Bydgoszcz Główna – stacja kolejowa i jeden z największych dworców kolejowych w Polsce oraz największy w województwie kujawsko-pomorskim. Według klasyfikacji PKP ma najwyższą kategorię Premium.
Ruch pasażerski Rok Wymianaroczna Wymianapasażerskana dobę Miejscew Polsce 2017 4 400 000 12 000 15. 2018 12 300 000 4500 18. 2019 4 900 000 13 400 15. 2020 3 100 000 8400 15. 2021 3 600 000 9900 15. 2022 5 110 000 14 000 15. 2023 5 767 000 15 800 14. 2024 5 929 200 16 200 15.
Historia
Budynek pierwotny z 1851 Pierwszy budynek dworca kolejowego w Bydgoszczy powstał w 1851, podczas budowy Pruskiej Kolei Wschodniej z Krzyża do Królewca. 25 lipca 1851 na dworcu odbyła się oficjalna uroczystość otwarcia odcinka kolei wschodniej Krzyż-Bydgoszcz (145 km), z udziałem króla Prus Fryderyka Wilhelma IV. Przed udekorowanym dworcem odbyło się widowisko, podczas którego wystąpił w strojach regionalnych zespół ludowy z Kujaw, który śpiewał po polskuMierzyński Jan: 125 rocznica powstania dyrekcji kolejowej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska V (1971-73). Bydgoszcz 1980. Pierwszy pociąg dostępny dla ogółu podróżnych odjechał z Bydgoszczy 27 lipca 1851 roku. W 1853 do zabudowań dworca przeniesiono z kamienic przy Nowym Rynku urzędników Dyrekcji Kolei Wschodniej.
W miarę rozwoju połączeń kolejowych i wzrostu przewozów pojawiła się konieczność rozbudowy dworca kolejowego. Jedną z istotnych przyczyn rozbudowy była konieczność zapewnienia odpowiedniej bazy lokalowej dla rozrastającej się Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy, która zarządzała budową, eksploatacją i prowadzeniem ruchu kolejowego we wschodnich prowincjach Prus (na wschód od Berlina).
Pierwsza rozbudowa w 1861 Pierwszą rozbudowę dworca zrealizowano w 1861, podczas budowy pruskiego odcinka Kolei Warszawsko-Bydgoskiej. Do istniejącego gmachu dobudowano wówczas masywne skrzydła zamkowe. Powstał trójkondygnacyjny budynek, z czterokondygnacyjnymi, wieżowymi ryzalitami bocznymi oraz wysuniętą częścią środkową z arkadowym portykiem. Całość elewacji była zwieńczona gzymsem konsolowym, a partie ryzalitów ozdobione tralkową attyką z akroterionamiJastrzębska-Puzowska Iwona, Winter Piotr: Budynek dawnej Dyrekcji Kolei Wschodniej w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1. Bydgoszcz 1996. W 1861 między budynkiem a ul. Zygmunta Augusta (wówczas Friedrich-Wilhelm-Straβe) założono tzw. skwer dworcowy o powierzchni 0,4 ha. Miał on układ tarasowy, ozdobiony był murkami, schodkami, płotkami i murowaną pergolą. Trzy poziomy zieleńca połączono schodamiKuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995.
Druga rozbudowa w 1870 Z powodu znacznego wzrostu ruchu pasażerskiego, mimo olbrzymiej kubatury, gmach nie spełniał dobrze roli budynku dworcowego. W związku z tym w 1870 równolegle do niego, u wylotu ul. Dworcowej, wybudowano klasyczny dworzec kolejowy, w którym zlokalizowano kasy biletowe, odprawę bagażu oraz wejścia do podziemnych przejść na poszczególne perony. Nowy budynek, tzw. dworzec zewnętrzny nawiązywał do stylistyki starszego budynku poprzez podobne ryzality i kształt otworów okiennych i drzwiowych. Dotychczasowy gmach zamieniono na poczekalnię, restaurację, a na piętrach zlokalizowano biura administracji Dyrekcji Kolei WschodniejBudynek ten w mocno zniekształconej formie istnieje do dzisiaj między peronami III i IV. Przed nowym dworcem założono zieleniec dworcowy o powierzchni 0,35 ha. W latach 1872–1875 przy dworcu zbudowano również Urząd Ekspedycji Pocztowej.
W 1888 dworzec połączono z centrum miasta linią tramwajową wzdłuż ulicy Dworcowej, początkowo o trakcji konnej, a od 1896 elektrycznej. W 1889 urzędnicy Dyrekcji Kolei opuścili budynki dworca, przenosząc się do nowo zbudowanego, reprezentacyjnego gmachu przy ul. Dworcowej.
