− typ japońskich okrętów wojennych z okresu I wojny światowej.
Budowa krążowników liniowych typu Amagi była elementem realizacji tzw. planu 8-8, mającego na celu unowocześnienie Marynarki Wojennej Japonii. Typ Amagi, w skład którego miały wchodzić cztery okręty, był powiększoną wersją pancerników typu Kaga, ale z cieńszym pancerzem burtowym i pokładowym oraz zmodyfikowanym układem artylerii średniego kalibruGardiner i Gray (1984), s. 235.. Ograniczenia nałożone przez traktat waszyngtoński z 1922 roku spowodowały, że budowa okrętów tego typu musiała zostać przerwana. Jedynie „Amagi” i „Akagi”, zgodnie z ustaleniami traktatu, zostały przeznaczone do ukończenia jako lotniskowce. Trzęsienie ziemi uszkodziło jednak kadłub tego pierwszego tak mocno, że okręt został zezłomowany, a w jego miejsce na lotniskowiec przerobiono pancernik „Kaga”. „Akagi” służył w czasie II wojny światowej jako część Kido Butai do momentu zatopienia w bitwie pod Midway.
Nazwy okrętów pochodziły od formacji Amagi, Akagi, Atago, podczas gdy nazwa czwartego pochodziła od góry Takao w pobliżu Kioto lub miasta Takao na Formozie (obecnie Kaohsiung, Tajwan).
Projekt Rozmiary i maszynownia Okręty miały planowaną wyporność równą 41 217 tonom oraz pełną 47 000 ton. Projekt przewidywał, że osiągną 250 m długości na linii wodnej oraz 251,8 m całkowitej. Szerokość miała wynosić 30,8 m, a zanurzenie 9,5 m. Okręty miały być napędzane turbinami typu Gihon przekazującymi moc na cztery śruby napędowe. Projektanci zakładali, że turbiny będą otrzymywać parę z 19 kotłów wodnorurkowych typu , z których 11 miało być opalanych olejem napędowym, a pozostałych osiem mieszaniną oleju i węgla. System ten miał zapewnić moc 131 200 shp i prędkość maksymalną 30 węzłów. Okręty miały mieć zapas 3900 ton oleju i 2500 ton węgla. Prędkość ekonomiczna została określona na 14 węzłów, a z pełnym zapasem paliwa okręt miał mieć maksymalny zasięg 8000 mil morskich.
Uzbrojenie Zaplanowano, że artyleria główna okrętów typu Amagi będzie się składać z 10 dział kal. 410 mm L/45L/45 oznacza długość luf – w tym wypadku lufa ma długość 45 kalibrów – czyli jest 45 razy dłuższa niż kaliber działa w pięciu wieżach dwudziałowych (choć w 1920 roku testowano działo o lufie długości 50 kalibrów i mogło ono także być zastosowane). Działo wystrzeliwało pocisk przeciwpancerny ważący 1000 kg przy pomocy ładunku prochowego o masie 224 kg z prędkością 790 m/s. Działa mogły strzelać z szybkością pomiędzy 1,5 a 2,5 strzału na minutę. Każde miało zapas 90 pocisków, a żywotność luf określono na 250-300 strzałów. Wieże miały być umieszczone w osi symetrii okrętu w następujący sposób: dwie wieże na dziobie (w superpozycji) i trzy za nadbudówką rufową (dwie na podwyższonym pokładzie, trzecia bezpośrednio na rufówce). Ważyły 1004 tony każda i mogły ustawić działa pod kątem od -5 do +30 stopni.
Artyleria średniego kalibru miała się składać z 16 dział kal. 140 mm L/50 zamontowanych w kazamatach na śródokręciu. Działa te wystrzeliwały pociski o wadze 38 kg za pomocą ładunku prochowego o wadze 10,33 – 10,97 kg z prędkością wylotową 850-855 m/s. Maksymalne podniesienie dział miało wynosić 25 stopni, co umożliwiało oddanie strzału na odległość 17 500 m. Cztery, później sześć, dział przeciwlotniczych kal. 120 mm L/45 miało być zamontowanych na śródokręciu. Okręty miały być także wyposażone w osiem wyrzutni torpedowych kal. 610 mm umieszczonych poniżej linii wodnej.
Opancerzenie Planowano, że typ Amagi będzie wyposażony w pancerz burtowy o grubości 254 mm nachylony pod kątem 12 stopni, natomiast grodzie cytadeli miały mieć 73 mm grubości. Barbety artylerii głównej miały być chronione przez pancerze grubości 229–280 mm, a przez 76–356 mm. Planowano, że pancerz pokładowy będzie miał grubość 98 mm.
