Tadeusz HilarowiczPrzed I wojną światową używał ojcowskiej formy nazwiska: Nussbaum-Hilarowicz. Zob. m.in. Aleksander Stępkowski, Zasada proporcjonalności w europejskiej kulturze prawnej. Sądowa kontrola władzy dyskrecjonalnej w nowoczesnej Europie, Warszawa 2010, str. 124. W niektórych powojennych publikacjach błędna pisownia Hillarowicz. (ur. 20 grudnia 1887 w Warszawie, zm. 5 lipca 1958 w Łodzi) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa administracyjnego, nauczyciel akademicki, działacz społeczny i polityczny.
Życiorys Był synem Józefa Nusbauma-Hilarowicza i Rozalii z Głębockich, bratem Henryka oraz wnukiem Hilarego.
Ukończył gimnazjum we Lwowie (1906), a także studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego (1910). W 1912 doktoryzował się z dziedziny prawa. Przed I wojną światową kształcił się na uczelniach w Berlinie i Paryżu. Pracował w administracji publicznej Austro-Węgier i II RP. W latach 1920–1921 pełnił funkcję referenta spraw spisko-orawskich przy Delegacie Rządu dla MałopolskiAlina Szklarska-Lohmannowa, Polsko-czechosłowackie stosunki dyplomatyczne w latach 1918-1925, Wrocław, 1967, s. 133.. W okresie 1918–1920 był zastępcą profesora na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był docentem i profesorem prawa administracyjnego Wolnej Wszechnicy w Warszawie i Łodzi (1922–1939). W 1929 uzyskał prawo do prowadzenia wykładów z dziedziny prawa administracyjnego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizował się w prawie administracyjnym, konstytucyjnym, kościelnym, autorskim, a także sanitarnym. Wydał liczne prace poświęcone prawu administracyjnemu, w tym: „Zasada swobodnego ocenienia w nauce administracyi i w prawie administracyjnem austryackiem” (1917), „Środki prawne w polskiem postępowaniu administracyjno-politycznem na obszarze b. Królestwa kongresowego i Małopolski” (1923), „Najwyższy Trybunał Administracyjny i jego kompetencja” (1925), a także „Wprowadzenie w praktykę administracyjną” (1928).
Od 1921 do 1939 wykładał również w Szkole Dziennikarskiej przy Wolnej Wszechnicy Polskiej. W latach 30. wykładał też prawo administracyjne Polski w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie i był członkiem zwyczajnym Towarzystwa WSD. Był wykładowcą Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (od 1922). Był zapraszany na wykłady zagraniczne: w 1925 wykładał w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców (Belgrad – Zagrzeb – Lublana), w następnym roku w Rumunii (Bukareszt).
Pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Instytutu Administracji i Zarządzania Stowarzyszenia Urzędników Państwowych. Był członkiem korespondentem Akademii Stanisława w Nancy, a także honorowym członkiem Rumuńskiego Instytutu Nauk Administracyjnych. Działał w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem, stał na czele jednego z oddziałów Ligi Morskiej i Kolonialnej. Związany z Królestwem SHS i Jugosławią, sprawował funkcję przewodniczącego Stowarzyszenia Przyjaźni Jugosłowiańskiej, a także prezesa Polsko-Jugosłowiańskiego Towarzystwa NaukowegoNauka polska, jej potrzeby, organizacja i rozwój. Rocznik Kasy pomocy dla osób pracujących na polu naukowym imienia doktora Józefa Mianowskiego, Tomy 21–22, Warszawa, 1936, s. 242.. Był jednocześnie prezesem Zarządu „Domu Polskiego nad Adriatykiem” w Splicie, następnie zaś członkiem jego rady nadzorczejTadeusz Filarowicz (sic!)-Chrobrzyński, Chrobrzyn, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 33 z 11 sierpnia 1946, s. 5..
