Marian Friedberg (ur. 11 czerwca 1902 we Lwowie, zm. 30 marca 1969 w Krakowie) – polski historyk, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek korespondent PAU.
Życiorys Urodził się w rodzinie Jana (1870–1949), historyka, dyrektora gimnazjum, i Wandy z Kotiersów (1877–1958). Brat Heleny (1908–1982), bibliotekarki, i Zofii (1904–1983), bratanek Wilhelma, profesora paleozoologii Uniwersytetów Poznańskiego i Jagiellońskiego.
Uczęszczał w latach 1915–1919 do gimnazjum we Lwowie, potem do Królewskiego Gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim, gdzie jego ojciec objął stanowisko dyrektora. Maturę zdał w 1921, następnie do 1925 studiował historię i literaturę polską na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, m.in. pod kierunkiem Romana Grodeckiego i Władysława Semkowicza. W 1926 obronił doktorat na UJ na podstawie pracy Ród Łabędziów w wiekach średnich. Pracował w Archiwum Akt Dawnych w Krakowie, początkowo jako pomocnik kancelaryjny, od 1926 archiwariusz; w okresie II wojny światowej na stanowisku kierownika przyczynił się do uratowania znacznej części zbiorów archiwum, gromadził także polską prasę konspiracyjną.
Po wojnie pełnił funkcję dyrektora krakowskiego Archiwum Akt Dawnych, w 1945 habilitował się na UJ na podstawie pracy Kultura polska a niemiecka. Elementy rodzime a wpływy niemieckie w ustroju i kulturze Polski średniowiecznej, w 1954 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego; w 1959 przeszedł na stanowisko kustosza Oddziału Akt Miejskich Archiwum Państwowego Miasta Krakowa i Województwa Krakowskiego. W latach 1946–1952 prowadził wykłady z archiwistyki, genezy rycerstwa polskiego, heraldyki miejskiej, historii miast oraz sfragistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przeszedł na emeryturę w 1968. Krótko po wojnie opracowywał na potrzeby Rady Miejskiej Krakowa nowe nazwy ulic; chcąc skoncentrować się na pracy w archiwum, nie przyjął na początku lat 50. katedry archiwistyki i nauk pomocniczych historii na UJ.
Brał czynny udział w Zjeździe Historyków Polskich we Wrocławiu w 1948 oraz Konferencjach Metodycznych Archiwistów w 1961; współpracował z pismem „Archeion”. W 1947 został członkiem korespondentem PAU, już od 1936 był członkiem Komisji Historii Sztuki PAU, a od 1937 członkiem Komisji Historycznej PAU; kierował pracami wydawniczymi tej komisji. Należał także do Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa oraz paryskiego Societe d'Histoire du Droit.
W pracy naukowej zajmował się archiwistyką, historią średniowieczną Polski, genealogią i heraldyką. W 1961 przedstawił szeroki plan prac badawczych w polskiej archiwistyce. Badał wpływy niemieckie na ziemiach polskich do XIV wieku oraz najnowsze dzieje Wielkopolski. Wraz z Marią Friedbergową opracował Bibliografię historii polskiej za lata 1930–1932, przygotował również indeksy osobowe i miejscowe do Akt unii Polski z Litwą 1385–1791, wydanych w 1932 przez Władysława Semkowicza i Stanisława Kutrzebę. Sam Friedberg wydał akta kancelaryjne miast Krakowa i Kazimierza nad Wisłą.
Był mężem Marii z Mazanków (1900–1993), bibliotekarki.
Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XXXIII-wsch-19).
Niektóre prace Założenie i początkowe dzieje kościoła Najświętszej Panny Marii w Krakowie (1928) Rozsiedlenie rodów rycerskich w województwie sandomierskim w wieku XV (1930) Klejnoty Długoszowe (1931) Herb miasta Krakowa (1937) Klientela świecka biskupa krakowskiego w wieku XII–XIV (1938) Archiwa i biblioteki krakowskie 1939–1945 (1946, [w:] Kraków pod rządami wroga) Kultura polska a niemiecka (1946, nagroda PAU w 1947) Średniowieczne miasta śląskie i rola w nich czynnika polskiego (1948, [w:] Dolny Śląsk) Ołtarz krakowski Wita Stwosza (1952) Kraków w dobie Odrodzenia (1957) Wydawanie źródeł archiwalnych (1963) Przygotowanie do zawodu archiwisty (1966)
Ordery i odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1960) Złoty Krzyż Zasługi (2 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie służby archiwalnej”. Srebrny Krzyż Zasługi (1937) Medal 10-lecia Polski Ludowej (22 grudnia 1954) - Uchwała Rady Państwa z dnia 22 grudnia 1954 r. nr 0/992 - na wniosek Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Złota Odznaka Miasta Krakowa Źródło:.
Przypisy
Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1969