Geneza projektu Doświadczenia z wojny rosyjsko-japońskiej przekonały planistów morskich, że japońskiej flocie potrzebnych będzie więcej szybkich okrętów. 4 kwietnia 1907 roku Cesarska Rada Obrony zaaprobowała tzw. plan 8-8. Był on oparty na założeniu, że w składzie marynarki zawsze będzie się znajdowało osiem pancerników i osiem krążowników pancernych młodszych niż 10 lat (później zmodyfikowano założenia na osiem krążowników liniowych i wiek do ośmiu lat). Nadejście nowego rodzaju pancerników – drednotów spowodowało jednak, że od samego początku plan był niewykonalny. Przy słabej i nierozwiniętej gospodarce oraz dużych obciążeniach, jakim została ona poddana w czasie wojny rosyjsko-japońskiej (Japonia wyszła z wojny zwycięska, ale będąc bankrutem)Gardiner i Gray (1984), s. 222. zwodowanie rewolucyjnego wówczas HMS „Dreadnought” było katastrofą dla JaponiiGardiner i Gray (1984), s. 223..
W 1907 roku Japonia była w połowie drogi do uzyskania stanu 8-8 mając w służbie dwa nowo zbudowane pancerniki (typu Katori), dwa dalsze (typu Satsuma) w budowie oraz cztery krążowniki pancerne zatwierdzone do budowy lub w budowie. Dodatkowo zatwierdzono budowę trzech dalszych pancerników oraz czterech krążowników, lecz fundusze na ten cel nie zostały przyznane. Zmiany technologiczne i strategiczne spowodowały jednak, że ówczesne pancerniki (w tym wszystkie japońskie okręty pozostające w służbie lub znajdujące się w budowieZ technicznego punktu widzenia okręty typu Satsuma były semidrednotami z powodu ciężkiej artylerii średniego kalibru, jednak nadal były przestarzałe w stosunku do brytyjskiego okrętu liniowego) stały się przestarzałe w momencie wprowadzenia do służby HMS „Dreadnought”. Krążowniki pancerne stały się natomiast przestarzałe w momencie, gdy Wielka Brytania i Niemcy rozpoczęły budowę pierwszych jednostek nowej klasy – krążowników liniowych. Dowództwo japońskiej marynarki szybko zrozumiało tę sytuację i zaproponowało zamówienie u Brytyjczyków dwóch krążowników liniowych, z których jeden miał być zbudowany w Wielkiej Brytanii, a drugi w Japonii. Okręty te zostały zamówione (typ Kongo).
W 1910 roku nadal posiadano autoryzację na budowę jednego pancernika i czterech krążowników pancernych. Pancernik – silniej opancerzona wersja okrętów typu Kongo – stał się pierwszym japońskim superdrednotem („Fusō”). Z tym okrętem Japonia pozornie zbliżała się do celu 8-8, ale nowe okręty wchodzące na służbę we flotach innych mocarstw reprezentowały wyższy poziom technologiczny i powodowały, że wszystkie wcześniej zbudowane japońskie okręty liniowe stawały się przestarzałe. To oznaczało, iż planiści dążący do „floty 8-8” musieliby zmierzać do budowy siedmiu dalszych pancerników oraz czterech dalszych krążowników liniowych w momencie, gdy Japonia starała się przetrwać światowy kryzys finansowy.
Po propozycjach dowództwa marynarki z 1911 i 1912 roku nawołujących do dużej rozbudowy floty, rada ministrów zgodziła się przyjąć plan 4-4. Zgodnie z nim zostały zatwierdzone do budowy trzy nowe pancerniki, ale żaden krążownik liniowyGardiner i Gray (1984), s. 222–223.. Marynarka uznała jednak ten plan za zbyt skromny i nadal dążyła do realizacji planu 8-4. Cesarska Rada Obrony z kolei naciskała na realizację planu 8-8. Rząd ustąpił i do lipca 1914 roku zdecydował najpierw o poparciu planu 8-4, a następnie 8-8. Plan 8-4 został zaprezentowany Zgromadzeniu Narodowemu w 1914 roku. Planowano, że do 1923 roku Japonia będzie posiadała osiem pancerników i cztery krążowniki liniowe. Planowano zbudować dwa pancerniki typu Nagato i dwa typu Tosa. Problemem był przy tym fakt, że stary plan zakładał, iż wszystkie okręty wchodzące w skład „floty 8-8” musiały mieć mniej niż osiem lat. Do czasu, gdy wszystkie nowe okręty zostałyby ukończone, „Fuso” i pierwsze dwa okręty typu Kongo byłyby już według tych kryteriów uznane za przestarzałeGardiner and Gray (1984), s. 224..