W czasie II wojny światowej wykładał na tajnych kompletach w SGGW (1943–1944). W jego domu odbywały się również konspiracyjne posiedzenia Polskiego Instytutu Prawa AdministracyjnegoW sprawie mnogości Ministerstw, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 8 z 5 sierpnia 1945, s. 5.. Po zakończeniu wojny organizował Wyższą Szkołę Nauk Administracyjnych w Łodzi, której był rektorem (1945–1947) i wykładowcą. Pełnił obowiązki rektora Akademii Służby Publicznej przy WSNA, a także dyrektora studium dziennikarsko-publicystycznego działającego przy Akademii. W tymże studium wykładał m.in. prawo prasoweStudium dziennikarsko-publicystyczne, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 16 z 14 kwietnia 1946, s. 4.. Prowadził również wykłady na SGGW i Uniwersytecie Jagiellońskim, a także w Szkole Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości. Zorganizował Akademię Administracji w Olsztynie, zostając jej rektoremInauguracja akademii administracyjnej, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 20 z 28 października 1945, s. 7; Komitet Przyjaciół Warmii i Mazurów, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 7 z 10 lutego 1946, s. 4.. Działał na rzecz Warmii i Mazur. Był członkiem Warmińskiego Towarzystwa Naukowego(red. Stanisław Achremczyk i Władysław Ogrodziński), Olsztyn 1945-2005: kultura i nauka, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn 2006, s. 104.. Pełnił funkcję wiceprezesa łódzkiego Komitetu Przyjaciół Warmii i Mazurów, który organizował m.in. kolonie dla autochtonów z województwa olsztyńskiegoKomitet Przyjaciół Warmii i Mazurów, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 34 z 18 sierpnia 1946, s. 4.. Opowiadał się za utworzeniem w Olsztynie wyższej uczelniSprawa wyższej uczelni w Olsztynie, „Tygodnik Demokratyczny” (Łódź), nr 34 z 18 sierpnia 1946, s. 6.. Udzielał się również na niwie serbołużyckiej, był m.in. przewodniczącym Komitetu Propagandy Państwowości Łużyckiej w Łodzi. Wykładał w Seminarium Duchownym w Łodzi„Dziennik Łódzki”. nr 160 z 8 lipca 1958, s. 2..
Od 1945 działał w Stronnictwie Demokratycznym, był m.in. kierownikiem Wydziału Administracyjno-Samorządowego Wojewódzkiego Komitetu SD w ŁodziOdczyt prof. Hilarowicza w Elblągu, „Kurier Codzienny”. nr 229, 21 sierpnia 1949, s. 6. oraz członkiem Rady Administracyjno-Samorządowej przy Centralnym Komitecie SDOdczyt prof. Hilarowicza w Ostródzie, „Kurier Codzienny”. nr 225, 17 sierpnia 1949, s. 4.. Zasiadał w Radzie Naczelnej Stronnictwa (1949–1954). Sprawował mandat radnego Dzielnicowej Rady Narodowej Łódź – Śródmieście z rekomendacji SDRadni SD w dzielnicowych radach narodowych, „Kurier Codzienny”. nr 205, 28 lipca 1949, s. 4. oraz mandat radnego Miejskiej Rady Narodowej Łodzi. Był szefem Dzielnicowego Klubu Radnych SD oraz Komisji Koordynacyjnej Klubów Radnych SD w ŁodziMieczysław Bandurka, Andrzej Felchner, Bożena Krzemińska, Stronnictwo Demokratyczne w województwie łódzkim w latach 1937–1975, Wydawnictwo „Epoka”. Warszawa 1981, ss. 56–57. Komisja Koordynacyjna obejmowała Kluby Radnych DRN, RN m. Łodzi i WRN.. W latach 50. był przewodniczącym Koła Nauczycielskiego SD w Łodzi.
Od marca 1947 praktykował jako adwokat. Był członkiem Zespołu Adwokackiego nr 9 w ŁodziZ karty żałobnej. Prof. Dr Tadeusz Hilarowicz, „Palestra”. nr 10–11, 1958, s. 87.. Zasiadał we władzach Zrzeszenia Prawników Polskich okręgu łódzkiego„Dziennik Łódzki”. nr 161 z 9 lipca 1958, s. 5 (nekrolog)..
Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945, Medalem 10-Lecia Polski Ludowej, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiTadeusz Hilarowicz, „Kurier Polski”. nr 160 z 10 lipca 1958, s. 2 (nekrolog)., a także Orderem św. Sawy III klasy.
Żonaty z Jadwigą Bogucką (Hilarowiczową). Miał córkę Marię (Hilarowiczównę)Gabriel Brzęk, Józef Nusbaum-Hilarowicz: życie, praca, dzieło, „Wydawnictwo Lubelskie”. Lublin, 1984, s. 8.. Zmarł w 1958 w Łodzi. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi„Dziennik Łódzki”. nr 160 z 8 lipca 1958, s. 2, 5 (nekrologi)..
Przypisy
Bibliografia podstawowa Leon Chajn, Tadeusz Hilarowicz, w: Polski Słownik Biograficzny, Tom IX/4, Zeszyt 43, Heryng Zygmunt – Horoch Kalikst, 1961, str. 511–512. Tadeusz Hilarowicz, w: Stanisław Łoza, Czy wiesz, kto to jest?, cz. I, Warszawa 1938, str. 258.
Kategoria:Nusbaumowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Ligi Morskiej i Kolonialnej (1930–1939) Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Prawników Polskich Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy administratywiści Kategoria:Polscy adwokaci Kategoria:Polscy kanoniści Kategoria:Polscy teoretycy prawa Kategoria:Radni Dzielnicowych Rad Narodowych Kategoria:Radni Rady Narodowej miasta Łodzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Urodzeni w 1887