Port Lotniczy Olsztyn-Mazury (kod IATA: SZY, kod ICAO: EPSY) – port lotniczy położony w miejscowości Szymany, ponad 10 km od centrum Szczytna i ok. 56 km na południowy wschód od centrum Olsztyna. Port ten obsługiwał region Warmii i Mazur w latach 1996–2003 oraz po rozbudowie od 2016. Jest jedynym portem lotniczym w województwie warmińsko-mazurskim.
Opis Na terenie portu lotniczego funkcjonuje lotnicze przejście graniczne Mazury w którym odprawę graniczną osób towarów i statków powietrznych wykonuje Placówka Straży Granicznej w Olsztynie, natomiast odprawę celną wykonują organa Służby Celnej, tj. Oddział Celny w Olsztynie. Miejsce wyznaczone: Port Lotniczy Olsztyn-Mazury 12-100 Szczytno, Szymany 150. Kod jednostki: 371010. Jednostki nadrzędne: Warmińsko-Mazurski Urząd Celno-Skarbowy w Olsztynie – Izba Administracji Skarbowej w Olsztynie.
Część lotnicza lotniska zajmuje powierzchnię ok. 322 ha.
Nazwa Oficjalna nazwa w rejestrze ICAO Lotnisko Szymany, w 2015 r. Rada nadzorcza zarządzającej lotniskiem spółki „Warmia i Mazury” zatwierdziła nazwę Olsztyn-Mazury. Oficjalną pełną nazwą lotniska jest „Port Lotniczy Olsztyn-Mazury”. Autorem logo Portu Lotniczego Olsztyn-Mazury jest Mateusz Obarek Studio Gravite.
Historia Port lotniczy Olsztyn-Dajtki
Po zakończeniu I wojny światowej postanowiono wybudować port lotniczy w pobliżu Olsztyna. Do tego celu wybrano w 1926 największy w pobliżu miasta teren o płaskiej powierzchni w pobliżu wsi Dajtki. Lotnisko miało służyć celom wojskowym, a także cywilnym. 1 czerwca 1926 rozpoczęły się w sezonie letnim regularne loty pasażerskie Lufthansy do Gdańska. Był poprzednikiem portu lotniczego Szymany.
Port lotniczy Szymany Lotnisko w Szymanach było wykorzystywane przez niemieckie lotnictwo wojskowe przed i w czasie II wojny światowej, a po jej zakończeniu przez polskie lotnictwo wojskowe. Lotnisko powstało w latach 50. XX w. jako obiekt wojskowy. Na początku lat 60. podniesiono parametry lotniska do II klasy wojskowej.
Jego znaczenie wzrosło po usytuowaniu Ośrodka Kształcenia Kadr Wywiadu (tzw. szkoły szpiegów) w pobliskich Starych Kiejkutach.
W 1996 lotnisko zostało przekazane jako zbędne dla potrzeb wojska Agencji Mienia Wojskowego, która wydzierżawiła je spółce Porty Lotnicze „Mazury-Szczytno. mały|Stanowiska odprawy biletowo-bagażowej check-in W czerwcu 1996 na lotnisku wylądował pierwszy samolot cywilny z pasażerami na pokładzie. Od tego czasu, do 2003, w sezonie letnim, odbywały się regularne, cotygodniowe loty z Warszawy i z miast w Niemczech.
10 października 2001 rozporządzeniem Rady Ministrów lotnisko zostało wpisane na listę lotnisk, na których mogą być wykonywane starty i lądowania w ruchu międzynarodowym.
22 sierpnia 2002 Ministerstwo Obrony Narodowej przekazał lotnisko Agencji Mienia Wojskowego.
14 maja 2003 spółka Porty Lotnicze Mazury-Szczytno uzyskała certyfikat Agenta Obsługi Naziemnej Nr PL-15H/03 w zakresie obsługi pasażerów, obsługi bagażu, obsługi płytowej statków powietrznych, obsługi w zakresie zaopatrywania statków powietrznych w paliwo, transportu naziemnego pomiędzy statkiem powietrznym i dworcem lotniczym.
30 listopada 2003 wojsko opuściło lotnisko.
2 grudnia 2005 lotnisko zostało wpisane do Rejestru Lotnisk Cywilnych pod numerem 59 jako lotnisko cywilne użytku publicznego kodzie referencyjnym 3C.
27 października 2006 Urząd Lotnictwa Cywilnego certyfikuje część lotniczą lotniska. mały|left|Płyta postojowa z samolotem LOT odlatującym do Lwowa
mały|left|Widok na terminal od strony płyty postojowejW 2005 port posiadał infrastrukturę zdolną do obsługi samolotów średniej wielkości, w tym 2000-metrową betonową drogę startową oraz system ILS. Wolę wykonywania połączeń do tego portu wyraziła linia lotnicza Ryanair, uzależniając to od inwestycji w rozbudowę terminalu oraz poprawę jakości nawierzchni pasa startowego.
