Cmentarz przy ul. Gliwickiej w Katowicach – rzymskokatolicki cmentarz parafialny parafii Przemienienia Pańskiego w Katowicach, zlokalizowany przy ulicy Gliwickiej na terenie dzielnicy Załęże, przy granicy ze Śródmieściem.

Historia Cmentarz został założony w 1860 roku na tzw. Załęskim Przedmieściu, a za nim w kierunku zachodnim znajdywała się ówczesna granica Katowic i Załęża. Wytyczony został pomiędzy torami kolejowymi, po południowej stronie późniejszej ulicy Gliwickiej. Został poświęcony 11 listopada 1860 roku przez ks. dziekana Franza Heidego z Raciborza. Tego samego dnia poświęcono także tymczasową świątynię pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w rejonie późniejszego placu Wolności, w którym duszpasterstwo objął ks. Teodor Kremski. Chowano w nim zmarłych z Katowic, Brynowa, Załęża oraz Załęskiej i Katowickiej Hałdy, a pierwszy pochówek odbył się dwa dni po poświęceniu nekropolii.

W październiku 1871 roku cmentarz został wykupiony przez starokatolików, którymi przewodził ks. Paweł Kamiński. W 1875 roku w środkowej części nekropolii postawiono kaplicę pw. Dobrego Łotra, w której chowano starokatolickich duchownych.

Po przyłączeniu Katowic do państwa polskiego w 1922 roku ostatni proboszcz parafii starokatolickiej ks. Karl Müller wyjechał do Niemiec i tam zmarł w kolejnym roku. Po dość skomplikowanych czynnościach administracyjnych i prawnych władze wojewódzkie przekazały cmentarz i kościół wspólnocie rzymskokatolickiej, przechodząc z zarząd parafii śś. Apostołów Piotra i Pawła w 1927 roku.

Podczas II wojny światowej cmentarzem zarządzały władze miejskie, a w 1945 roku wróciła w zarząd parafii rzymskokatolickiej. Od końca lat 50. do lat 70. XX wieku w kaplicy cmentarnej odprawiano w niej niedzielne msze św.. W 1984 roku cmentarz przeszedł w zarząd parafii Przemienienia Pańskiego.

Charakterystyka Cmentarz parafialny parafii Przemienienia Pańskiego w Katowicach położony jest przy ulicy Gliwickiej, pomiędzy ulicą M. Goeppert-Mayer a Punktem 44, na terenie dzielnicy Załęże, przy granicy ze Śródmieściem. Ma powierzchnię 1,285 ha. Odbywa się tu średnio 90 pochówków rocznie, a do 2010 roku było ich ponad 3,5 tys.

Na cmentarzu istnieje zabytkowa kaplica pw. Dobrego Łotra z 1875 roku, wzniesiona na planie sześciokąta w stylu neogotyckim. Od strony południowej posiada absydę. Kaplicę 21 listopada 2011 roku wpisano do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A/356/11).

Pochowani

Spoczywają tu m.in.: Kazimierz Czapla (1869–1930) – działacz narodowy, notariusz i adwokat, Antoni Kamski (1893–1928) – kapitan, kawaler orderu Virtutti Militari i Krzyża Walecznych, Karol Mathea (1886–1964) – powstaniec śląski, długoletni proboszcz parafii śś. Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach, Wiktor Rumpfelt (1890–1965) – działacz PPS na Górnym Śląsku, członek i współorganizator POW Górnego Śląska, poseł na Sejm Śląski, Tadeusz Wencel (1927–2017) – lekarz neurochirurg, profesor nauk medycznych, twórca i kierownik Katedry i Kliniki Neurochirurgii ŚAM.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Gliwicka Kategoria:Załęże (Katowice)