thumb|Grób Józefa i Celiny Gitler-Barskich na cmentarzu żydowskim w Warszawie Józef Gitler-BarskiW niektórych publikacjach Józef Gitler lub Józef Barski. (jid. יוסף גיטלער־בארסקי; ur. 3 marca 1898 w Warszawie, zm. 28 maja 1990 tamże) – działacz społeczności żydowskiej w Polsce, z wykształcenia ekonomista, sekretarz generalny Jointu w RP (1945–1950), dyrektor naczelny PKO (1950–1953). Wieloletni dyrektor Zakładów Przemysłu Cukierniczego im. 22 Lipca. Radny Stołecznej Rady Narodowej (1958–1961).
Życiorys W młodości studiował na Uniwersytecie w Monachium. Podczas pobytu w Bawarii zaangażował się w działalność Związku Spartakusa, biorąc udział w wypadkach rewolucyjnych lat 1918–1919. W 1919 został aresztowany i wydalony do Polski. Podjął studia ekonomiczne w Wolnej Wszechnicy Polskiej (1924–1928). Od 1922 sprawował kierownicze funkcje w Joincie oraz Centosie (Centrala Towarzystw Opieki nad Sierotami i Dziećmi Opuszczonymi). Działał w Związku Zawodowym Pracowników Handlowych i Biurowych. Zaangażował się w działalność w Komunistycznej Partii Polski, za co został aresztowany przez władze sanacyjne.
Podczas II wojny światowej od listopada 1940 do lutego 1943 przebywał w getcie warszawskim. W dzielnicy zamkniętej związał się z PPR. Kontynuował również współpracę z Centosem. W lutym 1943 wydostał się z getta wraz z żoną Celiną i córką Ireną na „stronę aryjską”. Od lipca 1943 do kwietnia 1945 wraz z rodziną był więziony w Bergen-Belsen, gdzie działał w Tajnym Komitecie Więźniów.
Po wyzwoleniu obozu przez wojska alianckie w kwietniu 1945 wrócił do Polski. Zaangażował się w działalność społeczności żydowskiej jako działacz Centralnego Komitetu Żydów w Polsce (CKŻP). Sprawował odpowiedzialne funkcje w życiu społeczności żydowskiej, jak i na poziomie państwowym. Od 1945 do 1950 był sekretarzem generalnym Jointu, następnie zaś dyrektorem naczelnym PKO (1950–1952). W lutym 1953 został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa. Po wyjściu z więzienia objął funkcję wicedyrektora Zakładów Przemysłu Cukierniczego im. 22 Lipca, zaś w 1956 – dyrektora, którą pełnił do czasu przejścia na emeryturę w 1967. Za jego kadencji doszło do połączenia Zakładów Przemysłu Cukierniczego z Zakładami Syrena (d. Fabryka Czekolady Franciszek Fuchs i Synowie), podwoiła się również produkcja przemysłowa 22 LipcaW 1955 zakłady wyprodukowały 22 242 ton słodyczy, w 1960 – 26 861, zaś w 1965 – 42 166, z czego 25,6% przypadło jednak na Syrenę. Zob. Mieczysław Kozłowski, Dzieje firmy E. Wedel, Warszawa 1993, s. 70–72.. W kadencji 1958–1961 wykonywał mandat radnego Stołecznej Rady NarodowejRadni Warszawy, „Życie Warszawy”, nr 30 z 4 lutego 1958, s. 1.. Działał jednocześnie w PZPR, zasiadając w Komitecie Ekonomicznym KW (Warszawskiego) i KC.
Publikował w Fołks Sztyme, gdzie pisał głównie na tematy ekonomiczne, a także w Biuletynie ŻIH oraz Bleter far geszychte. Zasiadał w Radzie Naukowej Żydowskiego Instytutu Historycznego, wcześniej działał w Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej. Był przewodniczącym, a następnie honorowym przewodniczącym Stowarzyszenia Żydowskiego Instytutu Historycznego. W 1986 wydał książkę Przeżycia i wspomnienia z lat okupacji, w której zebrano dotychczas publikowane przez niego artykuły, a także druki wcześniej niewydawane. Angażował się w działalność Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej (TWWP), zasiadając w jego władzach. Był również członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, a także działaczem Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa.
Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1946)., Orderem Sztandaru Pracy II klasy (1960), Medalem 1000-lecia Państwa Polskiego (1965), a także odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1977).
Zmarł w Warszawie na zawał serca. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 8, rząd 1)Grób Józefa Gitler-Barskiego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.„Życie Warszawy”, nr 129 z 5 czerwca 1990, s. 12 (nekrolog)..
Życie prywatne Żonaty z Celiną Gitler-Barską z d. Klinkowsztejn (1901–1990)„Fołks–Sztyme”, nr 23 z 8 czerwca 1990., mieli dwoje dzieci, w tym Irenę Landau.
Przypisy
Bibliografia
פֿאָלקס שטימע”, נישטא מער יוסף גיטלער־בארסקי”, nr 24, 15 czerwca 1990, s. 2 Maurycy Horn, Wstęp do książki: Przeżycia i wspomnienia z lat okupacji, Warszawa 1986, s. 5–7. Maurycy Horn, Pamięci Józefa Barskiego, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce”, nr 3–4 (155–156), lipiec-grudzień 1990, s. 209–210 Dlaczego i po co chcą zostać ojcami... miasta?, „Życie Warszawy”, nr 20 z 23 stycznia 1958, s. 1
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Prezesi PKO Banku Polskiego Kategoria:Ludzie związani z Wolną Wszechnicą Polską Kategoria:Uczestnicy rewolucji w Niemczech 1918–1919 Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Więźniowie polityczni w II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Członkowie Warszawskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR Kategoria:E. Wedel Kategoria:Polscy działacze społeczności żydowskiej Kategoria:Radni Rady Narodowej miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Więźniowie KL Bergen-Belsen Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1990 Kategoria:Działacze Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady