Wojciech Kurpik (ur. 4 maja 1931 w Warszawie, zm. 15 lipca 2025 tamże) – polski konserwator dzieł sztuki, profesor i rektor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Życiorys Syn Stanisława Kurpika i Wiktorii z Klimkiewiczów. Po ukończeniu Gimnazjum i Liceum Fotograficznego w Warszawie, gdzie uczył go m.in. artysta fotograf Marian Dederko, podjął w 1951 studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie pod kierunkiem Bohdana Marconiego studiował konserwację malarstwa i rzeźby polichromowanej, teorię sztuki u Ksawerego Piwockiego, a rysunek i malarstwo u Michała Borucińskiego.

Po studiach, w roku 1956 zatrudniony został przez PP Pracownie Konserwacji Zabytków (PKZ) w Warszawie, a w 1960 przeniesiony na stanowisko kierownika pracowni do Zakładu PKZ w Toruniu. Pogłębiał tam wiedzę konserwatorską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika (UMK) u Leonarda Torwirta, Wiesława Domasłowskiego i Zbigniewa Brochwicza, gdzie w roku 1962 uzyskał tytuł magisterski na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

W lipcu 1962 przeniósł się do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Zorganizował tam pracownię konserwatorską, która wspomaga muzea południowo-wschodniej Polski i przyjmuje rolę ośrodka ratującego ikony w opuszczonych cerkwiach Bieszczadów. Ikony stały się głównym wątkiem jego konserwatorskich zainteresowań. Pracował nad nimi w zbiorach Sanoka, Przemyśla i powołanej do życia 1960 roku Wojewódzkiej Składnicy Zabytków Ruchomych w Łańcucie.

W połowie lat 60. konserwował zbiór ikon w Bardejovie na Słowacji. W latach 1968–1969 jako członek ekipy polskich konserwatorów przez blisko rok pracował w pracowni konserwatorskiej Fortezza da Basso we Florencji, ratując zabytki włoskiego malarstwa tablicowego po wylaniu rzeki Arno. W 1970 jako konserwator i specjalista od ikon udał się na prośbę władz słowackich do Monachium, gdzie w Haus der Kunst zostały uszkodzone ikony z Bardejova. Na początku lat 70. kierował pracami renowacyjnymi fasad zabytkowych kamienic w Sanoku.

Publikował w czasopiśmie „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Był projektantem odsłoniętego 10 października 1971 Pomnika Żołnierzy Września w Bykowcach oraz odsłoniętego 20 lipca 1975 obelisku ku czci Polaków-ofiar okupanta niemieckiego z lat 1942–1945 przy ulicy Przemyskiej w Sanoku w dzielnicy Olchowce obok cerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego.

Latem 1974 w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW) obronił rozprawy doktorskiej na temat ochrony drewna; promotorem był Jerzy Ważny.

W 1975 powrócił do Warszawy, gdzie rezygnując z pracy etatowej, podjął się zadania konserwacji ikon w ramach działalności Biura Handlu Zagranicznego „Desa”.

W końcu lat 70. dwa zadania zdeterminowały jego dalsze życie: powołanie do Komisji Konserwatorskiej Ikony Matki Boskiej Częstochowskiej (1979) i podjęcie pracy dydaktycznej w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1980). Konserwatorem częstochowskiej Madonny pozostaje już ponad trzydzieści lat; przeprowadził jej badania, a wyniki opublikował w gruntownej monografii obrazu (patrz: publikacje). W 1990 otrzymał tytuł profesora. W ASP piastował stanowiska dziekana Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki oraz rektora uczelni w latach 1996–1999. Był promotorem pracy doktorskiej Anny Potockiej.

W 2001 odszedł na emeryturę, inicjując przed tym utworzenie na SGGW specjalności Konserwacja Drewna Zabytkowego, zajmującej się zabytkami meblarstwa i etnologii. Został członkiem Rady Naukowej tej specjalności.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2004). oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014). Kawaler Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w JerozolimieKamiński J., Przymus U. (red.) – Zwierzchnictwo w Polsce Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie. Księgarnia Św. Jacka, Katowice 2008. .. Jeden z pierwszych laureatów Nagrody „Conservator Ecclesiae” im. ks. Janusza Stanisława Pasierba (1998) przyznawanej corocznie przez Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków za szczególne osiągnięcia.

Żonaty z Danutą z Rowickich (1935–2024). Ich dzieci: Wojciech Jakub Kurpik, wieloletni konserwator zabytków w Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg oraz Maria Magdalena Kurpik-Pawlicka, muzealnik i nauczyciel akademicki.

Pochowany na cmentarzu prawosławnym w Warszawie 25 lipca 2025.

Wybrane publikacje Niektóre problemy konserwacji zabytkowego drewna budowlanego w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, w: Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 2, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1965 Konserwacja cerkwi w Uluczu, w: Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 2 (współautor Michał Czajnik), Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1965 Odkrycie malowideł ściennych w cerkwi w Posadzie Rybotyckiej pow. Przemyśl, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.4, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1966 Dalsze prace nad odkryciem malowideł ściennych i napisów w cerkwi w Posadzie Rybotyckiej, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.7, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1968, s. 53–56 Sygnowany ikonostas szkoły rybotyckiej, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku z.7, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1968 Konzervácia ikon v bardejovskom múzeu 1967, w: Šarišské múzeum v Bardejove 2 (red. Jan Mijal), Košice, Východoslovenské vydavatel’stvo, 1969, s. 193–204 Problemy konserwatorskie i chronologia polichromii kościoła w Haczowie, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 16, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972 Niektóre zagadnienia ratowania zabytków martyrologicznych na przykładzie konserwacji wrót Rotundy w Zamościu, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 16, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972 Problemy konserwacji drewna zabytkowego, w: Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku nr 21, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1976 „Blizny” Jasnogórskiego wizerunku / Problemy technologiczno-konserwatorskie malarstwa i rzeźby, w: Materiały z sesji naukowej poświęconej pamięci Leonarda Torwirta, Toruń, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, 1992, s. 23–31 Zasady konserwacji dzieł sztuki, w: Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 7. No 3-4 1996, s. 41–42 Die Tschenstochauer Madonna, zur Restaurierung und Untersuchung, w: Ikonen, Restaurierung und naturwissenschaftliche Erforschung. Beitrage des internationalen Kolloquiums von Recklinghausen 1994, Monachium, Hrsg. Ivan Bentchev & Eva Haustein-Bartsch, 1997, s. 83–87 . Jasnogórska Bogurodzica – splendor najwyższy Władysława Opolczyka, [w:] Władysław Opolczyk jakiego nie znamy (red. Anna Pobóg-Lenartowicz), Opole, 2001, s. 73–84 Relikwia Krzyża Św. w klasztorze Misjonarzy Oblatów na Św. Krzyżu, [w:] Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 13. No 3-4. 2002, s. 12–20 Konserwator wobec dzieła o wybitnej randze kultowej, [w:] Roczniki Humanistyczne, Zeszyt 4, 2002, s. 215–238 Między testamentem Elżbiety Łokietkówny a „Translatio Tabulae” Władysława Opolczyka. Próba rekonstrukcji zdarzeń, [w:] Biuletyn informacyjny konserwatorów dzieł sztuki, Vol. 15 No 1-2, 2004 Konserwacja drewna zabytkowego w Polsce. Historia i stan badań, w: Ochrona Zabytków Nr 1/2 (współautor Jerzy Ważny), 2004, s. 25–48 Konserwacja drewna zabytkowego w Polsce, w: Nauka Nr 1 (współautor Jerzy Ważny), 2005, s. 101–121 Co w istocie restaurujemy?, w: Sztuka konserwacji i restauracji/The Art of Conservation and Restoration (red. Iwona Szmelter), Warszawa, Wyd. Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki MIKRDS oraz Rzeczpospolita, 2007, s. 28–39 What in fact are we restoring?, w: Cesare Brandi’s thought from theory to practice. Acts of the Seminars of Warszawa. With the support of Culture 2000 Programme of the European Union, Culture 2000. s. 222–229

