Puchar Walii w piłce nożnej (, ) – cykliczne rozgrywki piłkarskie o charakterze pucharu krajowego w Walii. Są jedne z najstarszych rozgrywek klubowych na świecie. Organizowane co sezon przez Walijski Związek Piłki Nożnej (FAW) i przeznaczone są dla krajowych klubów piłkarskich. Najważniejsze po Cymru Premier piłkarskie rozgrywki w kraju. Triumfator danej edycji Pucharu zyskuje prawo reprezentowania swego kraju w następnej edycji Ligi Konferencji Europy.

Historia 200px|thumb|Puchar Walii prezentowany przed meczem finałowym w 2008 roku Pierwsza edycja Pucharu Walii miała miejsce w sezonie 1877/78. Zwyciężył klub Wrexham.

Początkowo do turnieju przystępowały kluby z północy Walii, gdyż na Południu bardziej popularne były zawody rugby. Pierwszą drużyną z południowej części był zespół Cardiff City, który przystąpił do rozgrywek w 1912 roku.

Zwycięzca w turnieju do 1999 roku miał zapewnione miejsce w rozgrywkach o Puchar Zdobywców Pucharów. Następnie po ich likwidacji przystępował do walki o Puchar UEFA, a od 2009 w Lidze Europy.

Sześć walijskich drużyn, występujących także w angielskich ligach (Cardiff City, Swansea City, Newport County, Wrexham, Colwyn Bay i Merthyr Town), które odniosły sukces w turnieju, od 1995 roku nie mogły przystąpić do rozgrywek o Puchar Zdobywców Pucharów. W efekcie w następnej edycji Pucharu Walii wystąpiły drużyny zrzeszone jedynie w Walijskim Związku Piłkarskim (wal. Football Association of Wales), jednak 20 kwietnia 2011 federacja zaproponowała wyżej wymienionym klubom powrót do rozgrywek o Puchar Walii.

Ostatnim angielskim klubem, który zdobył Puchar Walii był Hereford United.

Format Format rozgrywek był wiele razy zmieniany. W rozgrywkach uczestniczą 243 kluby występujące w Mistrzostwach Walii. Od 1995 roku w pucharze zabroniony jest udział klubów, które nie wchodzą w skład lig piłkarskich Walii (angielskich, chociaż kluby walijskie grają również w ligach angielskich). Obecnie wszystkie rywalizacje od rundy wstępnej do finału odbywają się systemem play-off (przegrywający odpada). W wypadku kiedy w regulaminowym czasie gry padł remis zarządza się dogrywkę, a jeśli i ona nie przyniosła rozstrzygnięcia, to dyktowane są rzuty karne. Zwycięzca kwalifikuje się do dalszych gier, a pokonany odpada z rywalizacji. Od sezonu 2010/11 rozgrywki składają się z 9 etapów: rundy wstępnej (pierwszej i drugiej) eliminacyjnej, rundy 1-4, ćwierćfinałów, półfinałów i finału. Mecz finałowy rozgrywany jest na różnych obiektach, choć zazwyczaj był to stadion Cardiff City Stadium w Cardiff.

Zwycięzcy i finaliści

Uwagi: wytłuszczono nazwy zespołów, które w tym samym roku wywalczyły mistrzostwo i Puchar kraju, kursywą oznaczone zespoły, które w meczu finałowym nie występowały w najwyższej klasie rozgrywkowej. skreślono rozgrywki nieoficjalne. Statystyki Klasyfikacja według klubów W dotychczasowej historii oficjalnych rozgrywek o Puchar Walii na podium oficjalnie stawało w sumie 53 drużyny. Liderem klasyfikacji jest Wrexham, który zdobył 23 puchary. Trzy przodujące kluby w klasyfikacji, które występują w angielskiej Football League, nie przystępują do rozgrywek o Puchar Walii od 1995 roku.