Odbudowa budynku dworcowego w latach 1910–1915 W 1910, po pożarze dworca, przystąpiono do jego odbudowy w formie nowego gmachu. Odbudowę zakończono w 1915 rokuCzajkowski Edmund: 134 bydgoskiego węzła kolejowego. [w.] Kalendarz Bydgoski 1985. Nowy budynek był masywnym, prostopadłościennym gmachem krytym dachem namiotowym. W kubicznej wieży pośrodku dachu zlokalizowano duży zegar. Na placu przed dworcem nadal zachowano ozdobny zieleniec, który stanowił wizytówkę miasta dla przyjezdnych. Został on przebudowany w 1926, zyskując bardziej reprezentacyjną formę. W takiej formie budynek dworca przetrwał okres międzywojenny i II wojnę światową. W latach 1936–1937 w miejscu dawnego Urzędu Ekspedycji Pocztowej (ul. Zygmunta Augusta 3) zbudowano Urząd Pocztowy Bydgoszcz 2według projektu Putermana-Sadłowskiego.
Przebudowa w latach 1965–1972 Ostatnią (do roku 2014) przebudowę dworca wykonano na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, nadając mu współczesną formę. Usunięto wówczas stromy dach budynku wraz z wieżą zegarową oraz przeszklono elewację frontową. Wykonano również przejście podziemne do dworca pod ul. Zygmunta Augusta. Oficjalne oddanie budynku do użytku nastąpiło w roku 1966, natomiast faktycznie prace trwały do roku 1972Krzysztof Błażejewski Budowniczowie „starego” Dworca PKP Bydgoszcz Główna nie byli w stanie dotrzymać terminu, Express Bydgoski 23 lipca 2015. W okresie powojennym zlikwidowano również zieleniec przed dworcem, urządzając w jego miejscu parking dla samochodów i autobusów. W 2012 miejsca postojowe zostały przeniesione na nową pętlę przy ulicy Rycerskiej, a w ich miejscu poprowadzono tory nowej linii tramwajowej.
Na budynku znajdowały się dwie tablice pamiątkowe: pierwsza, odsłonięta we wrześniu 2003, upamiętniała 70. rocznicę budowy i eksploatacji magistrali węglowej; druga, odsłonięta 3 czerwca 2007, poświęcona była Pamięci 12 ofiar, 26 ciężko poszkodowanych w katastrofie kolejowej pod Ślesinem 3.06.1972. Jej fundatorem był Andrzej Skibicki – uczestnik wypadku. Obecnie tablice te znajdują się w podziemiu budynku.
Mieszcząca się do 2012 roku przy III peronie Izba Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych została przeniesiona do budynku dworca Bydgoszcz Wschód, po czym w 2019 powróciła w pierwotne miejsce - łącząc się z Izbą Tradycji Stowarzyszenia Miłośników Kolei w BydgoszczyOficjalna strona Stowarzyszenia. Od 2024 roku Izba Tradycji Kolei SMKB funkcjonuje w zabytkowym budynku "Cegielnia" przy ul. Unii Lubelskiej 4D - w bezpośrednim sąsiedztwie Dworca Głównego.
Nieopodal rekonstrukcji pierwszego dworca staraniem Stowarzyszenia Miłośników Kolei w Bydgoszczy – postawiony został jedyny zachowany w Polsce egzemplarz lokomotywy TKp1-46Dużo atrakcji w Dzień Kolejarza na dworcu Bydgoszcz Główna.
Modernizacja w latach 2014–2015 thumb|Widok z peronu: po lewej terminal zewnętrzny, po prawej dworzec wyspowy W latach 2014–2015 kosztem 164 mln zł dokonano kompleksowej przebudowy dworca głównego. Autorem projektu jest Przedsiębiorstwo Organizacji Inwestycji Allplan Sp. z o.o., które przedstawiło 4 koncepcje realizacji inwestycji o nazwach „Inside-outside”, „Wehikuł czasu”, „Clockwork station” oraz „Węzeł przesiadkowy”. Zrealizowano pierwszą z koncepcji, która zakładała odrestaurowanie starego dworca wyspowego, odtworzenie podziałów oraz budowę nowego, 5-kondygnacyjnego obiektu przy ulicy Zygmunta Augusta o szklanej fasadzie (3409 m²), kubaturze 40 065 m³ (dotychczasowy obiekt miał 16 837 m³)Przez Bydgoszcz będą jeździć nowoczesne Flirty – od grudnia połączenie szybsze niż teraz. Na najwyższej kondygnacji umieszczono biura, na najniższej – 9 kas biletowych oraz tunel prowadzący na perony. Pomiędzy kondygnacjami znalazł się prześwit, odsłaniający odrestaurowany budynek dworca wyspowegoZ powodu starego platana, nowy budynek musiał zostać obrócony o 180 stopni [dostęp 06.06.2014]. Podwyższone zostały również perony, znajdujące się do tej pory na poziomie 30 cm ponad główką szyny – perony 1, 2 i 5 do wysokości 55 cm, a znajdujące się przy zabytkowym budynku dworca wyspowego perony 3 i 4 o około 10 cm.
