Parafia Ewangelicko-Augsburska w Kętrzynie – luterańska parafia w Kętrzynie, należąca do diecezji mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Została utworzona w XVI wieku. Jej siedziba mieści się przy ulicy Zjazdowej.
Do parafii należą także zbory filialne w Barcianach, Bartoszycach, Brzeźnicy i Srokowie.
Historia Okres od Reformacji do końca II wojny światowej Od czasów Reformacji funkcję głównego miejskiego kościoła ewangelickiego pełnił kościół św. Jerzego, który stał się w 1525 siedzibą luterańskiej parafii. W istniejącym obok niego kościele św. Jana odbywały się polskojęzyczne nabożeństwa, stąd nazywany był on „kościołem polskim”.
W kościele polskim od 1546 działała Szkoła Wielka, która zajmowała się edukacją kandydatów na studia na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu. Nad pomieszczeniem do sprawowania nabożeństw wybudowano wówczas sale lekcyjne i mieszkania dla nauczyciele, a w późniejszych latach dokonywano także kolejnych powiększeń budowli. Piętro to zostało zlikwidowane w 1817, kiedy to działające tam wówczas gimnazjum zostało przeniesione do nowo wybudowanego sąsiedniego budynku.
Na południowej stronie terytorium zabudowań parafialnych położona była działająca przy przytułku dla chorych ewangelicka kaplica św. Ducha, zlokalizowana w pobliżu murów miejskich.
Od 1880 w pomieszczeniach kościoła polskiego zaprzestano organizowania nabożeństw i stał się on miejscem prowadzenia nauki konfirmacyjnej.
Kętrzyńska parafia ewangelicka w latach 20. XX wieku liczyła 18 000 wiernych, którzy zamieszkiwali miasto i okoliczne wsie. Prowadzona była również opieka duchowa nad wiernymi w szpitalu miejskim oraz domu opieki, działało także duszpasterstwo wojskowe i więzienne. Od początku swojego istnienia parafia zatrudniała przeważnie trzech duchownych, z których jeden posługiwał się językiem polskim.
W latach 30. XX wieku została wybudowana kolejna kaplica luterańska, zlokalizowana przy ul. Limanowskiego.
W początkach XX wieku stanowisko proboszcza parafii pełnili księża Heinrich Borowski (1898-1910), Gottfried Doliva (1911-1913), Gustaw Plath (1914-1930) oraz Wilhelm Gottlob Gemmel (1930-1945). Funkcję duchownych pomocniczych sprawowali księża tacy jak Willy Pensky (1919-1927), Hans Georg Borchert (1927-1934), Walter Vonthein (1934-1938) i Karl Sedlag (1938-1945).
Lata po 1945 Po zakończeniu II wojny światowej wierni zostali pozbawieni świątyni, ponieważ kościół św. Jerzego wraz z plebanią został przejęty przez katolików. Nabożeństwa zostały wznowione w 13 października 1946 i odbywały się w prywatnych mieszkaniach parafian, a od 1947 ich prowadzenie przeniesiono do kościoła św. Jana, który formalnie nie był jednak już własnością parafii ewangelickiej. Zbór został otoczony opieką duszpasterską przez ks. Emila Dawida z parafii w Giżycku, który został jej administratorem. Konsystorz przydzielił mu do pomocy Karola Napierskiego. Nabożeństwa prowadzone były jednak w większości przez studentów teologii, jak Karol Napierski, Tadeusz Adamik, Tadeusz Bogucki, a także ks. Emila Kowalę. Napierski zajmował się zborem w Kętrzynie do sierpnia 1950.
W 1951 parafia liczyła 766 wiernych, w tym roku miało miejsce 26 chrztów, 5 ślubów, 19 pogrzebów, a 65 osób konfirmowano.
Następnie administrację nad zborem objął ks. Rudolf Mrowiec. Nie organizował on jednak nabożeństw w Kętrzynie oraz innych podległych mu jednostkach, dlatego od 1 marca 1952 administratorem parafii kętrzyńskiej został mianowany ks. Alfred Figaszewski, który przeprowadził się do miasta. Po kilku miesiącach opuścił jednak Kętrzyn i zamieszkał na Śląsku. W czerwcu 1952 kolejnym stałym duchownym został tu ks. Paweł Bakałarz. Kościół św. Jana okazał się za mały na potrzeby licznego zboru. Parafia pozbawiona była również plebanii, w związku z czym ksiądz zamieszkał w przydzielonym mu mieszkaniu, wyremontowanym uprzednio nakładem członków zboru.
