Michel Joseph Martelly (ur. 12 lutego 1961 w Port-au-Prince), znany także jako Sweet Micky – haitański muzyk i polityk, prezydent Haiti od 14 maja 2011 do 7 lutego 2016.
Życiorys Michel Martelly urodził się w 1961 w Port-au-Prince. Jego ojciec był dyrektorem w rafinerii Shell, a matka zajmowała się gospodarstwem domowym. Dorastał w Carrefour – nadmorskim przedmieściu stolicy. Uczęszczał do prestiżowej szkoły Saint-Louis de Gonzague. W 1984 dostał się do Red Rocks Community College w Kolorado, a następnie do Miami-Dade Community College w Miami, jednakże żadnej z uczelni nie ukończył. Przez pewien czas pracował w Stanach Zjednoczonych jako pracownik budowlany.
Na Haiti powrócił pod koniec lat 80. Rozpoczął wówczas grę w zespole muzycznym, wykonując muzykę „kompa” (lub „compas”), charakterystyczną dla regionu haitańskiego. W 1988 nagrał pierwszy singiel pt. „Ooo La La”, który przyniósł mu popularność. Rok później wydał pierwszy album muzyczny zatytułowany „Woule Woule”. W tym czasie zrodził się jego pseudonim artystyczny, gdy jego przyjaciele określali go jako „słodki Micky dla słodkich ludzi” (a sweet Micky for a sweet people). Na występach ubrany był zazwyczaj w dres i bluzę z kapturem. Często jednak przyodziewał wyszukane kostiumy sceniczne oraz zakładał peruki. Znany był także z kontrowersyjnego opuszczania spodni w czasie koncertu. Z czasem związał się z elitą towarzyską stolicy.
W 1991, po obaleniu w czasie wojskowego zamachu stanu demokratycznie wybranego prezydenta Jean-Bertranda Aristide’a opowiedział się po stronie nowych władz. Pozostał w kraju, prowadząc razem z żoną klub. W 1993, na prośbę jednego z przywódców wojskowych Michela François, wziął udział w demonstracji przeciwko przybyciu na Haiti specjalnego wysłannika ONZ, którego celem miały być negocjacje powrotu prezydenta Aristide’a do kraju. W kolejnych latach kontynuował karierę muzyczną.
W 2004, po tym gdy prezydent Aristide został pozbawiony władzy po raz drugi, a w kraju zapanował chaos i kryzys polityczny, Martelly wraz z rodziną opuścił Haiti. Z żoną Sophią i czworgiem dzieci przeniósł się do Royal Palm Beach na Florydzie. Po powrocie do kraju osiadł w Pétionville.
Wybory prezydenckie i prezydentura W sierpniu 2010 zarejestrował się jako kandydat na prezydenta w wyborach powszechnych w 2010. W czasie kampanii wyborczej zobowiązał się do podjęcia działań na rzecz stworzenia miejsc pracy i budowy mieszkań dla 600 tys. osób poszkodowanych w czasie trzęsienia ziemi ze stycznia 2010. Obiecywał również bezpłatną edukację na poziomie podstawowym, decentralizację gospodarki, rozwój rolnictwa i zwiększenie poziomu inwestycji. Opowiadał się za przywróceniem haitańskiej armii, rozwiązanej w 1995 przez prezydenta Aristide’a z powodu jej nadużyć i ekspansywnej roli w życiu politycznym. Dodatkowo odżegnywał się od często skorumpowanej klasy politycznej. Martelly odwoływał się przede wszystkim do młodego elektoratu. Jego program zyskał poparcie również wśród bezrobotnych i najuboższych grup wyborców.
W pierwszej turze wyborów z 28 listopada 2010, według wyników ogłoszonych 7 grudnia przez komisję wyborczą zdobył nieco ponad 21% głosów, zajmując trzecie miejsce, za Mirlande Manigat (31%) oraz kandydatem partii rządzącej Jude’em Célestinem (22%). Jeszcze przed ogłoszeniem wyników wyborów opozycyjni kandydaci oskarżyli władze o fałszerstwa wyborcze, w tym wypełnianie urn wyborczych i nieprawidłowości na listach wyborców, domagając się unieważnienia głosowania. Na ulicach stolicy doszło do protestów ich zwolenników, które przybrały na sile po ogłoszeniu rezultatu głosowania. W czasie zamieszek zginęło co najmniej 5 osób. Zdaniem międzynarodowych obserwatorów w czasie wyborów doszło do poważnych nieprawidłowości. Różnica między drugim Célestinem a trzecim Martellym wynosiła 6845 głosów.