31 października 2006 spółka zarządzająca lotniskiem podpisała 5-letnią umowę dzierżawy gruntu z Agencją Mienia Wojskowego, z opcją na jej przedłużenie na następne lata. Dzięki temu była w stanie otrzymać 1 mln zł dofinansowania od samorządu województwa na ponowne uruchomienie portu. Dalszy milion miał być przekazany spółce przez jej udziałowca, firmę Energopol. Spółka miała jeszcze szanse otrzymania 2 mln zł od polskiego rządu. Również inny udziałowiec spółki, Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”, miało zamiar darować jej część zadłużeniaGazeta Olsztyńska, „Będzie lotnisko w Szymanach”, 1 listopada 2006, ..
W listopadzie 2008 spółka European Businessa Partners objęła 60% udziałów w spółce zarządzającej lotniskiem. Była to pierwsza prywatyzacja polskiego lotniska regionalnego. mały|Wnętrze terminala mały|Miejsce oczekiwania dla pasażerów mały|Taras widokowy (pierwsze piętro) terminala W latach 2007–2013 na rozbudowę portu lotniczego przeznaczono ponad 204 miliony złotych, między innymi na przekształcenie go z kategorii 3C do 4D oraz wyposażenie w przyrządowe podejściem do lądowania (ILS II kategorii, VOR/DME). Zakończenie prac nastąpiło w 2015.
Lotnisko uzyskało certyfikat Urzędu Lotnictwa Cywilnego 18 stycznia 2016. 20 stycznia wystartował z niego pierwszy czarterowy samolot do Berlina. Natomiast pierwszy samolot rejsowy wystartował z Szyman 21 stycznia.
7 lipca 2017 lotnisko przyjęło stutysięcznego pasażera.
28 października 2019 uruchomiono trzecią bramkę znajdującą się na pierwszym piętrze terminala.
1 kwietnia 2021 uruchomiona została nowa samorządowa linia autobusowa pomiędzy Lotniskiem Olsztyn-Mazury a Mikołajkami, przez Szczytno oraz Mrągowo.
We wrześniu 2021 rozpoczęły się prace budowlane polegające do podwyższeniu standardu lotniska do II kategorii systemu ILS.
13 października 2021 port uzyskał pozwolenia wymagane do obsługi operacji lotniczych typu cargo, czyli transportu towarów i poczty.
24 listopada 2021 oddano do użytku dwa hangary lotnicze dla małych i średnich samolotów (budowa kosztowała 3,291 mln zł). Oddane do użytku hangary, każdy o powierzchni 500 m², znajdują się naprzeciw terminala pasażerskiego, po drugiej stronie pasa startowego. 14 grudnia 2021 Port Lotniczy Olsztyn-Mazury został włączony do transeuropejskiej sieci TEN-T.
.
1 lipca 2026 roku Port Lotniczy Olsztyn-Mazury rozpoczął współpracę z firmą FUBAR Aviation LTD, specjalizującą się w odbudowie, utrzymaniu i eksploatacji historycznych samolotów odrzutowych. W ramach zawartej umowy na lotnisku w Szymanach bazowane będą samoloty należące do floty przedsiębiorstwa, w tym m.in. Lim-2, a także udostępniony zostanie hangar przeznaczony do ich obsługi technicznej i przechowywania. Współpraca ma na celu rozwój działalności lotniczej portu oraz stworzenie zaplecza dla eksploatacji historycznych statków powietrznych.
Statystyki ruchu
RokPasażerowieCargo (w tonach)Operacje lotnicze 1998 2632 0 180 1999 2453 0 238 2000 1873 0 788 2001 2049 0 928 2002 1091 0 516 2003 448 0 418 2004-2015 0 0 0 2016 47 146 0 882Dane nie uwzględniają lotnictwa ogólnego i ruchu tranzytowego. Źródło: Urząd Lotnictwa Cywilnego, Liczba obsłużonych pasażerów oraz wykonanych operacji w ruchu krajowym i międzynarodowym, rok 2016. Link sprawdzony 2017-11-12.2017104 851024002018121 300028502019154 319 0 2035202062 39501256202146 939018282022113 222026662023142 5873095371202472 2463583965202589 151bd.4901RAZEM964 70266731 222
Źródła 2007-2004, Urząd Lotnictwa CywilnegoDane nie uwzględniają lotnictwa ogólnego i ruchu tranzytowego. Źródło: Urząd Lotnictwa Cywilnego, Statystyki przewozów osobowych i przesyłek oraz wykonanych operacji lotniczych w ruchu rejsowym oraz czarterowym w polskich portach lotniczych w latach 2007–2004. Link sprawdzony 2008-03-18..
