięte z okwiatem, o lancetowatych nitkach i jednokomorowych, odwrotniesercowato-nerkowatych główkach. Zalążnia częściowo dolna lub górna, trzykomorowa proksymalnie, jednokomorowa dystalnie, przechodząca w trzy wygięte szyjki słupka zakończone drobnymi znamionami.
Owoce Błoniaste, głęboko trójklapowe torebki. Nasiona, od 3 do 4 w każdej komorze, wąsko podługowate lub elipsoidalne do lancetowatych, spłaszczone, kanciaste do skrzydełkowatych.
Genetyka Liczba chromosomów homologicznych x = 8, 10.
Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj zaliczany jest do podrodziny Melanthieae w rodzinie melantkowatych (Melanthiaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots). Zgodnie z badaniami filogenetycznymi podrodziny Melanthieae rodzaj Stenanthium stanowi klad siostrzany rodzaju Anticlea.
Gatunki Stenanthium densum (Desr.) Zomlefer & Judd Stenanthium diffusum Wofford Stenanthium gramineum (Ker Gawl.) Morong
Zagrożenie i ochrona Stenanthium gramineum podlega w Stanach Zjednoczonych ochronie gatunkowej na podstawie praw stanowych. W trzech stanach (Floryda, Illinois i Indiana) gatunek został uznany zagrożony (E), w kolejnych trzech (Maryland, Ohio i Kentucky) za narażony na wyginięcie (T).
Przypisy
Kategoria:Melantkowate