Lp. Klub Zdobywca Finalista Lata triumfów 16px 16px 1. Wrexham 23 22 1877/78, 1882/83, 1892/93, 1896/97, 1902/03, 1904/05, 1908/09, 1909/10, 1910/11, 1913/14, 1914/15, 1920/21, 1923/24, 1924/25, 1930/31, 1956/57, 1957/58, 1959/60, 1971/72, 1974/75, 1977/78, 1985/86, 1994/95 2. Cardiff City 22 10 1911/12, 1919/20, 1921/22, 1922/23, 1926/27, 1927/28, 1929/30, 1955/56, 1958/59, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1972/73, 1973/74, 1975/76, 1987/88, 1991/92, 1992/93 3. Swansea CityKlub wystąpił w finałach zarówno pod nazwą Swansea Town jak i Swansea City. 10 8 1912/13, 1931/32, 1949/50, 1960/61, 1965/66, 1980/81, 1981/82, 1982/83, 1988/89, 1990/91 4. The New Saints F.C.Klub wystąpił w finale jako Llansantffraid. 10 4 1995/96, 2004/05, 2011/12, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2018/19, 2021/22, 2022/23, 2024/25 5. Bangor City 8 10 1888/89, 1895/96, 1961/62, 1997/98, 1999/00, 2007/08, 2008/09, 2009/10 6. Druids 8 6 1879/80, 1880/81, 1881/82, 1884/85, 1885/86, 1897/98, 1898/99, 1903/04 7. Shrewsbury Town 6 3 1890/91, 1937/38, 1976/77, 1978/79, 1983/84, 1984/85 8. Barry Town 6 1 1954/55, 1993/94, 1996/97, 2000/01, 2001/02, 2002/03 9. Chirk A.A.A. 5 1 1886/87, 1887/88, 1889/90, 1891/92, 1893/94 10. Rhyl 4 4 1951/52, 1952/53, 2003/04, 2005/06 11. Chester City 3 10 1907/08, 1932/33, 1946/47 12. Merthyr Tydfil 3 2 1948/49, 1950/51, 1986/87 13. Wellington Town 3 0 1901/02, 1905/06, 1939/40 14. Newtown 2 3 1878/79, 1894/95 Connah's Quay Nomads 2 3 2017/18, 2023/24 16. Oswestry United 2 0 1900/01, 1906/07 Crewe Alexandra 2 0 1935/36, 1936/37 18. Aberystwyth Town 1 3 1899/00 Hereford United 1 3 1989/90 20. Connah's Quay & Shotton 1 2 1928/29 Newport County 1 2 1979/80 Carmarthen Town 1 2 2006/07 Llanelli 1 2 2010/11 Flint Town United 1 2 1953/54 25. Oswestry White Stars 1 1 1883/84 Tranmere Rovers 1 1 1929/30 Lovell's Athletic 1 1 1947/48 Bala Town 1 1 2016/17 29. Ebbw Vale 1 0 1925/26 Bristol City 1 0 1933/34 South Liverpool 1 0 1938/39 Borough United 1 0 1962/63 Inter Cardiff 1 0 1998/99 Prestatyn Town 1 0 2012/13Caernarfon Town102025/26 36. Aberdare Athletic 0 4 37. Pontypridd 0 3 Cwmbran Town 0 3 39. Westminster Rovers 0 2 Whitchurch 0 2 Northwich Victoria 0 2 Kidderminster Harriers 0 2 43. Ruthin 0 1 Davenham 0 1 Aberaman Athletic 0 1 Ton Pentre 0 1 Merthyr Town 0 1 Flint Town 0 1 Stourbridge 0 1 Hednesford Town 0 1 Afan Lido 0 1 Port Talbot Town 0 1 Pen-y-Bont 0 1

Klasyfikacja według miast MiastoLiczba tytułówDrużyny Cardiff 23 Cardiff City F.C. (22), Inter Cardiff F.C. (1) Wrexham Wrexham F.C. (23) Swansea 22 Swansea City A.F.C. (10) Llansantffraid-ym-Mechain/Oswestry 10 The New Saints F.C. (10) Bangor 8 Bangor City F.C. (8) Ruabon Cefn Druids A.F.C. (8) Barry 6 Barry Town F.C. (6) Shrewsbury Shrewsbury Town F.C. (6) Chirk 5 Chirk AAA F.C. (5) Rhyl 4 Rhyl F.C. (4) Chester 3 Chester City F.C. (3) Merthyr Tydfil Merthyr Tydfil F.C. (3) Oswestry Oswestry United F.C. (2), Oswestry White Stars F.C. (1) Telford Wellington Town F.C. (3) Connah’s Quay Connah's Quay Nomads F.C. (2), Connah's Quay & Shotton F.C. (1) Crewe 2 Crewe Alexandra F.C. (2) Newport Newport County A.F.C. (1), Lovell's Athletic F.C. (1) Newtown Newtown A.F.C. (2) Aberystwyth 1 Aberystwyth Town F.C. (1) Bala Bala Town F.C. (1) Birkenhead Tranmere Rovers F.C. (1) Bristol Bristol City F.C. (1)Caernarfon Caernarfon Town F.C. (1) Carmarthen Carmarthen Town A.F.C. (1) Ebbw Vale Ebbw Vale F.C. (1) Flint Flint Town United F.C. (1) Hereford Hereford United F.C. (1) Liverpool South Liverpool F.C. (1) Llandudno Junction Borough United F.C. (1) Llanelli Llanelli A.F.C. (1) Prestatyn Prestatyn Town F.C. (1)

Zobacz też Cymru Premier

Przypisy

Bibliografia Lista Finałów Pucharu w bazie RSSSF

Lista Finałów Walii w bazie League321

Ian Garland, The History of the Welsh Cup 1877–1993, , 1991

!