George Henry Crumb (ur. 24 października 1929 w Charleston, zm. 6 lutego 2022 w ) – amerykański kompozytor i pedagog.
Życiorys Kształcił się w (Wirginia Zachodnia). Po ukończeniu w roku 1959 studiów kompozycji w klasie R.L Finneya w University of Michigan studiował kompozycję u Borisa Blachera w Hochschule für Musik w Berlinie Zachodnim – współcześnie to fakultet ().
Wykładał przez kilka lat przedmioty muzyczne (kompozycja, fortepian, teoria) w University of Colorado (1959-64), a następnie związał się od 1965 z katedrą kompozycji w University of Pennsylvania w Filadelfii. Od 1983 był profesorem Annenberg School of Communication w Filadelfii.
Był laureatem stypendiów i zamówień fundacji Fullbrighta, Rockefellera, Guggenheima, Coolidge’a oraz National Institute of Arts and Letters.
Crumb publikował swoje kompozycje w Edition Peters.
Twórczość O utworach z lat 50. Crumb pisał: Moja muzyka brzmiała bardzo podobnie do Bartóka. Wpływ kompozytorów wiedeńskich pojawił się później, ale nigdy naprawdę nie pisałem muzyki 12-tonowej. (Down Beat, X 1976).
W napisanych dla pianisty D. Burge'a Five Pieces for Piano (1962) po raz pierwszy wykorzystał efekt uzyskany grą wewnątrz fortepianu.
Wśród utworów z lat 60. wyróżnia się grupa dzieł wokalno-instrumentalnych opartych na poezji Federico Garcii Lorki: Night Music I (1963), cztery księgi Madrigals (I i II - 1965, II i IV - 1969), Songs, Drones and Refrains of Death (1968), Night of the Four Moons (1969) oraz Ancient Voices of Children (1970).
Dzieła Crumba cechuje myślenie archetypiczne. Kompozytor sięgał do kulturowych archetypów ludzkiej egzystencji przybranych w poetyckie symbole, a za ich pośrednictwem - do sfery kosmicznego uniwersum. Łączył figury dźwiękowe i ich projekcję (ruch w wymiarze wertykalnym, horzontalnym i ukośnym) z fizycznym czasem i przestrzenią. Środkom muzycznym nadał znaczenie daleko wykraczające poza obszar materii dźwiękowej (np. wyobrażenie Słońca czy ulubionego toposu poetyckiego Lorki - Księżyca).
Symbolikę kompozycji Crumba uwydatnia ich wieloznaczna strona graficzna, nawiązująca do XIV- i XV-wiecznej symbolicznej piktografii (tzw. eye-notation).
Crumb eksplorował mało znane obszary brzmienia (efekty gry wewnątrz fortepianu, użycie przystawek mikrofonowych, instrumenty egzotyczne), tzw. polifonię barw.
W 1968 otrzymał Nagrodę Pulitzera za utwór Echoes of Time and the River, w 1971 nagrodę na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów Unesco za Ancient Voices of Children (1971) oraz nagrodę im. Kusewickiego za nagranie płytowe tego utworu.
Jedną z najbardziej znanych kompozycji jest kwartet Black Angels (1970) na amplifikowany kwartet smyczkowy. Kompozytor wykorzystuje w nim kabalistykę liczb 7 i 13 determinując nimi długości fraz, liczbę dźwięków w grupach, czas trwania, wzory repetycji, następstwa interwałów (dis-a-e). Symboliczne odniesienia w kompozycji reprezentowane są m.in. przez trillo di diabolo i diabolus in musica. Utwór składa się z trzech części, nawiązujących do trzech etapów wędrówki duszy: Odejście (utrata łaski), Nieobecność (unicestwienie duchowe) i Powrót (odkupienie).
