Zygmunt Vetulani (ur. 4 marca 1894 w Sanoku, zm. 25 października 1942 w Rio de Janeiro) – polski ekonomista, dyplomata, urzędnik konsularny i państwowy.

Kierownik konsulatu Rzeczypospolitej w Ostrawie i Bukareszcie, radca handlowy w Konstantynopolu, radca i kierownik Referatu Środkowej Europy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, konsul generalny RP w Badgadzie i Rio de Janeiro.

Życiorys thumb|left|250px|Rodzina Vetulanich w Sanoku, około 1910, w kilka lat po śmierci Romana Vetulaniego – ojca ZygmuntaW pierwszym rzędzie, od lewej: Adam Vetulani (stoi), Helena Kunachowicz z domu Kadłubowska (babka Zygmunta), Elżbieta Karolina Vetulani z domu Kunachowicz, Elżbieta Vetulani (siedzą); w drugim rzędzie, od lewej stoją: Tadeusz, Maria, Kazimierz i Zygmunt Vetulani thumb|240px|Poseł Polski w Turcji Kazimierz Olszowski (na pierwszym planie w środku) w towarzystwie m.in.: radcy Kazimierza Papée (z lewej) i radcy Zygmunta Vetulaniego (z prawej) przed pałacem prezydenta Turcji Mustafy Kemala w Ankarze po złożeniu listów uwierzytelniających (1928) thumb|240px|Zygmunt Vetulani (lata 20.) thumb|240px|Zjazd absolwentów Akademii Eksportu w Wiedniu. Uczestnicy zjazdu w sali Hotelu Polonia w Warszawie. Zygmunt Vetulani siedzi czwarty od lewej (1925–1930) thumb|240px|Zygmunt Vetulani (lata 20./30.) Urodził się 4 marca 1894 w Sanoku. Był najstarszym synem z małżeństwa Romana Vetulaniego, profesora gimnazjalnego i Elżbiety z Kunachowiczów. Był bratem Adama, Tadeusza, Marii i Elżbiety. Rodzina Vetulanich zamieszkiwała w Sanoku przy ulicy Floriańskiej, potem w Willi Zaleskich przy placu św. Jana. Zygmunt Vetulani kształcił się w C. K. Gimnazjum w Sanoku. Podczas nauki otrzymywał stypendia: w 1909 jako uczeń V klasy (stypendium z fundacji Chlebowskiego), oraz w 1911. W 1912 w Sanoku zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości. Był tam jednym z pierwszych członków ruchu skautowego, został członkiem tajnego „oddziału ćwiczebnego” im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego, założonego w listopadzie 1909 przez działaczy Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, od 1911 jako jawna Drużyna Skautowa im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego – Ex ossibus ultorAlojzy Zielecki, Rozwój ruchu niepodległościowego, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 474.. W sanockim harcerstwie pełnił funkcję plutonowego. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1912. Na początku XX wieku Vetulaniowie zamieszkiwali w Sanoku przy ulicy Podgórze w domu pod numerem konskrypcyjnym 284.

Ukończył studia w Akademii Eksportu (Exportakademie) w Wiedniu. Podczas studiów, w kwietniu 1914 został wybrany prezesem zarządu koła polskich słuchaczy tej uczelni, pod nazwą „Ognisko”. Przebywając w Warszawie na praktyce wakacyjnej po wybuchu I wojny światowej został internowany i deportowany do Astrachania. Na terenie Rosji został dyrektorem huty szkła w Sławińsku i profesorem Wyższej Szkoły Handlowej w Charkowie. Po powrocie do Polski w 1919 w niepodległej II Rzeczypospolitej był urzędnikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie od 10 lipca 1919 do 1 marca 1920 (jako dietariusz w Departamencie Konsularnym, pracownik kontraktowy od 1 września 1919, prowizoryczny referent od 15 września 1919). Następnie przeszedł do służby dyplomatycznej MSZ. Pełnił służbę w Przedstawicielstwie RP w Wiedniu od 1 marca do 1 listopada 1920 (tytularny wicekonsul), wicekonsul w Królewcu od 1 listopada 1920 do 26 września 1921, konsul w Ostrawie od 26 września 1921 do 26 marca 1926 (w 1924 został awansowany na konsula drugiej klasy, a w połowie tego roku uznany przynależnym do gminy Sanok). Następnie radca handlowy w Konstantynopolu od 26 marca 1926 do 1 czerwca 1930, konsul i kierownik konsulatu w Bukareszcie od 1 czerwca 1930 do 30 czerwca 1935. Następnie od 30 czerwca 1935 był radcą w departamencie Polityczno-Ekonomicznym MSZ. W 1938 był kierownikiem Referatu Środkowej Europy w Wydziale Wschodnim MSZ. Pod koniec lat 30. zasiadał w sądzie koleżeńskim Stowarzyszenia „Samopomoc Urzędników Polskiej Służby Zagranicznej”. Z dniem 1 maja 1939 w randze radcy MSZ został przydzielony do Radcy Ekonomicznego.