Losy ikon rosyjskich w XX stuleciu, w: Zeszyty Warmii i Mazur 6. Ikona – sacrum i piękno (red. Grażyna Dobrzeniecka-Sikorska), Olsztyn, 2010, s. 23–49 Matka Boża Okulicka i miedzioryt Jacopo Lauro w relacjach do jasnogórskiego pierwowzoru, w: Studia Claromontana. T. 28, 2010, s. 543–552 Ein Panzerschrank für die Schwarze Madonna von Tschenstochau: über die Bewahrung und Erneuerung einer „Vitrine”, w: Restauro: Zeitschrift für Kunsttechniken, Restaurierung und Museumsfragen: Mitteilungen der IADA (współautor Matthias Farke), 120, 2014, s. 14–19 Wyposażenie sejfu chroniącego wizerunek Matki Boskiej na Jasnej Górze w nową szybę kuloodporną, system klimatyzacyjny i specjalne oświetlenie (współautor Matthias Farke, Michał Bortnik), w: Ochrona Zabytków. [R.] 68, nr 1, 2015, s. 212–217 Konserwator wobec dzieła sztuki. Pięć tekstów o praktyce i teorii konserwatorskiej, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, 2015, s. 139, . Częstochowska Hodegetria, Wydawnictwo Paulinianum, Jasna Góra, 2020, s. 560, .

Przypisy

Bibliografia Alexander Frický, Ikony z východného Slovenska, Košice, Východoslovenské vydavatel’stvo, 1971, s. 9 Artyści plastycy Okręgu Warszawskiego ZPAP 1945-1970. Słownik biograficzny, Warszawa, wyd. Okręg Warszawski ZPAP, 1972, s. 299 Jerzy Daniel, Święty Krzyż, Kielce, PANZET, 2006, s. 142–143, , . cit.lit. Problems of conservation and the chronology of polychromy at the church at Haczów, Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 1972, w: The Hidden European Wooden Churches Heriitage. An International Methodology for Implementing a Database for Restoration Projects (red. Gennaro Tampone, Michela Semplici), Città di Castello, wyd. Fondazione Romualdo del Bianco/Collegio degli Ingegneri della Toscana/FLY Events/Alter Ego Ing Arch S.r.l., 2006 Jerzy Koziczyński, Maria Kunkite, Kartki z historii: polska misja dyplomatyczna nad Newą: 1926-1989, Warszawa, Muzeum Narodowe, 2007, s. 36, 112, . Мирослав Откович, Львівський філіал Національного науково-дослідного реставраційного центру України, w: Відроджені шедеври, Lwów, Львівський філіал Національного науково-дослідного реставраційного центру України, 2008, s. 14

Linki zewnętrzne Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Laureaci nagrody im. ks. Janusza Stanisława Pasierba „Conservator Ecclesiae”, w: Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków online, 1998 Rozmowa z konserwatorem. Bez przerwy o Niej myślę, wywiad (Rafał Łączny) w: Tygodnik Katolicki Niedziela online, 16/2004 Konserwacja Cudownego Obrazu Jasnogórskiej Bogurodzicy A.D. 1926. Dzieło życia prof. Jana Rutkowskiego, artykuł w: Tygodnik Katolicki Niedziela online, 06/2011 Polacy we Florencji: wzmianka o pracy Wojciecha Kurpika w Gabinetto Restauri Fortezza da Basso Dzieje konserwacji malowideł w cerkwi pw. św. Onufrego w Posadzie Rybotyckiej, Ochrona Zabytków 62/4 (247), 5-16 Książka konserwatora o Częstochowskiej Hodegetrii, artykuł w: Jasna Góra Biuro Prasowe online, 26/08/2008 Archiwum historii mówionej. Wojciech Kurpik, wywiad (Hanna Dziarska) w: Muzeum Powstania Warszawskiego online, 2/09/2015 Notacje historyczne. Wojciech Kurpik. Piękne Sacrum. TVP online, 14/01/2017 Lekarz Matki Boskiej, wywiad (Tomasz Krzyżak) w: Rzeczpospolita Plus Minus, nr 210, 10/09/2017, s. 14–15 90-te urodziny profesora Kurpika, w: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie. Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki online, 4/05/2021

Kategoria:Ikony Matki Bożej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Naukowcy związani z Sanokiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu prawosławnym na Woli Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Grobu Świętego Kategoria:Polscy członkowie Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie Kategoria:Polscy konserwatorzy zabytków Kategoria:Pracownicy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku Kategoria:Rektorzy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2025