W obliczu kryzysu politycznego haitański rząd zadecydował o ponownym zbadaniu i przeliczeniu wyników wyborów przez grupę ekspertów z Organizacji Państw Amerykańskich. Misja ekspercka w połowie stycznia 2011, po unieważnieniu fałszywych i nieważnych głosów oddanych na wszystkich kandydatów, uznała nieznaczne zwycięstwo Martelly’ego nad Célestinem i zarekomendowała odsunięcie tego ostatniego od drugiej tury wyborów. Stanowisko to poparła ONZ oraz USA. 26 stycznia 2011 haitańskie władze pod wpływem opinii międzynarodowej wycofały kandydaturę Célestina z drugiej tury wyborów. Umożliwiło to udział w nich Michelowi Martelly’emu. Komisja wyborcza wyznaczyła też datę drugiej tury wyborów prezydenckich na 20 marca 2011. Według ostatecznych wyników Martelly zdobył w pierwszej turze głosowania 22,2% głosów, Mirlande Manigat – 31,6% a Jude Célestin – 21,9%.
W połowie marca 2011 pięciu kandydatów z pierwszej tury wyborów udzieliło poparcia Martelly’emu, który w sondażach wyborczych nieznacznie wyprzedzał Mirlande Manigat, byłą pierwszą damę Haiti. Poparcia udzielił mu również haitański muzyk Wyclef Jean, którego kandydatura z powodów formalnych nie została dopuszczona do udziału w wyborach. W drugiej turze wyborów z 20 marca 2011 uzyskał według wyników ogłoszonych przez komisję wyborczą 67,6% głosów poparcia, pokonując Mirlande Manigat. 20 kwietnia 2011 wyniki wyborów zatwierdził sąd.
14 maja 2011 został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Haiti. Uroczystość odbyła się w prowizorycznym budynku przed zniszczoną w czasie trzęsienia ziemi siedzibą parlamentu. Swoje inauguracyjne przemówienie wygłosił natomiast przed zniszczonym gmachem Pałacu Prezydenckiego.
W sierpniu 2012 pod auspicjami prezydenta powołana została Haitańska Partia Tèt Kale (PHTK). Ponieważ Martelly nie mógł ubiegać się o reelekcję w kolejnych wyborach prezydenckich w 2015 mianował Jovenela Moïse kandydatem PHTK. W pierwszej turze wyborów 25 października 2015 Jovenel Moïse zajął pierwsze miejsce z wynikiem 32,8% głosów, wygrywając ze swoim głównym rywalem Jude’em Célestinem, który uzyskał 25,2% głosów. Obaj kandydaci mieli zmierzyć w drugiej turze wyborów zaplanowanej początkowo na 27 grudnia 2015. Jego rywal nie uznał jednak wyników głosowania, oskarżając władze o fałszerstwa. Jednocześnie w kraju doszło do protestów społecznych sprzeciwiających się fałszowaniu wyborów. W takiej sytuacji prezydent Martelly w grudniu 2015 powołał specjalną komisję, mającą na celu zbadanie procesu wyborczego. Na początku stycznia 2016 komisja stwierdziła nieprawidłowości w jego przebiegu i nakazała jego powtórzenie.
Nowe wybory, przekładane na kolejne miesiące, nie odbyły się przed złożeniem urzędu przez prezydenta Martelly’ego 7 lutego 2016. Władzę w kraju objęła tymczasowa administracja na czele z Jocelermem Privertem, która miała dokończyć proces wyborczy. Ostatecznie wybory prezydenckie odbyły się 20 listopada 2016 i zwyciężył w nich Jovenel Moïse.
Dyskografia Lista albumów muzycznych wydanych przez Michela Martelly’ego vel Sweet Mickey (w nawiasie rok wydania): Woule Woule (1989) Anba Rad La (1990) The Sweetest (1992) Min Koze-A (1993) I Don’t Care (1994) Pa Manyen (1995) Tout Cé Mately (1996) Aloufa (1997) Best of Sweet Micky (1997) 100.000 Volts (1998) An Bolewo (1998) Dènye Okazyon (1999) Jojo Ban'm Nouvel Micky (1999) 100% KaKa (1999) Michel Martelly Live (2000) SiSiSi (2001) Live au café des arts: Vol. 2 (2001) 200% KaKa (2001) Rale Kow La 400% KaKa (2002) Live at best western (2002) Best of Michel Martelly (2002) Totot (2003) Micky Chez Lui (Micky Bolero 2) (2003) Sweet Micky Live (2003) New Repertoire (2004) Babaille Micky Mix (2004) GNB (2005) Sweet Micky with Robert Martino: Live Vol. 1 (2005) Micky ap Trip (2005) Sweet Micky & Djakout: Live 2006 (2006) Jojo Ban'm Nouvel Micky (2006) Sweet Micky vs Dega (2007) Live in Miami (Ouvè Kôw) (2007) Blazin’ Live (2007) Bandi Légal (2008) Micky & Sons (2008) Vin' Pran Kompa (2008) Kompa Prezidantiyèl (2010) Prézidan Éspwa Vote #8 (2011)
Przypisy
Kategoria:Haitańscy muzycy Kategoria:Prezydenci Haiti Kategoria:Urodzeni w 1961 Kategoria:Ludzie urodzeni w Port-au-Prince