Rubid (Rb, ) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych.
Charakterystyka mały|lewo|120px|Barwienie płomienia przez związek rubidu Rubid ma 29 izotopów z przedziału mas 74–102 o okresie półtrwania minimum 1 ms. Trwały jest tylko . W naturalnym składzie izotopowym tego pierwiastka oprócz (72,2%) występuje jeszcze długożyciowy izotop (27,8%, t1/2 ≈ 50 mld lat).
W postaci czystej rubid jest bardzo miękkim, ciągliwym metalem o srebrzysto-szarym połysku. Jest drugim po cezie najbardziej elektrododatnim z nieradioaktywnych metali alkalicznych (X = 0,82). Jego własności chemiczne są zbliżone do potasu (który jest mniej reaktywny) oraz cezu (który jest bardziej reaktywny). Topi się w temperaturze . Tworzy amalgamat z rtęcią oraz stopy ze złotem, żelazem, cezem, sodem i potasem, ale nie z litem. Na powietrzu zapala się samorzutnie, z wodą reaguje wybuchowo. Ma bardzo małą energię jonizacji wynoszącą 406 kJ/mol.
Kationy barwią płomień na kolor fioletowo-różowy. Odróżnienie od bardzo podobnej barwy płomienia potasu wymaga spektroskopu.
Występowanie Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 90 ppm. Minerałami o relatywnie wysokiej zawartości rubidu są lepidolit i karnalit.
Odkrycie Został odkryty w 1861 roku przez Bunsena i Kirchhoffa w Heidelbergu metodą analizy widmowej. Robert Bunsen otrzymał rubid po raz pierwszy w postaci czystej za pomocą reakcji chlorku rubidu z potasem.
Znaczenie biologiczne Niektóre jego sole, podobnie jak sole litu, mają działanie stymulujące ośrodkowy układ nerwowy. Dawniej podejmowano próby zastosowania soli rubidu w lecznictwie psychiatrycznym (w chorobie afektywnej).
Zastosowania techniczne mały|upright|lewo|Rubidowy zegar atomowy w U.S. Naval Observatory Znane są jego tlenki, sole kwasów nieorganicznych i kilkaset kompleksów metaloorganicznych, jednak żaden nie odgrywa praktycznej roli.
W roku 1995 izotop został wykorzystany do uzyskania kondensatu Bosego-Einsteina.
Stosowany jest, w niewielkich ilościach, jako domieszka do półprzewodników stosowanych w fotokomórkach, dodatek do specjalnych gatunków szkła oraz jako komponent zegarów atomowych.
Uwagi
Przypisy Nudat 2.
Kategoria:Pierwiastki chemiczne
Kategoria:Niemieckie odkrycia