Kompozycje Orkiestrowe Gethsemane (1947), na małą orkiestrę Diptych (1955) Variazioni (1959), na wielką orkiestrę Echoes of Time and the River (Echoes II) (1967) A Haunted Landscape (1984)
Wokalno-instrumentalne Star-Child (1977, poprawiono: 1979), na sopran, antyfonalne dziecięce głosy, mówiący męski chór, dzwonki i wielką orkiestrę (wykonawcy kierowani są przez 4 dyrygentów)
Kameralne/Instrumentalne Dwa duety (1944?), na flet i klarnet Cztery utwory (1945), na skrzypce i fortepian Sonata skrzypcowa (1949) Trio smyczkowe (1952) Trzy utwory pasterskie (1952), na obój i fortepian Sonata altówkowa (1953) Kwartet smyczkowy (1954) Sonata na wiolonczelę solo (1955) Cztery nokturny (Muzyka nocy II) (1964), na skrzypce i fortepian Jedenaście ech jesieni, 1965 (Echa I) (1966), na skrzypce, na flet altowy, klarnet i fortepian Black Angels (Obrazy I) (1970), na elektryczny kwartet smyczkowy Vox Balaenae (Głos wieloryba) (1971), na elektryczny flet, elektryczną wiolonczelę i fortepian preparowany (utwór utrzymany w konwencji teatru instrumentalnego: maski, światło, pantomima; dzieło inspirowane głosem wieloryba) Muzyka na letni wieczór (Makrokosmos III) (1974), na dwa fortepiany preparowane i dwóch perkusistów Dream Sequence (Images II) (1976), na skrzypce, wiolonczelę, fortepian, perkusistę i poza sceną harmonikę szklaną (dwóch wykonawców) Trio smyczkowe (1982) Pastoral Drone (1982), na organy An Idyll for the Misbegotten (Images III) (1986), na nagłośniony flet i trzech perkusistów Świt wielkanocny (1991), na carillon Quest (1994), na gitarę, saksofon sopranowy harfę, kontrabas i dwóch perkusistów Mundus Canis (Psi świat) (1998), na gitarę i perkusję
Fortepianowe Sonata fortepianowa (1945) Preludium i toccata (1951) Pięć utworów (1962) Makrokosmos, Volume I (1972), na fortepian preparowany Makrokosmos, Volume II (1973), na fortepian preparowany Celestial Mechanics (Makrokosmos IV) (1979), na fortepian preparowany (na cztery ręce) (1980) Gnomic Variations (1981) Processional (1983) Zeitgeist (Tableaux Vivants) (1988), na dwa fortepiany preparowane Eine Kleine Mitternachtmusik (Mała nocna muzyka) (2002) Otherworldly Resonances (2003), na dwa fortepiany
Wokalne Cztery pieśni (1945?), na głos, klarnet i fortepian Siedem pieśni (1946), na głos i fortepian Trzy wczesne pieśni (1947), na głos i fortepian A Cycle of Greek Lyrics (1950?), na głos i fortepian Night Music I (1963, revised 1976), na sopran, fortepian/czelestę i dwóch perkusistów Madrigals, Book I (1965), na sopran, wibrafon i kontrabas Madrigals, Book II (1965), na sopran, flet altowy, flet piccolo i perkusję Songs, Drones, and Refrains of Death (1968), na baryton, gitarę elektryczną, elektryczny kontrabas, fortepian preparowany/elektryczny klawesyn i dwóch perkusistów Night of the Four Moons (1969), na alt, flet altowy/flet piccolo, banjo, elektryczną wiolonczelę i perkusję Madrigals, Book III (1969), na sopran, harfę i perkusję Madrigals, Book IV (1969), na sopran, flet altowy/flet piccolo, harfę, kontrabas i perkusję (1970), na mezzosopran, sopran chłopięcy, obój, mandolinę, harfę, fortepian preparowany (i zabawkowe pianino) oraz perkusję (3 perkusistów) Lux Aeterna (1971) na sopran, flet basowy/sopranowy flet prosty, sitar i dwóch perkusistów (wykonawcy-tancerze są zamaskowani) Apparition (1979), na sopran i fortepian preparowany The Sleeper (1984), na sopran i fortepian Federico’s Little Songs for Children (1986), na sopran, 4 flety (zwykły, piccolo, altowy, basowy) i harfę American Songbook I: The River of Life (2003), na sopran, kwartet perkusistów i fortepian American Songbook II: A Journey Beyond Time (2003), na sopran, kwartet perkusistów i fortepian American Songbook III: Unto the Hills (2001), na sopran, kwartet perkusistów i fortepian American Songbook IV: Winds of Destiny (2004), na sopran, kwartet perkusistów i fortepian American Songbook V: Voices from a Forgotten World (2007), na sopran, baryton, kwartet perkusistów i fortepian American Songbook VI: Voices from the Morning of the Earth (2008) na sopran, baryton, kwartet perkusistów i fortepian
Chóralne Alleluja (1948), na chór a cappella
Filmografia George Crumb: The Voice of the Whale (1976). Producent i reżyser – Robert Mugge. Wywiad przeprowadził – Richard Wernick. Nowy Jork, New York: Rhapsody Films (wydany 1988).
Przypisy
Bibliografia Oficjalna strona kompozytora Biografia Naxos Z. Skowron. Nowa muzyka amerykańska. Musica Iagellonica. Kraków 1995.
Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Amerykańscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury Kategoria:Ludzie urodzeni w Charleston (Wirginia Zachodnia) Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Pensylwanii Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera Kategoria:Zmarli w 2022