thumb|240px|Oficer i szeregowy frejkompanii konnej korpusu artylerii litewskiej w 1775 Korpus Artylerii Litewskiej – ogół formacji artyleryjskich wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Na czele korpusu stał generał artylerii. Jego sztab w drugiej połowie XVII w. był niewielki. Składał się z: zastępcy dowódcy, cejgmistrza (starszego nad arsenałemArsenałem dowodzili cejgwarci), kapitana i inżyniera artyleriiAndrzej Grabski i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej s. 52.
W 1764 korpus liczył 56 artylerzystów. We freikompanii było 70 żołnierzy. W cykhauzie wileńskim znajdowało się 14 starych, nadających się jedynie do przelania, działAndrzej Grabski Zarys dziejów wojskowości.... s. 181..
W okresie rządów Rady Nieustającej składał się z kompanii kanonierskiej i osłonowej (freikompanii). Zgodnie z etatem liczył 125 ludzi w tym 30 kanonierów.
W okresie trwania sejmu czteroletniego liczył on w sztabie i w 7 kompaniach 1048 ludzi. Brak funduszów uniemożliwił budowę przewidzianej etatem ludwisarni wileńskiej.
Generałowie artylerii Mikołaj Abrahamowicz (-1651) Wincenty Aleksander Gosiewski (1651–1652) Zygmunt Wahl (1652–1654) Maciej Władysław Judycki (1654–1668) Maciej Korwin Gosiewski (1673–1683) Leon Bazyli Sapieha (1684–1686) Michał Franciszek Sapieha (1698) Bogusław Ernest Denhoff (1710–1725) Kazimierz Leon Sapieha (1725–1738) Jan Jerzy Flemming (1738–1746) Antoni Sołłohub (1746–1759) Eustachy Potocki (1759–1768) Franciszek Ksawery Branicki (1768–1773) Kazimierz Nestor Sapieha (1773–1793)
gen. Franciszek Sapieha p.o. płk. Wilhelm Cronemman (nominalny szef – gen. Sapiecha poświęcił się działalności politycznej)
Przypisy
Bibliografia
Andrzej Grabski i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.
Kategoria:Armia Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Korpusy polskie Kategoria:Artyleria I Rzeczypospolitej