Kierunki lotów i linie lotnicze Linia lotniczaKierunekAir 001Czarter sezonowo: Marsa AlamLOT Kraków-BaliceRyanair Londyn Stansted WeezeWizzair Dortmund
Mapa kierunków lotów
Kierunki obsługiwane w przeszłości Linia lotniczaKierunekOkres operowaniaAdria Airways Monachiumod 17 czerwca do 28 października 2016LOT Warszawa-Okęcie Lwów Rijekaod 2 lipca do 30 września 2016od 27 marca 2018 do 31 sierpnia 2019od 3 lipca do 4 września 2021Ryanair Kolonia/Bonnod 7 listopada 2019 do 27 lutego 2020Sprint Air Berlin-Tegel Kraków-Balice Wrocławod 21 stycznia do 28 października 2016od 22 stycznia do 28 października 2016od 6 czerwca do 28 października 2016Wizz Air Oslo-Torp Bremaod 20 maja do 25 grudnia 2017od 27 października 2019 do 5 stycznia 2020Small Planet Airlines Burgasod 19 czerwca do 4 września 2018Bulgarian Air Charter Burgasod 9 czerwca do 15 września 2019
Połączenie kolejowe i autobusowe mały|Peron przystanku kolejowego przy terminalu lotniska Olsztyn-Mazury Port lotniczy jest kolejowo skomunikowany z Olsztynem. Połączenia w relacji Olsztyn Główny- Szymany Lotnisko realizuje szynobus, którego rozkład jest skorelowany z ruchem samolotów.
Olsztyn-Mazury jest szóstym portem lotniczym w Polsce (po Krakowie, Warszawie, Szczecinie-Goleniowie, Lublinie i Gdańsku), który posiada pasażerskie połączenie kolejowe.
Szymany a tajne loty CIA
Lotnisko w Szymanach stało się szerzej rozpoznawalne w 2005 roku, gdy organizacja Human Rights Watch ogłosiła, że Boeing 737 o numerach N313P, który należał do CIA, przewoził więzionych bojowników z Kabulu do Guantánamo i lądował w Szymanach. W Szymanach miał też lądować Gulfstream V o numerach N379P, który według Amnesty International zaliczył ponad 50 lotów do Guantanamo, zyskując przydomek „Guantanamo Bay Express”. Według byłej rzeczniczki prasowej lotniska Marioli Przewłockiej miało miejsce 6 lądowań, w przypadku których władze nakazywały, aby nie urządzać normalnej odprawy pasażerów, a opłaty lotniskowe, znacznie wyższe niż normalnie, były uiszczane w gotówce, na faktury wystawiane na fikcyjne amerykańskie przedsiębiorstwaThe Guardian, Deep in Le Carré country, the remote Polish airport at heart of CIA flights row, 4 stycznia 2007, .Gazeta.pl, BBC: CIA korzystała z Szyman, przewożąc więźniów, 4 stycznia 2007, wiadomosci.gazeta.pl.. Dowody w tej sprawie opublikowała „Rzeczpospolita”Rzeczpospolita, CIA w Szymanach: są dowody, 16.04.2009, .. Według brytyjskiej organizacji Reprieve oraz na podstawie materiałów sądowych z pozwu o zapłatę wniesionego przez Richmor Aviation i SportsFlight, loty te były organizowane przez amerykańskie przedsiębiorstwo Dyncorp z siedzibą w Wirginii, które potem połączyło się z Computer Sciences CorporationReprieve–Huge stash of rendition documents reveal how the CIA covered its tracks.BBC News – US court case reveals CIA rendition details..
Więźniowie mieli być przewożeni do tajnego obiektu wojskowego znajdującego się w okolicy Szczytna – do Ośrodka Kształcenia Kadr Wywiadu (tzw. szkoła szpiegów) w Starych Kiejkutach, w którym następnie mieli być torturowani.. Wśród więźniów miał być Chalid Szajch Muhammad, uważany za głównego organizatora zamachu na World Trade Center.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona oficjalna portu lotniczego Olsztyn-Mazury Strona kampanii Instytutu Liberalnego na rzecz otwarcia portu Nicholas Watt, „The Guardian”: Deep in Le Carré country, the remote Polish airport at heart of CIA flights row BBC: Chasing Shadows – audio System Remote AFIS - Pierwszy w Polsce
M Kategoria:Szymany (powiat szczycieński) Kategoria:Porty lotnicze w Polsce Olsztyn