28 maja 2014 PKP podpisało umowę na przebudowę z konsorcjum Budimexu SA i PW Lech, które za kwotę 165 mlnłączny koszt inwestycji zamknął się w kwocie 197 mln zł zobowiązało się do realizacji inwestycji do listopada 2015 roku. 13 kwietnia 2015 nad bryłą nowego budynku zawisła tradycyjna wiecha.
25 czerwca 2014 dawny dworzec zamknięto, po czym przystąpiono do jego rozbiórkiKrzysztof Aładowicz Ostatni dzień starego dworca Bydgoszcz Główna. Co dalej?. Trwała ona zaledwie cztery dni od 30 czerwca do 3 lipca 2014Dworca Bydgoszcz Główna już nie ma, przy czym zasadniczą część budynku zburzono 2 lipca 2014. W czasie przebudowy odprawa podróżnych odbywała się w prowizorycznym budynku kontenerowym, a ruch pieszych na perony odbywał się dawnym tunelem pocztowym. Nowy obiekt, mimo trwających prac wykończeniowych, został oddany do użytku podróżnych 24 sierpnia 2015 roku. 10 października 2015 nowy dworzec został oficjalnie otwarty, pomimo tego, że prace przy przebudowie peronu 5 zostały zakończone dopiero w połowie listopada 2015 roku.
Wraz z przebudową obiektu perony 3a i 4a zostały pozbawione wiat, a poziom podłogi budynku dworcowego został podwyższony powyżej poziomu ul. Zygmunta Augusta, co utrudniło dostęp do budynku dla osób niepełnosprawnych.
Jednocześnie miasto przystąpiło do budowy nowych wejść do przejścia podziemnego od strony przystanków autobusowych i tramwajowych wraz z nieistniejącymi dotąd windami. Wykorzystany w dotychczasowych konstrukcjach przezroczysty poliwęglan został zastąpiony przez szkło hartowane o odcieniu szaro-niebieskim. Oświetlenie wejść, nad którymi pojawiły się podświetlane napisy, zapewniły listwy LED. Wyremontowany kosztem 1,4 mln zł odcinek przejścia podziemnego oddano do użytku na przełomie 2015 i 2016 rokuWejścia do podziemnego tunelu przy dworcu gotowe.
19 marca 2016 w holu dworca została odsłonięta tablica z 1931, upamiętniająca przybycie do Bydgoszczy marszałka Piłsudskiego 6 czerwca 1921 o 9 ranoTablica marszałka Piłsudskiego wraca do Bydgoszczy. Zniszczoną w 1939 tablicę zrekonstruowano z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy. Wykonana z białego marmuru zawiera napis i plakietę z popiersiem marszałka z brązu.
Odnowiona elewacja dworca wyspowego otrzymała w 2018 wyróżnienie w 11. edycji konkursu Fasada Roku w kategorii „Budynek po renowacji”. Jury doceniło odtworzenie historycznego wyglądu budynku: przebudowę dachu, odbudowę wież, przywrócenie oryginalnych otworów okiennych i odtworzenie sztukateriiOdnowiony gmach na bydgoskim dworcu z tytułem Fasada Roku.
2 lutego 2022 bydgoskiemu dworcowi nadano imię Mariana Rejewskiego.
Dojazd Od 6 grudnia 2020 do stacji Bydgoszcz Główna można dojechać następującymi liniami autobusowymi: 54 (Błonie – Piaski, wybrane kursy przez ul. Pileckiego, wybrane kursy do Smukały); 57 (Błonie – Dworzec Główny); 67 (Łęczycka – Rycerska); 71 (Morska – Rekinowa); 77 (Morska – Niklowa); 79 (Glinki – Rycerska); 80 (Port Lotniczy – Dworzec Główny); linią nocną 31 (Łoskoń Zajezdnia – Osiedle Leśne); linią nocną 33 (Niepodległości – Piaski); tramwajowymi: 5 (Łoskoń – Rycerska) 8 (Rycerska – Kapuściska) 9 (Rycerska – Glinki).
Linie kolejowe przechodzące przez stację thumb|Sąsiadujące z dworcem zakłady Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz produkujące m.in. tramwaje i inne pojazdy szynowe thumb|Skład Pesa Elf przy peronie thumb|MR 4022 Arrivy przy peronie 3A Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe: 18 Kutno – Piła Główna (zelektryfikowana linia łącząca największe miasta województwa – Bydgoszcz i Toruń) 131 Chorzów Batory – Tczew (magistrala węglowa, jej stary przebieg odgałęzia się w Maksymilianowie i biegnie do Gdyni przez Kościerzynę) 356 Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna (obecnie odcinek znajdujący się na terenie województwa kujawsko-pomorskiego czynny jest tylko dla ruchu towarowego) 745 Czyżkówko – Bydgoszcz Główna.
Obiekty znajdujące się w okolicach stacji Fabryka taboru szynowego Pesa z zachowaną kuźnią z połowy XIX w.