Parafia pod wezwaniem Świętego Mikołaja w Rychwałdzie – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w Rychwałdzie. Należy do dekanatu Żywiec diecezji bielsko-żywieckiej. Erygowana w 1472. Prowadzą ją franciszkanie konwentualni.
Historia Samodzielną parafię w Rychwałdzie, należącym do najstarszych osad otaczających Żywiec, erygowano w roku 1472. W latach 40. XVI w. powstał tu z fundacji ówczesnego właściciela państwa żywieckiego, Mikołaja Komorowskiego, drewniany kościół konsekrowany w 1547 r. przez biskupa krakowskiego, Erazma Ciołka.
W 1644 r. Katarzyna z Komorowskich Grudzińska, właścicielka państwa ślemieńskiego, do którego Rychwałd trafił po podziale Państwa Żywieckiego w 1608 r., podarowała parafii w Rychwałdzie obraz Matki Bożej sprowadzony z majątku jej męża w Środzie Wielkopolskiej. Umieszczono go w bocznym ołtarzu.
W 1658 r. mąż Katarzyny, Piotr Samuel Grudziński, z wdzięczności za uzdrowienie ufundował ołtarz Matki Bożej Rychwałdzkiej. Dziesięć lat później, 22 października 1658 r. biskup krakowski Mikołaj Oborski dekretem uznał obraz za cudowny i polecił szerzenie jego kultu.
W związku z coraz większą liczbą przybywających pielgrzymów w połowie XVIII wieku postanowiono wybudować w Rychwałdzie nowy, większy kościół. Murowana barokowa świątynia pod wezwaniem św. Mikołaja wraz z monumentalnym ołtarzem głównym Matki Bożej Rychwałdzkiej został konsekrowany przez biskupa Franciszka Potkańskiego 2 sierpnia 1756 r.
Stary drewniany kościół został przeniesiony do sąsiednich Gilowic, gdzie stoi do dziś.
Tymczasem stary kościółek gilowicki rozebrano, a z jego materiału rozbiórkowego wzniesiono kaplicę Serca Pana Jezusa w Rychwałdzie.
W 1947 r. opiekę nad sanktuarium powierzono ojcom franciszkanom. W latach 1995–2000 wznieśli oni w sąsiedztwie kościoła Dom Edukacyjno-Formacyjny. Tradycją zapoczątkowaną w latach 70. XX wieku są odprawiane trzynastego dnia każdego miesiąca od maja do października nabożeństwa fatimskie.
23 lipca 2017 r. kościół parafialny został podniesiony do rangi bazyliki mniejszej.
Bibliografia
Parafia św. Mikołaja Kategoria:Parafie diecezji bielsko-żywieckiej Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Mikołaja Kategoria:Parafie franciszkanów konwentualnych