mały|upright=1.5|Medal Copleya – awers i rewers Medal Copleya () – nagroda przyznawana przez Towarzystwo Królewskie w Londynie (ang. Royal Society of London) za „trwałe, wybitne osiągnięcia w dowolnej dziedzinie nauki” . Obecnie w latach parzystych przyznawana za osiągnięcia w naukach fizycznych i w latach nieparzystych w naukach biologicznych. Jest to najstarsza i najbardziej prestiżowa nagroda przyznawana przez Towarzystwo. Nazwa wyróżnienia pochodzi od jednego z członków – , zamożnego ziemianina, który w XVIII wieku ufundował nagrodę pieniężną w wysokości 5000 funtów szterlingów.
Reguły i zwyczaje przyznawania Przyznawana od 1731 roku, zwykle corocznie, choć w XVIII i XIX wieku zdarzały się lata bez nagrodzonychDo 2021 roku takich lat było 21 – 13 w XVIII w. i 8 w XIX w.: 1733, 1735, 1756, 1761–63, 1765, 1774, 1779, 1786, 1790, 1793, 1797, 1810, 1812, 1816, 1819, 1828–1830 i 1833.. Zazwyczaj otrzymuje ją jedna osoba, choć bywała wręczana dwóm lub nawet trzem osobom w tej samej edycjiDo 2021 roku było 13 takich przypadków – 4 w XVIII w., 8 w XIX w. i raz w XXI w.: 1766, 1783, 1791, 1798, 1821, 1825, 1827, 1832, 1836–1838, 1840 i 2010. Przypadek trojga laureatów zdarzył się tylko raz, w 1766.. Jest kilka przypadków nagrodzenia więcej niż raz tej samej osoby; dwukrotnie Medal otrzymali: Stephen Gray (1731 i 1732), John Canton (1751 i 1764), John Herschel (1821, z Sabine’em i 1847, samodzielnie), Michael Faraday (1832, z Poissonem i 1838, z Gaussem),
John Theophilus Desaguliers jako jedyny otrzymał Medal trzykrotnie (1734, 1736 i 1741).
Do 2021 roku Medal otrzymały łącznie 274 osoby, w tym dwie kobiety: Dorothy Crowfoot Hodgkin (1976) i Jocelyn Bell Burnell (2021).
W 2021 roku pieniężna część nagrody wynosiła 25 tys. funtów brytyjskich.
Laureaci
Tabela laureatów Medalu CopleyaRokNazwiskoUzasadnienieuwagi1731 Stephen Gray „Za nowe eksperymenty elektryczne – jako zachęta dla jego gotowości, która zawsze okazywał, zobowiązując Towarzystwo jego odkryciami i ulepszeniami w tej części wiedzy”.laureat wielokrotny1732 Stephen Gray laureat wielokrotny1733 nie przyznano1734 John Theophilus Desagulierslaureat wielokrotny1735 nie przyznano1736 John Theophilus Desagulierslaureat wielokrotny1737 John Belchier1738 James Valoue1739 Stephen Hales1740 Alexander Stuart1741 John Theophilus Desagulierslaureat wielokrotny1742 Christopher Middleton1743 Abraham Trembley1744 Henry Baker1745 William Watson1746 Benjamin Robins1747 Gowin Knight1748 James Bradley1749 John Harrison1750 George Edwards1751 John Cantonlaureat wielokrotny1752 John Pringle1753 Benjamin Franklin1754 William Lewis1755 John Huxham1756 nie przyznano1757 Charles Cavendish1758 John Dollond1759 John Smeaton1760 Benjamin Wilson 1761 nie przyznano1762 nie przyznano1763 nie przyznano1764 John Cantonlaureat wielokrotny1765 nie przyznano1766 William Brownrigg, Edward Delaval i Henry Cavendish 1767 John Ellis 1768 Peter Woulfe 1769 William Hewson 1770 William Douglas Hamilton 1771 Matthew Raper 1772 Joseph Priestley1773 John Walsh1774 nie przyznano1775 Nevil Maskelyne1776 James Cook1777 John Mudge1778 Charles Hutton1779 nie przyznano1780 Samuel Vince1781 William Herschel1782 Richard Kirwan1783 John Goodricke i Thomas Hutchins 1784 Edward Waring1785 William Roy1786 nie przyznano1787 John Hunter1788 Charles Blagden1789 William Morgan1790 nie przyznano1791 James Rennell i Jean-iré Deluc1792 Benjamin Thompson1793 nie przyznano1794 Alessandro Volta 1795 Jesse Ramsden 1796 George Atwood 1797 nie przyznano1798 George Shuckburgh-Evelyn i Charles Hatchett 1799 John Hellins1800 Edward Charles Howard 1801 Astley Paston