Męczennicy królowej Marii − grupa około 300 protestantów straconych za wiarę (głównie spalonych żywcem na stosie) w okresie rekatolicyzacji Królestwa Anglii za panowania królowej Marii I Tudor. 200px|thumb|Królowa Maria I zwana „Krwawą”

Tło historyczne Po wstąpieniu na tron królowej Marii I Tudor nastąpił proces rekatolicyzacji kraju. W październiku 1553 roku parlament angielski unieważnił reformy religijne króla Edwarda VIDurant, Will, Durant, Ariel. The Story of Civilisation. Vol. 6, s. 590., a protestantom obcokrajowcom polecono opuścić kraj (jednym z nich był Jan Łaski)Gilbert Burnet, The History of the Reformation of the Church of England Vol 2 Part 1, Londyn, 1820, s. 390..

Zakazano prywatnych zgromadzeń religijnych kwestionujących doktryny katolickie, a na mocy królewskiego rozporządzenia z 4 marca 1554 roku, wyznawanie protestantyzmu oraz publikowanie i czytanie ksiąg protestanckich stało się niezgodne z prawemDurant, Will, Durant, Ariel. The Story of Civilization. vol. 6, Simon and Shuster, New York, 1957, s. 591.. W styczniu 1555 roku przywrócono dawne ustawy przeciwko herezjom wobec religii rzymskokatolickiejJean Mary Stone, The History of Mary I. Queen of England As Found In the Public Records..

Następnie para królewska rozesłała listy do sędziów we wszystkich hrabstwach w Anglii, w których polecono sędziom notować kto jest nieobecny na mszy, dowiadywać się gdzie odbywają się tajne zgromadzenia religijne oraz kto rozgłasza nauki protestanckie i wyraża się źle o religii katolickiej, by następnie osoby te karaćStyrpe John, Ecclesiastical Memorials of Queen Mary Reign, Clarendon Press, Oxford, 1822, s. 338–341.. Angielscy protestanci mieli do wyboru: wygnanie, powrót do religii katolickiej bądź męczeńską śmierć. Wielu protestantów uciekło z kraju znajdując schronienie we Francji i w innych krajach, jednak część z tych, którzy pozostali w kraju i trwali w swoich przekonaniach poniosło śmierć na stosie. W imieniu królowej spalono jako heretyków 273 protestantówZob. Malcolm Lambert Średniowieczne herezje, Wyd. Marabut, Gdańsk – Warszawa 2002, s. 508–509.Liczba ta nie jest pewna. Inni autorzy podają 277, 284, 287, bądź 297 spalonych na stosie protestantów., a około 30 kolejnych zmarło w więzieniu. Większość z nich to mężczyźni (stracono tylko 56 kobiet), z których tylko część to duchowni, reszta to przede wszystkim prości ludzie, którzy nauczyli się czytać Biblię i trwali w swoich przekonaniach. W co najmniej jednym wypadku spalono na stosie całą rodzinę (małżeństwo z ich córką).

Procesy sądowe Osoba uznana winną herezji przeciwko wierze katolickiej była najpierw ekskomunikowana, a następnie przekazywana władzy świeckiej w celu wykonania egzekucji. Oficjalne sprawozdania z procesów są krótkie i zawierają niewiele ponad zapisy przedstawionych oskarżeń i wydanych wyroków. Prześladowania religijne za królowej Marii znane są jednak przede wszystkim z opisów sporządzonych przez naocznych świadków i osoby oskarżone o herezję. Relacje te to literatura stworzona i rozprowadzana wśród sympatyków protestantyzmu w celu umocnienia oporu wobec wprowadzonych przez królową ustaw religijnych. Autorzy tych relacji opisują swoje aresztowanie i przebieg śledztwa oraz tortury jakim byli poddawani. John Foxe, który uciekł z kraju przed prześladowaniami religijnymi królowej Marii, zebrał część tych relacji i włączył do swojego najsławniejszego dzieła – księgi męczenników Acts and Monuments.

Lista męczenników thumb|200px|bp Nicholas Ridley thumb|200px|bp Hugh Latimer thumb|200px|Thomas Cranmer – arcybiskup Canterbury

Czterech pierwszych męczenników John Rogers – pierwszy męczennik królowej Marii, duchowny anglikański, wydawca i komentator Słowa Bożego wykładający w katedrze św. Pawła – spalony na stosie 4 lutego 1555 r.Duffy, Fires of Faith: Catholic England Under Mary Tudor, Yale 2008, p. 113 Lawrence Saunders – kaznodzieja, proboszcz londyńskiego kościoła All Hallows – spalony na stosie w Coventry 8 lutego 1555 r.Duffy, Fires of Faith: Catholic England Under Mary Tudor, Yale 2008, p. 98 John Hooper – biskup Gloucester i Worcester za króla Edwarda – spalony na stosie w Gloucesterze 9 lutego 1555 r. Rowland Taylor – proboszcz parafii Hadleigh w Suffolk – spalony na stosie w Aldham Common 9 lutego 1555 r.

Poniżej wyliczeni są ci męczennicy, których kaźń John Foxe opisał w swoim dziele "Acts and Monuments".

