thumb|Zestaw krotali (powyżej, nad dzwonkami) Krotale (talerzyki antyczne/pompejańskie) – instrument perkusyjny o starożytnym pochodzeniu, zaliczany do grupy idiofonów. Od czyneli (talerzy perkusyjnych) różnią się określoną wysokością dźwięku i delikatniejszym brzmieniemArthur Jacobs: Słownik muzyczny. Bydgoszcz: Delta, s. 181..
Opis Niewielkie płaskie dyski z brązu lub z mosiądzu, o pogrubionej krawędzi, średnicy najczęściej około 10–15 cm, z widoczną kopułą (komorą rezonansową) w środkowej części instrumentu. Ich dźwięk jest ostry, jasny i bardzo długo wybrzmiewający, podobny do dźwięku dzwonków. Ze względu na przewagę wysokich alikwotów partię krotali w nutach zapisuje się o dwie oktawy niżej od brzmienia.
Mogą stanowić zestaw 12 do 24 (dwie oktawy) strojonych chromatycznie talerzy, umieszczonych na stojaku (statywie), uderzanych metalowym prętem lub twardą pałką. W takiej postaci wchodzą w skład współczesnej orkiestry symfonicznej. W innej odmianie występują jako para identycznie nastrojonych talerzyków ze środkowym uchwytem i uderzanych o siebie.
Historia thumb|Para talerzyków egipskich .
W Izraelu ok. 1110 r. p.n.e. wykorzystywano jako instrument małe talerzyki jednoręczne msiltayîm, z których jeden przymocowany był do kciuka, drugi do palca środkowegoJeremy Montagu: Instrumenty muzyczne Biblii. Kraków: Homini, 2006, .. Miedziane krotale asyryjskie z VII w. p.n.e., zwane katral, przywieszano do szyi mułom i koniom.
Jako instrumenty parzyste krotale wywodzą swe pochodzenie z muzyki starożytnego Egiptu i Grecji. U Greków instrument o tej nazwie (stgr. κρόταλα, lp. κρόταλον, łac. crotalum) składał się z dwóch niedużych, wydłużonych, jednostronnie lekko wgłębionych płytek różnokształtnych, którymi uderzano o siebie. Wykonywano je z bukszpanu, terakoty, kości słoniowej albo brązuSłownik kultury antycznej. Grecja – Rzym (pod red. L. Winniczuk). Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 205.. Przypominały dzisiejsze kastaniety i były rodzajem jednoręcznej kołatki używanej podczas tańców dionizyjskich.
W Tybecie dotychczas używane są podobne do krotali talerzyki zwane tybetańskim sil-sil.
Użycie w orkiestrze symfonicznej i muzyce współczesnej Piotr Czajkowski – uwertura Rok 1812 Hector Berlioz – symfonia dramatyczna Romeo i Julia Claude Debussy – Preludium do „Popołudnia fauna” Igor Strawinski – balet Święto wiosny, kantata-balet Wesele Tōru Takemitsu – From Me Flows What You Call Time
Użycie w muzyce rozrywkowej Neil Peart (perkusista rockowy) używa krotali jako części zestawu perkusyjnego Jocie Adams z zespołu The Low Anthem gra na krotalach smyczkiem Stewart Copeland z zespołu Police grał na krotalach w utworze Wrapped Around Your Finger Krotale stosowali w swoich projektach muzycznych m.in. Frank Zappa, Pat Metheny, Electric Light Orchestra
W muzyce obrzędowej Mnisi Hare Kryszna obok bębnów mridangami używają krotali podczas ulicznych tańców i śpiewów.
Zobacz też talerze perkusyjne karatale talerzyki indyjskie
Przypisy
Bibliografia Włodzimierz Kotoński: Leksykon współczesnej perkusji. Kraków 1999
Kategoria:Idiofony Kategoria:Instrumenty perkusyjne