Cooper 1802 William Hyde Wollaston 1803 Richard Chenevix 1804 Smithson Tennant 1805 Humphry Davy 1806 Thomas Andrew Knight1807 Everard Home1808 William Henry1809 Edward Troughton 1810 nie przyznano1811 Benjamin Collins Brodie 1812 nie przyznano1813 William Thomas Brande 1814 James Ivory 1815 David Brewster 1816 nie przyznano1817 Henry Kater1818 Robert Seppings1819 nie przyznano1820 Hans Christian Ørsted1821 Edward Sabine i John HerschelJ. Herschel to laureat wielokrotny1822 William Buckland1823 John Pond1824 John Brinkley1825 François Arago i Peter Barlow1826 James South1827 William Prout i Henry Foster1828 nie przyznano1829 nie przyznano1830 nie przyznano1831 George Biddell Airy1832 Michael Faraday i Siméon PoissonFaraday to laureat wielokrotny1833 nie przyznano1834 Giovanni Plana1835 William Snow Harris1836 Jöns Jacob Berzelius i Francis Kiernan1837 Antoine César Becquerel i John Frederic Daniell1838 Carl Friedrich Gauss i Michael FaradayFaraday to laureat wielokrotny1839 Robert Brown1840 Justus von Liebig i Jacques Charles François Sturm1841 Georg Ohm1842 James MacCullagh1843 Jean-Baptiste Dumas1844 Carlo Matteucci1845 Theodor Schwann 1846 Urbain Le Verrier 1847 John Herschel laureat wielokrotny1848 John Couch Adams 1849 Roderick Murchison 1850 Peter Andreas Hansen 1851 Richard Owen 1852 Alexander von Humboldt 1853 Heinrich Wilhelm Dove 1854 Johannes Peter Müller 1855 Jean Bernard Léon Foucault 1856 Henri Milne-Edwards 1857 Michel Eugène Chevreul 1858 Charles Lyell 1859 Wilhelm Weber 1860 Robert Bunsen 1861 Louis Agassiz 1862 Thomas Graham1863 Adam Sedgwick1864 Charles Darwin1865 Michel Chasles1866 Julius Plücker1867 Karl Ernst von Baer1868 Charles Wheatstone1869 Henri Victor Regnault1870 James Prescott Joule1871 Julius Robert von Mayer1872 Friedrich Wöhler1873 Hermann von Helmholtz1874 Louis Pasteur1875 August Wilhelm von Hofmann1876 Claude Bernard1877 James Dwight Dana 1878 Jean-Baptiste Boussingault1879 Rudolf Clausius1880 James Joseph Sylvester1881 Charles-Adolphe Wurtz1882 Arthur Cayley1883 William Thomson (Lord Kelvin)1884 Carl Ludwig1885 Friedrich August Kekulé von Stradonitz1886 Franz Ernst Neumann1887 Joseph Dalton Hooker1888 Thomas Henry Huxley1889 George Salmon1890 Simon Newcomb1891 Stanislao Cannizzaro1892 Rudolf Virchow1893 George Gabriel Stokes1894 Edward Frankland1895 Karl Weierstraß1896 Karl Gegenbaur1897 Albert von Kölliker1898 William Huggins1899 John William Strutt (Lord Rayleigh)1900 Marcellin Pierre Berthelot1901 Josiah Willard Gibbs1902 Joseph Lister1903 Eduard Suess1904 William Crookes 1905 Dmitrij Mendelejew1906 Ilja Miecznikow1907 Albert Abraham Michelson1908 Alfred Russel Wallace1909 George William Hill1910 Francis Galton1911 George Howard Darwin1912 Felix Klein1913 Ray Lankester1914 Joseph John Thomson1915 Iwan Pawłow1916 James Dewar1917 Pierre Paul Émile Roux1918 Hendrik Lorentz1919 William Maddock Bayliss1920 Horace Tabberer Brown1921 Joseph Larmor1922 Ernest Rutherford1923 Horace Lamb1924 Edward Albert Sharpey-Schafer1925 Albert Einstein1926 Frederick Hopkins1927 Charles Sherrington1928 Charles Algernon Parsons1929 Max Planck1930 William Henry Bragg1931 Arthur Schuster1932 George Ellery Hale1933 Theobald Smith1934 John Scott Haldane1935 Charles Thomson Rees Wilson1936 Arthur Evans1937 Henry Hallett Dale1938 Niels Bohr 1939 Thomas Hunt Morgan1940 Paul Langevin1941 Thomas Lewis 1942 Robert Robinson1943 Joseph Barcroft1944 Geoffrey Ingram Taylor1945 Oswald Theodore Avery1946 Edgar Douglas Adrian1947 Godfrey Harold Hardy1948 Archibald Vivian Hill1949 George Charles De Hevesy1950 James Chadwick 1951 David Keilin1952 