Szerzej znani męczennicy Męczennicy roku 1555 William Hunter – spalony na stosie 27 marca w Brentwood Robert Ferrar – spalony na stosie 30 marca w Carmarthen Rawlins White – spalony na stosie w Cardiff George Marsh – spalony na stosie 24 kwietnia w Chester John Schofield – spalony na stosie 24 kwietnia w Chester William Flower – spalony na stosie 24 kwietnia w Westminster John Cardmaker – spalony na stosie 30 maja w Smithfield John Warne – spalony na stosie 30 maja w Smithfield John Simpson – spalony na stosie 30 maja w Rochford John Ardeley, spalony na stosie 30 maja w Rayleigh Dirick Carver z Brighton – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes Thomas Harland z Woodmancote – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes John Oswald z Woodmancote – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes Thomas Avington z Ardingly – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes Thomas Reed z Ardingly – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes Thomas Haukes – spalony na stosie 6 czerwca w Lewes Thomas Watts Nicholas Chamberlain – spalony na stosie 14 czerwca w Colchesterze Thomas Ormond – spalony na stosie 15 czerwca w Manningtree, pochowany na St. Micheals & All Angels Marble w 1748 William Bamford – spalony na stosie 15 czerwca w Harwich Robert Samuel – spalony na stosie 31 sierpnia w Ipswich John Newman – spalony na stosie 31 sierpnia w Saffron Walden James Abbes – szewc ze Stoke-by-Nayland – spalony na stosie w sierpniu 1555 r. w Bury St Edmunds William Allen (męczennik) – robotnik z Somerton – spalony na stosie we wrześniu 1555 r. w Walsingham Robert Glover – spalony na stosie 20 września w Coventry Cornelius Bongey (lub Bungey) – spalony na stosie 20 września w Coventry bp Nicholas Ridley – spalony na stosie 16 października koło Balliol College, w Oksfordzie bp Hugh Latimer – spalony na stosie 16 października koło Balliol College, w Oksfordzie John Philpot – spalony na stosie

Męczennicy roku 1556 Agnes Potten – spalona na stosie 19 lutego w Ipswich, Cornhill Joan Trunchfield – spalona na stosie 19 lutego w Ipswich, Cornhill abp Thomas Cranmer – spalony na stosie 21 marca, koło Balliol College w Oksfordzie Thomas Hood z Lewes – spalony na stosie ok. 20 czerwca w Lewes Thomas Miles z Hellingly – spalony na stosie ok. 20 czerwca w Lewes John Tudson z Ipswich – spalony na stosie w Londynie Thomas Spicer z Beccles – spalony na stosie 21 maja w Beccles John Deny z Beccles – spalony na stosie 21 maja w Beccles Edmund Poole z Beccles – spalony na stosie 21 maja w Beccles Joan Waste – spalona na stosie 1 sierpnia w Derby

Męczennicy roku 1557 William Morant – spalony na stosie pod koniec maja w St. George’s Field, SouthwarkBlanchard (1844), p.272. Stephen Gratwick – spalony na stosie pod koniec maja w St. George’s Field, Southwark (imię nieznane) King – spalony na stosie pod koniec maja w St. George’s Field, Southwark Richard Sharpe – spalony na stosie 7 maja w Cotham, Bristol William i Katherine Allin z Frittenden oraz pięć innych osób – spaleni na stosie 18 czerwca w Maidstone Richard Woodman z Warbleton – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes George Stevens z Warbleton – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes Alexander Hosman z Mayfield – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes William Mainard z Mayfield – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes Thomasina Wood z Mayfield – spalona na stosie 22 czerwca w Lewes Margery Morris z Heathfield – spalona na stosie 22 czerwca w Lewes James Morris, syn Margery Morris, z Heathfield – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes Denis Burges z Buxted – spalony na stosie 22 czerwca w Lewes Ann Ashton z Rotherfield – spalona na stosie 22 czerwca w Lewes Mary Groves z Lewes – spalona na stosie 22 czerwca w Lewes John Noyes z Laxfield, Suffolk – spalony na stosie 22 września Joyce Lewis z Mancetter – spalona na stosie 18 grudnia w LichfieldRichings, R (1860) The Mancetter martyrs: the suffering and martyrdom of Mr Robert Glover and Mrs Joice [sic] Lewis (London: pp xiii/xiv).

Męczennicy roku 1558 Roger Holland i siedem innych osób – spaleni na stosie w Smithfield William Pikes lub Pickesse z Ipswich i pięć innych osób – spaleni na stosie 14 lipca w Brentford Alexander Gooch z Melton – spalony na stosie 4 listopada w Ipswich, Cornhill Alice Driver z Grundisburgh – spalona na stosie 4 listopada w Ipswich, Cornhill P Humphrey – spalony na stosie w listopadzie w Bury St Edmunds J. David – spalony na stosie w listopadzie w Bury St Edmunds H. David – spalony na stosie w listopadzie w Bury St Edmunds tzw. męczennicy z Colchester – 10 osób spalonych na stosie 2 sierpnia w Colchesterze

Pamięć o męczennikach Dla upamiętnienia męczenników postawiono kilka tablic pamiątkowych blisko miejsc ich kaźni. W Oksfordzie postawiono na ich cześć pomnik w stylu gotyckim. W literaturze angielskiej męczennicy ci znani są jako "męczennicy królowej Marii" (ang. Marian Martyrs).

Męczennicy w kulturze masowej Kaźń męczenników przedstawiona jest w pierwszych minutach filmu biograficzno-historycznego Elizabeth (ang. Elizabeth, 1997), w reżyserii Shekhara Kapura.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Anglikanizm Kategoria:Historia Anglii Kategoria:Męczennicy protestanccy