Liczba członków parafii w 1956 wynosiła około 2000 osób. Dalej pozostawał pozbawiony sali parafialnej oraz plebanii, kancelaria działała w budynku mieszczącym mieszkanie duchownego. Zwracano także uwagę na nietolerancję, z jaką spotykali się należący do parafii Mazurzy.
Dzięki przekazaniu na rzecz parafii w czerwcu 1957 swojego dotychczasowego domu przez jedną z wyjeżdżających członkiń zboru, 7 czerwca 1957 nieruchomość ta stała się oficjalnie plebanią.
Ksiądz Bakałarz uczestniczył również w spotkaniach gromadkarskich, co zostało odnotowane przez inwigilujące go władze państwowe. Stanowisko proboszcza pełnił do 31 marca 1978. Wówczas parafia zrzeszała około 400 wiernych. Jego następcą został ks. Rudolf Bażanowski, pełniący tę funkcję do czerwca 1997.
Dom przekazany w użytkowanie parafii przez jej dawną wierną służył jako plebania do 1980. Wówczas władze miejskie podjęły decyzję o budowie na jego miejscu wielorodzinnego budynku, w związku z czym dokonały sprzedaży na rzecz zboru będącej w stanie ruiny nieruchomości przy ul. Zjazdowej 15, gdzie urządzono nową plebanię.
W 1990 kościół ewangelicki stał się również miejscem sprawowania liturgii kościoła greckokatolickiego, dzięki udostępnieniu go przez luteran również do użytku parafii obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, co trwało do czasu zbudowania dla niej własnej cerkwi.
W 1995 wikariuszem w Kętrzynie został ks. Paweł Hause, który od lipca 1997 objął stanowisko proboszcza parafii. Od 17 lutego 2018 pełni również funkcję biskupa diecezji mazurskiej.
Filiały Barciany thumb|230 px|Dawny kościół ewangelicki w Barcianach thumb|230 px|Kaplica ewangelicka w Barcianach Pierwszym kościołem ewangelickim w Barcianach została w okresie Reformacji miejscowa świątynia wybudowana na przełomie XIV i XV wieku. Kolejny kościół luterański powstał tu na początku XVIII wieku i służył prowadzeniu nabożeństw dla polskojęzycznych mieszkańców miejscowości. Pod koniec XIX wieku wzniesiono dodatkowo kaplicę cmentarną.
W latach 20. XX wieku tutejsza parafia zrzeszała 3880 wiernych, a 1293 z nich zamieszkiwało Barciany.
W 1945 kościół został przejęty przez katolików. Ewangelicy zaczęli wówczas prowadzić nabożeństwa w domach prywatnych poza granicami miejscowości. Zbór został objęty opieką w 1947 przez proboszcza parafii w Giżycku, ks. Emil Dawid, a od lipca 1951 - jego następcę na tym stanowisku, ks. Rudolfa Mrowca. W tym czasie parafia w Barcianach liczyła 155 wiernych. W okresie od 15 czerwca 1952 do 31 marca 1978 administrację nad zborem prowadził ks. Paweł Bakałarz, proboszcz w Kętrzynie.
Dawna parafia została zdegradowana do stacji kaznodziejskiej. Pierwszym powojennym miejscem prowadzenia nabożeństw zostało w 1955 pomieszczenie w budynku dawnej ewangelickiej plebanii, nie będącej już własnością zboru, gdzie urządzono przeznaczoną do tego celu salkę, z której korzystano na zasadach umowy dzierżawy do 1991.
W latach 1978–1997 opiekę nad stacją kaznodziejską sprawował ks. Rudolf Bażanowski, a jego następcą został ks. Paweł Hause.
26 października 1991 otwarta została nowa kaplica ewangelicka w Barcianach, która została wybudowana na działce przekazanej zborowi przez Irenę i Lidię Szulc. W uroczystości wziął udział ks. bp. Jan Szarek, który dokonał poświęcenia obiektu.
Bartoszyce thumb|230px|Były kościół ewangelicki św. Jana Ewangelisty w Bartoszycach thumb|230px|Dawny ewangelicki kościół Jana Chrzciciela w Bartoszycach thumb|230px|Kaplica ewangelicka w Bartoszycach W Bartoszycach w wyniku Reformacji ewangelickimi stały się wszystkie miejskie kościoły - Kościół Jana Ewangelisty, Kościół Jana Chrzciciela, a także obecnie nieistniejące kościoły św. Ducha (szpitalny) i św. Katarzyny. Od XVI wieku miały tu miejsce również nabożeństwa w języku polskim, prowadzone przez polskich duchownych ewangelickich.