Paul Adrien Maurice Dirac1953 Albert Kluyver1954 Edmund Whittaker1955 Ronald Fisher1956 Patrick Maynard Stuart Blackett1957 Howard Walter Florey1958 John Edensor Littlewood1959 Frank Macfarlane Burnet1960 Harold Jeffreys1961 Hans Adolf Krebs1962 Cyril Norman Hinshelwood1963 Paul Fildes1964 Sydney Chapman1965 Alan Lloyd Hodgkin1966 William Lawrence Bragg1967 Bernard Katz1968 Tadeus Reichstein1969 Peter Medawar1970 Alexander Robertus Todd1971 Norman Pirie1972 Nevill Francis Mott1973 Andrew Fielding Huxley1974 William Vallance Douglas Hodge1975 Francis Crick1976 Dorothy Crowfoot Hodgkin1977 Frederick Sanger1978 Robert Woodward1979 Max Perutz1980 Derek Harold Richard Barton1981 Peter Dennis Mitchell1982 John Cornforth1983 Rodney Robert Porter1984 Subrahmanyan Chandrasekhar1985 Aaron Klug1986 Rudolf Peierls1987 Robert Hill1988 Michael Atiyah1989 César Milstein1990 Abdus Salam1991 Sydney Brenner1992 George Porter1993 James Dewey Watson1994 Frederick Charles Frank1995 Frank Fenner1996 Alan Cottrell1997 Hugh Huxley1998 Michael James Lighthill1999 John Maynard Smith2000 Alan Rushton Battersby2001 Jacques Miller2002 John Pople 2003 John Bertrand Gurdon 2004 Harold Kroto 2005 Paul Nurse2006 Stephen Hawking2007 Robert May2008 Roger Penrose 2009 Martin Evans 2010 David Roxbee Cox i Tomas Lindahl2011 Dan McKenzie2012 John Ernest Walker2013 Andriej Gejm„Za swój liczny wkład naukowy, w szczególności, za inicjowanie badań nad dwuwymiarowością kryształów atomowych i ich sztucznych heterostruktur”.2014 Alec Jeffreys2015 Peter Higgs2016 Richard Henderson2017 Andrew Wiles2018 Jeffrey I. Gordon2019 John B. Goodenough2020Alan Fersht2021Jocelyn Bell Burnell2022twórcy szczepionki Oxford-AstraZeneca2023Martin Rees2024Gregory P. Winter2025John Pendry„for work on the concept and designs of metamaterials that represent the greatest advance in electromagnetism since Faraday and Maxwell”
Medal Copleya a inne nagrody Nagroda Nobla Przeszło pięćdziesiąt razy zdarzało się, że Medal Copleya otrzymywali nobliści – ówcześni lub późniejsi, z trzech różnych dziedzin (fizyka, chemia, medycyna z fizjologią). Poniżej przykłady pogrupowane według dziedzin noblowskichTacy podwójni laureaci przeważnie otrzymują najpierw Nagrodę Nobla, a dopiero potem Medal Copleya. Odwrotnych przypadków było kilkanaście: w fizyce Rayleigh i Penrose; w chemii Robinson, Lindahl i Henderson; w fizjologii z medycyną Miecznikow, Hopkins, Katz, Brenner i Gurdon. Frederick Sanger to unikalny przypadek Nagrody Nobla i przed, i po Medalu Copleya..
Fizyka (17 przypadków)
Chemia (20 przypadków)
Medycyna z fizjologią (18 przypadków)
Nagrody matematyczne Medal Copleya jest przyznawany także za badania w tych dziedzinach, które nie są objęte Nagrodami Nobla, np. w matematyce. Medal Copleya otrzymywali laureaci najwyższych wyróżnień matematycznych jak Nagroda Abela czy starszy Medal Fieldsa i jeszcze starszy Medal Sylvestera; przykłady to: 1947: Godfrey Harold Hardy (Medal Sylvestera 1940), 1954: Edmund Whittaker (Medal Sylvestera 1931), 1958: John Edensor Littlewood (Medal Sylvestera 1943), 1988: Michael Atiyah (Medal Fieldsa 1966, Nagroda Abela 2004), 2017: Andrew Wiles (Nagroda Abela 2016).
Inni wybitni matematycy odznaczeni Medalem Copleya to np. Edward Waring (1784), Siméon Denis Poisson (1832), Carl Friedrich Gauss (1838), Jacques Charles François Sturm (1840), James Joseph Sylvester (1880), Arthur Cayley (1882), Karl Weierstrass (1895) i Felix Klein (1912).
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Medal Copleya na stronie Towarzystwa Królewskiego
Kategoria:Nagrody Towarzystwa Królewskiego w Londynie