Później pełnił funkcję konsula generalnego w Bagdadzie od 1939 do 1940. Uchodził za wytrawnego negocjatora, w okresie międzywojennym negocjował traktaty handlowe pomiędzy Polską i Turcją oraz Rumunią. Publikował prace i artykuły z zakresu gospodarki i ekonomii, podczas pobytu w Brazylii także w języku portugalskim. Był inicjatorem wydawnictwa propagandowego o Polsce w języku tureckim pt. Bogünki Lehistan (1928, Stambuł).

Był członkiem honorowym Macierzy Ziemi Cieszyńskiej od 1926 roku. Należał do warszawskiego Koła Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość.

Prywatnie interesował się filatelistyką. Jego żoną była Stanisława Leśniewska (zm. 1964), z którą miał córkę Wandę (1921–1987). Przed II wojną światową zamieszkiwali przy ulicy Chmielnej w Warszawie.

Po wybuchu II wojny światowej w 1940 został odwołany z pełnionego stanowiska w Bagdadzie i przeniesiony do biura szyfrów Ministerstwa Spraw Zagranicznych polskiego rządu na uchodźstwie w Angers, gdzie trafił z żoną i córką. Po kampanii francuskiej i klęsce Francji z czerwca 1940 wyjechał z żoną i córką do Brazylii. Został konsulem w Rio de Janeiro oraz podjął pracę w Instytucie Badania Kryształu Górskiego.

Zmarł 25 października 1942 w Rio de JaneiroNiektóre źródła błędnie podają datę śmierci 25 października 1941. w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku.

Publikacje Śląsk Czeski i Morawy w roku 1924. Raport gospodarczy Konsula R. P. w Morawskiej Ostrawie (1925); Drogi naszej sanacji gospodarczej (1926); Turcja (1928); Stosunki gospod. turecko-polskie (1934).

Opracowano na podstawie materiału źródłowego.

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (7 listopada 1925)M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1084 „za owocną działalność w służbie konsularnej”. Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1938) „za zasługi w służbie państwowej”. Medal Niepodległości (17 marca 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Wielka Wstęga Orderu Gwiazdy (Afganistan, 1935) Krzyż Komandorski Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 1937) Krzyż Komandorski Orderu Korony Rumunii (Rumunia, 1933) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi (Węgry, 1937) Krzyż Komandorski Orderu Świętego Sawy (Jugosławia, 1938) Krzyż Komandorski Orderu Feniksa (Grecja, 1939) Order „Meritul comercial și industrial” (Rumunia, 1936)

Upamiętnienie Podczas procesu zmian nazw ulicy w Sanoku w maju 1989 zaproponowano nazwanie jednej z odnóg ulicy Wincentego Witosa w dzielnicy Dąbrówka „ulicą Vetulanich”. Ulica pod taką nazw w ww. dzielnicy widnieje w źródłach urzędowych z 1990, jednak współcześnie nie ma już jej w wykazie ulic miasta Sanoka.

Rodzina

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wojciech Skóra: Przygotowania polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych do wojny w 1939 roku, [w:] Wrzesień 1939 roku. Geneza II wojny światowej w polskiej perspektywie, t. II: Wojsko. Wojna. Jeniectwo, Gorzów Wielkopolski 2010, s. 53–66.

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci Akademii Eksportu Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Harcerze Kategoria:Harcerze związani z Sanokiem Kategoria:Kierownicy Referatów MSZ II Rzeczypospolitej Kategoria:Konsulowie II Rzeczypospolitej w Czechosłowacji Kategoria:Konsulowie II Rzeczypospolitej w Królewcu Kategoria:Konsulowie władz RP na uchodźstwie Kategoria:Ludzie urodzeni w Sanoku Kategoria:Ludzie związani z Bukaresztem Kategoria:Ludzie związani z Ostrawą Kategoria:Ludzie związani ze Stambułem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Feniksa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Brazylii Kategoria:Urodzeni w 1894 Zygmunt Kategoria:Zmarli w 1942