W XVIII wieku miasto stało się stolicą superintendentury, przekształconej później w okręg kościelny (diecezję). W 1720 okręg liczył 16 parafii z 19 duchownymi, a w 1789 podlegało mu 12 parafii i 15 duchownych.
Parafia działająca przy kościele św. Jana Ewangelisty skupiała w 1926 8500 wiernych, natomiast do parafii przy kościele św. Jana Chrzciciela należało 3500 członków.
Stanowisko superintendenta okręgu kościelnego z siedzibą w Bartoszycach od 1928 pełnił ks. Wilhelm Feist. Przed zakończeniem II wojny światowej okręg zrzeszał parafie na terenie miasta i w miejscowościach takich jak Allenau, Auglitten, Böttchersdorf, Deutsch Wilten, Domnau, Falkenau, Friedland in Ostpreußen, Gallingen, Georgenau, Groß Schwansfeld, Klein Schönau, Klingenberg, Schippenbeil, Schönbruch, Schönwalde i Stockheim.
Po II wojnie światowej wierni pozbawieni zostali dotychczasowych kościołów. Kościół Jana Chrzciciela został przejęty przez katolików, natomiast kościół św. Jana Ewangelisty uległ zniszczeniu. W 1947 opiekę nad zborem roztoczył giżycki proboszcz, ks. Emil Dawid, któremu w posłudze w Bartoszycach pomagał student teologii Karol Napierski. W listopadzie tego roku liczba wiernych w powiecie bartoszyckim wynosiła 373 osób, zaś w samym mieście mieszkało ich 158. Do 14 listopada 1948 nabożeństwa dla nich prowadzone były w kaplicy należącej do miejscowego zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów w Bartoszycach, później odbywały się one w domu prywatnym należącym do rodziny Fröhlich.
W 1950 parafia zrzeszała około 1300 wiernych. Wtedy też, wobec braku odpowiedniego miejsca na nabożeństwa, zwrócono się do władz państwowych o przydzielenie parafii jej dawnego domu zborowego położonego przy ówczesnej ul. Zwycięzców 36, który w tym czasie został przekształcony na siedzibę związków zawodowych. Rok później liczba członków parafii wynosiła już jedynie 312 osób zweryfikowanych.
Od lutego 1954 do miasta sprowadził się dk. Manfred Buchholz, który objął zbór bartoszycki opieką duszpasterską. Jego następcą został w czerwcu 1957 ks. Rudolf Turoń, który od lipca 1958 przeprowadził się jednak do Biskupca, skąd dojeżdżał do Bartoszyc. Z powodu jego choroby, faktycznym administratorem parafii od marca 1958 był ks. Paweł Bakałarz z Kętrzyna, a ks. Turonia w prowadzeniu nabożeństw zastępowali inni duchowni.
W 1958 parafia otrzymała od władz potwierdzenie prawa do użytkowania dawnej kaplicy Społeczności Chrześcijańskiej przy obecnej ul. Witosa 12. Zbór liczył wówczas 200 osób.
Od 1959 do 15 maja 1962 parafia obsługiwana była przez ks. Ottona Wittenberga dojeżdżającego z Olsztyna, a następnie jego obowiązki przejął ks. Paweł Bakałarz z parafii w Kętrzynie. Od 1 stycznia 1968 parafia w Bartoszycach została przekształcona w stację kaznodziejską podległą kętrzyńskiej parafii, liczącą wówczas 70 wiernych. Dokonano wtedy szeregu prac remontowych w kaplicy i jej otoczeniu, a poddasze budynku przebudowano na mieszkanie dla kościelnego. Do lokalu tego w 1980 wprowadziła się rodzina Wróblewskich, która prowadzi opiekę nad obiektem.
Bezławki thumb|230px|Dawny kościół ewangelicki w Bezławkach W 1583 zamek w Bezławkach został przekształcony na kościół ewangelicki. Istniejąca tu parafia skupiała w latach 20. XX wieku około 2000 wiernych, zamieszkujących 25 miejscowości obejmowanych przez nią zasięgiem.
Po II wojnie światowej prowadzenie nabożeństw w miejscowym kościele zostało wstrzymane. Do ich wznowienia doszło w 1946, kiedy pierwsze powojenne nabożeństwo zostało tu poprowadzone przez ks. Jana Szczecha z parafii w Mrągowie. Po nim opiekę nad tutejszą społecznością ewangelicką objął ks. Emil Dawid z parafii w Giżycku, a od 1949 w pracy na terenie Bezławek wspierał go Karol Napierski.
Miejscowa plebania uległa spaleniu przed 1950. W 1951 budynek tutejszego kościoła próbował przejąć Kościół Metodystyczny, do czego jednak nie doszło.