Pomimo tego plan został przegłosowany w roku 1917 i zatwierdzony wraz z finansami na dwa krążowniki liniowe, którymi zostały dwie jednostki typu Amagi. Pod koniec 1917 roku marynarka zaproponowała rozszerzenie planu 8-4 i dodanie dwóch kolejnych krążowników liniowych. Propozycja została zaaprobowana i w rezultacie zamówiono dwa kolejne okręty typu Amagi. Jednak posiadanie w budowie czterech pancerników i czterech krążowników liniowych (wszystkie wyposażone w działa kal. 410 mm) było bardzo dużym obciążeniem dla gospodarki japońskiej. W tym czasie Japonia na marynarkę wojenną wydawała około 1/3 budżetu.
Budowa, jej przerwanie i konwersja thumb|left|„Akagi” po wodowaniu w kwietniu 1925 r.; już po rozpoczęciu konwersji na lotniskowiec|alt=Wielki okręt po wodowaniu znajdujący się w stoczni „Akagi” był pierwszym okrętem typu, którego stępkę położono. Budowa rozpoczęła się 6 grudnia 1920 roku w stoczni w Kure. Budowa „Amagi” rozpoczęła się dziesięć dni później w Yokosuce. Planowano, że ta pierwsza para jednostek zostanie ukończona, odpowiednio, w grudniu i listopadzie 1923 roku. Stępkę „Atago” położono w Kobe (stocznia Kawasaki) w dniu 22 listopada 1921 roku. Planowano, że jednostka zostanie ukończona w grudniu 1924 roku. „Takao”, czwarty i ostatni okręt tego typu, miał powstać w stoczni Mitsubishi w Nagasaki. Jego stępkę położono 19 grudnia 1921 roku i planowano, że także zostanie ukończony w grudniu 1924 roku.
Plany japońskie zostały mocno zmienione przez podpisany w lutym 1922 roku traktat waszyngtoński, który ograniczył tonaż okrętów określanych jako capital shipGłówne, najcięższe okręty floty – pancerniki i krążowniki liniowe., jakie mogli posiadać jego sygnatariusze. Traktat ustanawiał także moratorium na budowę nowych jednostek. Zgodnie z tymi ustaleniami wstrzymano budowę nieukończonych jeszcze krążowników liniowych. Wielka Brytania musiała więc zrezygnować z budowy jednostek typu G3, USA – z budowy krążowników liniowych typu Lexington, a Japonia – z kontynuowania budowy jednostek typu AmagiPatrz: Washington Naval Treaty, Chapter II, Part III, Section II. Traktat umożliwiał jednak przerobienie kadłubów pancerników i krążowników liniowych znajdujących się w budowie na lotniskowce – ale tylko jeżeli nowe jednostki miałyby wyporność poniżej 27 000 ton. Mając na uwadze, że projektowana wyporność pełna jednostek typu Amagi miała wynosić 47 000 ton, ciężko byłoby utrzymać ten limit. Amerykanie mieli jednak ten sam problem z jednostkami typu Lexington. Spowodowało to, że w ramach wyjątku (na wniosek amerykańskiego asystenta Sekretarza Marynarki T. Roosevelta Jr.) został dodany do traktatu punkt umożliwiający pięciu sygnatariuszom możliwość przerobienia do dwóch capital ships, które znajdowały się w budowie, na lotniskowce o wyporności maksymalnej 33 000 ton.Friedman (1983), s. 43.Patrz: Washington Naval Treaty, Chapter I, Article IX. Stany Zjednoczone i Japonia szybko skorzystały z tej możliwości. Japonia wybrała do konwersji „Amagi” i „Akagi”, dwa najbardziej zaawansowane w budowie okręty. „Atago” i „Takao” zostały anulowane 31 lipca 1924 roku i rozebrane na złom jeszcze w tym samym roku.
Podczas trzęsienia ziemi w Tokio w 1923 roku, doszło do znacznych uszkodzeń kadłuba „Amagi”. Struktura została zbyt mocno zniszczona by być użyteczną i prace zostały przerwane. „Amagi” został skreślony z listy jednostek floty i sprzedany na złom. Złomowanie rozpoczęło się 14 kwietnia 1924 roku. W zamian za krążownik liniowy do przeróbki został wybrany nieukończony pancernik „Kaga”, przy budowie którego prace zostały wcześniej przerwane w dniu 5 lutego 1922 roku.
„Akagi” jako lotniskowiec
thumb|„Akagi” na próbach w 1927 r. Okręt początkowo miał dwa pokłady startowe i jeden do lądowań.