Planowane postarzanie produktu, także planowane ograniczenie trwałości produktu, zaplanowana żywotność produktu (ang. planned obsolescence) – strategia producenta, mająca na celu takie projektowanie towarów, aby miały one ograniczony czas użytecznego życia, po tym zaś okresie stawały się niesprawne, a często nieopłacalne w naprawie.
Planowe postarzanie produktu ma wymusić na konsumencie ponowne kupienie produktu i tym samym przyniesienie zysku producentowi. Co do zasady przedsiębiorstwa produkcyjne nie przyznają się do tej praktyki, a niekiedy otwarcie ją negują.
Planowane postarzanie i ekologia Praktyka ta szkodzi środowisku naturalnemu: Do produkcji nowych wyrobów są potrzebne nowe zasoby i energia, co nie sprzyja ekologii. Przestarzałe produkty są kierowane na składowisko odpadów zwiększając zanieczyszczenie środowiska. W przypadku recyklingu znów potrzebna energia i nowe materiały. W ten sposób planowane ograniczenie trwałości produktów sprzyja marnotrawstwu zasobów naturalnych i degradacji środowiska naturalnego jako całości.
Przykłady Tygodnik „The Economist” jako przykład takiego postępowania producentów podaje nylonowe pończochy. Nieuniknione „puszczanie oczek” powodowało, że kobiety kupowały nowe pończochy, a to przez lata powstrzymywało szukanie włókna, które by nie miało tej cechy.
Badania przeprowadzone w 2013 w Niemczech na zlecenie partii Związek 90/Zieloni wykazały, że uszkodzenia wynikłe z zaplanowanego starzenia się sprzętu AGD i elektroniki wynoszą w tym kraju kilka miliardów euro rocznie.
Współczesnym widocznym przykładem są liczniki w drukarkach atramentowych. Nawet w pełni sprawna drukarka przestaje w pewnym momencie drukować, co wynika z ustawień producentahttp://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-864d0ca0-19ca-4da5-9f34-300f49f507ab/c/HW_6_2015.142-151.pdf. Dlatego zwiększa się zainteresowanie ruchem „open hardware” (analogicznego do ruchu oprogramowania otwartoźródłowego – open source) i są m.in. projekty drukarek atramentowych.
thumb|left|Zatrzask, który wskazuje łepek zapałki został zaprojektowany tak, by po jego złamaniu utrudnić użytkowanie blenderów Bosch, nakłaniać ma użytkowników do wymiany całego urządzenia Innym przykładem może być świat rozrywki wideo – np. konsola Playstation 4 nie umożliwia oficjalnie grania w legalnie posiadane płyty z grami na Playstation 2, chociaż ma takie funkcje wbudowane w systemie i programistom udało się je odblokować.
Bosch mimo deklarowanej na stronach internetowych 10-letniej dostępności części zamiennych, umieszcza w popularnych mikserach MaxoMixx łatwo łamiący się plastikowy zatrzask, odmawiając użytkownikom późniejszej jego sprzedaży i proponując wymianę całego napędu jako pojedynczej części, co jest niemal równoważne z zakupem nowego urządzenia.
Działania i ustawy przeciwko Politycy i działacze w stanie Waszyngton rozważają wprowadzenie zakazu sprzedaży sprzętu elektronicznego z trudno wymienialnymi akumulatorami. W Substitute House Bill 2279 pomysłodawcy zauważają, że „producenci, utrudniając możliwość napraw i serwisowania sprzętu elektronicznego, działają na niekorzyść konsumenta. Wobec czego zamierzeniem ustawodawcy jest rozszerzenie dostępu do informacji oraz narzędzi niezbędnych do naprawy elektroniki użytkowej”. Jeden z wnioskodawców stwierdził (dla portalu Motherboard), że Apple przykleja baterię do obudowy w iPhone, tylko po to by zapobiec próbom napraw tych smartfonów.
Zobacz też Centennial Light – żarówka, która ciągle świeci od 1890 roku
Przypisy
Linki zewnętrzne
Wiemy, dlaczego sprzęt psuje się chwilę po gwarancji Planowane postarzanie produktu przez producentów to nie mit
Kategoria:Gospodarka