thumb|240px|Grobowiec Gwiazdomorskich Jan Marian Gwiazdomorski (ur. 4 lutego 1899 w Krakowie, zm. 17 grudnia 1977 tamże) – polski prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wrocławskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Życiorys Był synem Jana (lekarza, założyciela pierwszej galicyjskiej Lecznicy Prywatnej w Krakowie) i Marii z Ciechanowskich. Miał siostrę Annę Eufemię, która była żoną kupca kolonialnego i właściciela Szarej Kamienicy Adama Szarskiego i matką Jana Szarskiego, oraz siostrę Helenę i brata Kazimierza, studenta wydziału filozofii UJ, który 2 listopada 1915 roku jako adiutant II bat. 6 pułku piechoty zmarł z ran po bitwie pod Kamieniuchą. Jan Gwiazdomorski uczęszczał do niemieckiej szkoły powszechnej w Krakowie (1905–1909), następnie do III gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie (1909–1917). W latach 1917–1921 studiował prawo na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, m.in. pod kierunkiem Władysława Jaworskiego i Fryderyka Zolla. Jednocześnie odbywał ochotniczą służbę w Wojsku Polskim jako podchorąży w Samodzielnym Dyonie Artylerii Ciężkiej, a potem w stopniu porucznika (1918–1921). W 1922 obronił doktorat z prawa. W 1923 ożenił się z Hanną z domu Niemczewską.

Działalność naukowa w II Rzeczypospolitej W 1924 podjął pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Został starszym asystentem w II Katedrze Prawa Cywilnego, a po habilitacji (1928, na podstawie pracy Przejęcie długu) – docentem w tej katedrze. W 1930 otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego i objął kierownictwo II Katedry Prawa Cywilnego (do 1948). Od 1937 był profesorem zwyczajnym, a w latach 1938–1939 zastępcą przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej UJ.

Działalność publiczna w II Rzeczypospolitej Pracował jako urzędnik w krakowskiej Prokuratorii Generalnej (1922–1923), później zasiadał m.in. w Radzie Miejskiej Krakowa (1931–1934).

II wojna światowa Został aresztowany przez Niemców w trakcie Sonderaktion Krakau. Od listopada 1939 do lutego 1940 był więziony w Krakowie, Wrocławiu i obozie w Sachsenhausen. Całą historię aresztowania profesorów UJ i pobytu w obozie Sachsenhausen opublikował po wojnie w książce Wspomnienia z pobytu w Sachsenhausen.

Okres powojenny Po wojnie powrócił do pracy na uniwersytecie. W roku akademickim 1945/1946 był dziekanem Wydziału Prawa. W 1948 przeniósł się do pracy na Uniwersytecie Wrocławskim. Jako pracownik naukowy Katedry Prawa Cywilnego prowadził wykłady z prawa rodzinnego, prawa spadkowego oraz prawa zobowiązań. W latach 1948–1956 kierował Katedrą Prawa Cywilnego. W 1956 powrócił na UJ.

W okresie powojennym pełnił wiele ważnych funkcji w różnych instytucjach naukowych. W 1946 został członkiem korespondentem PAU, a w 1950 członkiem czynnym PAU. W latach 1938–1952 pełnił funkcję sekretarza Sekcji Prawa Współczesnego Komisji Prawniczej PAU. Był też członkiem Zespołu Prawa Cywilnego Materialnego i Zespołu Prawa Cywilnego Procesowego w Komisji Kodyfikacyjnej (1956–1970), brał udział w pracach nad kodeksami prawa cywilnego i postępowania cywilnego. W latach 1956–1960 przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu Nauk Prawnych PAN.

W 1969 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera N-płn-zach-narożnik).

Dorobek naukowy W pracy naukowej zajmował się prawem zobowiązań, prawem rodzinnym oraz prawem spadkowym. W pracy habilitacyjnej Przejęcie długu ujął w nowatorski sposób to zagadnienie. Dla potrzeb opracowania Fryderyka Zolla Prawo cywilne (1931–1933) przygotował omówienie prawa małżeńskiego; było to pierwsze w Polsce całościowe ujęcie tego tematu. W 1945 przygotował projekt polskiego prawa spadkowego. Zajmował się krakowską szkołą prawniczą XIX i XX wieku; współpracował z Polskim Słownikiem Biograficznym. Oprócz prac naukowych (ok. 180) opublikował także Wspomnienia z Sachsenhausen (1945, 1969, 1975). Do grona jego wychowanków zalicza się prof. Kazimierz Działocha.

Najważniejsze publikacje Nowoczesne metody zabezpieczenia kredytu. Własność jako prawo zabezpieczające (1932) Osobowe prawo małżeńskie obowiązujące w byłych dzielnicach austriackich (1932) Projekt nowej ustawy o stypendiach (1932) Kodeks zobowiązań (1934) Kwestie wątpliwe z zakresu prawa międzyczasowego w przepisach wprowadzających kodeks zobowiązań (1934) Trudności kodyfikacji osobowego prawa małżeńskiego w Polsce (1935) Pojęcie spadku według przepisów obowiązujących w Małopolsce (1939) Polepszenie położenia prawnego dziecka nieślubnego i jego matki (1939) Nowe prawo małżeńskie (1946) Prawo rodzinne (1946) Polskie prawo małżeńskie (1948) Stwierdzenie praw do spadku (1950–1951, 2 części) Treść i zakres obowiązku alimentacyjnego między krewnymi (1954) Prawo spadkowe (1959) Stosunki majątkowe między małżonkami (1959) Zarys prawa spadkowego (1961) Alimentacyjny obowiązek spadkowy między małżonkami (1970)

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1947). Medal im. Mikołaja Kopernika PAN (1972) Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1969)Uchwała Nr 360 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 października 1969 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-19].

Nagrody i wyróżnienia Nagroda I stopnia Ministra Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktyczno-wychowawczej (1969) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (14 maja 1977)

Przypisy

Bibliografia Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen. Dzieje uwięzienia profesorów Uniw. Jagiellońskiego, 6 XI 1939 – 9 II 1940; Wyd. Literackie, Kraków 1975. Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983.

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Komisji Kodyfikacyjnej (PRL) Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy cywiliści Kategoria:Pracownicy Instytutu Nauk Prawnych PAN Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Urzędnicy Prokuratorii Generalnej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1977