Stanisław Bobiński

thumb|Rokowania pokojowe w Brześciu 1918 Stanisław Bobiński siedzi drugi z prawej, z profilu. Stanisław Feliks Bobiński, pseud. Jan Kreczyński, Rafał i in. (ur. 20 listopada 1882 w Warszawie, zm. 20 września 1937 w Moskwie) – lewicowy pisarz, działacz komunistyczny. Jego żoną była pisarka Helena Bobińska.

Życiorys Był synem Jana, urzędnika ubezpieczeń oraz Stanisławy z Tołwińskich. Kształcił się w Warszawie. Z wykształcenia inżynier leśnikNorbert Michta, Julian Marchlewski, Wyd. KiW, Warszawa 1984, s. 235.. Jego siostrą była malarka Janina Bobińska-Paszkowska.

Od 1905 w Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL).

Od grudnia 1917 roku drugi zastępca Komisarza do Spraw Polskich Komisariatu do Spraw NarodowościWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 22. Członek Kolegium Ludowego Komisariatu do spraw NarodowościowychKonrad Zieliński „O Polską Republikę Rad. Działalność polskich komunistów w Rosji Radzieckiej 1918 -1922“, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej, ISBN 978-83-7784-269-0, s. 24. Polski członek Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego RadKonrad Zieliński „O Polską Republikę Rad. Działalność polskich komunistów w Rosji Radzieckiej 1918 -1922“, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej, ISBN 978-83-7784-269-0, s. 46. Pod koniec 1917 na zaproszenie Lwa Trockiego przebywa w Brześciu, gdzie toczą się negocjacje pokojowe między bolszewikami a Niemcami i zostaje przez Trockiego wskazany jako reprezentant Polski w tych negocjacjachAndrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str. 202. Występował przeciwko Leninowi w sporze wewnątrz partii bolszewickiej dotyczącym podpisania kapitulanckiego pokoju z Niemcami w Brześciu w marcu 1918Andrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str. 203. Na I Konferencji grup SDKPiL w Rosji wybrany do władz organizacjiAndrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str.204. Jako przedstawiciel SDKPiL bierze udział w naradzie Biura Centralnego Partii Komunistycznych Krajów Okupowanych (Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy i żydowskich sekcji narodowych), będącego poprzedniczką Kominternu. Wypowiada się przeciwko centralizacji w ramach biura, za samodzielnością poszczególnych sekcji. Negował perspektywę oddolnej rewolucji w Polsce. Przeciwnik powstania narodowego państwa polskiego. Uważał, że aktualne jest SDKPiL-owskie hasło zniesienia wszelkich granic państwowych. „Dyktatura proletariatu musi być międzynarodowa. (…) Socjalizm w jednym tylko kraju jest niemożliwy. (…) Dziś hasło autonomii określa nasz stosunek do Rosji, która będzie również tylko jedną z autonomicznych cząstek Związku Rad Robotniczych Europy” - stwierdził w październiku 1918Walentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 185. Był przeciwnikiem tworzenia oddzielnych narodowych (w tym polskich) oddziałów w ramach Armii Czerwonej; opowiadał się za jednolitą armią rewolucyjnąWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 145. Komisarz do polskich spraw wojskowych przy komisarzu Moskiewskiego Okręgu WojskowegoWalentyna Najdus „Lewica polska w Kraju Rad 1918–1920“ PWN 1971, s. 147. W 1918 był komisarzem Rewolucyjnego Czerwonego Pułku Warszawy i komisarzem Zachodniej Dywizji Strzelców. Od 1918 do 1919 był członkiem Rewolucyjnej Rady 16 Armii na Białorusi. Przewodniczący KC Związku Zawodowego Robotników Rolnych Litwy i Białorusi. Skierowany do Polski celem budowania struktury rad robotniczychAndrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str. 237. W 1919 i 1920 był zwolennikiem przeniesienia do Polski rewolucji z pomocą Armii CzerwonejAndrzej Friszke „Państwo czy rewolucja. Polsce komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920“ Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020, ISBN 978-83-66586-19-2, str. 451. W 1920 członek Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski ds. rolnictwa.

Uczestnik III Kongresu Kominternu w czerwcu–lipcu 1921. W latach 1922–1924 profesor filozofii marksistowskiej i rektor Uralskiego Uniwersytetu im. A.M. Gorkiego w Jekaterynburgu, od 1925 członek Biura Polskiego przy Komitecie Centralnym RKP(b)/WKP (b) (w latach 1918–1920 sekretarz Biura). W latach 1926–1928 był zatrudniony jako pracownik naukowy Akademii Komunistycznej w Moskwie. Od 1925 do 1927 był kierownikiem szkoły partyjnej w Kraskowie pod Moskwą. Działacz KPP, m.in. w 1921 i 1925–1926 był członkiem przedstawicielstwa KC KPP w Komitecie Wykonawczym Kominternu (IKKI). Brał udział w III Zjeździe KPP w styczniu–lutym 1925 pod Moskwą i IV Konferencji KPP w listopadzie–grudniu 1925 w Moskwie.

Już w latach 30. XX wieku oskarżany o luksemburgizm, 15 czerwca 1937 (w okresie wielkiego terroru) został aresztowany przez NKWD. Proces odbył się w Moskwie 20 września 1937. Bobiński został oskarżony o uczestnictwo w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), w ramach której miał prowadzić na terenie ZSRR działalność szpiegowską na rzecz polskiego wywiadu i wiedzieć o zamachach terrorystycznych członków organizacji POW. Po 20-minutowym procesie Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR skazało Bobińskiego na najwyższy wymiar kary – rozstrzelanie i konfiskatę mienia. Zgodnie z obowiązującym dekretem z 1 grudnia 1934 (dekret wydano w dniu zabójstwa Kirowa – a przewidywał natychmiastowe wykonanie wyroków śmierci wobec skazanych za działalność terrorystyczną) – wyrok został wykonany zaraz po zakończonym procesie – 20 września 1937. Skremowany w krematorium na Cmentarzu Dońskim, prochy pochowano anonimowo.

Zrehabilitowany przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR 29 września 1955.

Pierwszą jego żoną była pisarka Helena Bobińska, z którą miał córkę Celinę, drugą żoną (1922) Jadwiga Siekierska (1903–1984) – działaczka komunistyczna, teoretyk i krytyk sztuki, profesor nadzwyczajny w Zakładzie Teorii i Historii Filmu w Instytucie Sztuki (IS) PAN, z którą miał syna Eryka (ur. 1926 w Moskwie), hydrologaAlina Pacholczykowa Siekierska Jadwiga (1903–1984) IPSB.

Upamiętnienie Do 1991 był patronem ulicy w Krakowie (obecnie ul. Franciszka Bielaka), był również patronem ulic w Poznaniu i Słupsku.

Bibliografia Leonard Dubacki, Bobiński Stanisław [w:] Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1: A–D, red. nacz. Feliks Tych, Warszawa: "Książka i Wiedza" 1978, s. 194–195. Бобинский Станислав Янович

Przypisy

Kategoria:Członkowie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Deputowani do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji 1918 Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Polacy i obywatele polscy w Armii Czerwonej (1918–1946) Kategoria:Polscy inżynierowie leśnictwa Kategoria:Polscy rewolucjoniści Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Polscy komuniści straceni w ramach czystek stalinowskich Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Ofiary wielkiej czystki Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Dońskim w Moskwie