Skróty farmaceutyczne – zapisane na recepcie w skróconej formie polecenia i informacje lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii lub felczera dla farmaceuty dotyczące sposobu jej realizacji. Z reguły formułuje się je w języku łacińskim. Mogą odnosić się do leków gotowych lub recepturowych. Ich pisownia, oparta na tradycji, odbiega czasami od powszechnie przyjętych zasad. Pojawiają się w niej na przykład kropki na końcu skrótów powstałych przez ściągnięcie. Niektóre zaczynają się wielką literą, inne małą.

Odrębną grupę tworzą skróty stosowane w nazwach leków gotowych.

Skróty farmaceutyczne występują w różnych częściach recepty.

Skrót stosowany w Praepositio Rp. (z łac. recipe – weź) – polecenie wywodzące się z czasów, gdy wszystkie leki były sporządzane ręcznie w aptece według przepisu sporządzenia.

Skróty stosowane w Praescriptio dla nazw środków leczniczych i ich ilości: lag. (z łac. lagena – opakowania) – oznacza liczbę opakowań leku gotowego dla odmierzanych substratów recepturowych: gtt. lub gutt. (z łac. guttae – kropli) q.s. (z łac. quantum satis – ile wystarczy) – oznacza, że ilość potrzebnego składnika farmaceuta ustala według zaleceń farmakopei lub własnego doświadczenia a.a. lub aa (z łac. ana partes aequales – w równych częściach) – oznacza polecenie odważenia lub odmierzenia dwóch lub więcej występujących przed poleceniem składników w równych ilościach d.t.d. (z łac. dentur tales doses – daj takich dawek) div. in part. aeq. (z łac. divide in partes aequales – podziel w równych częściach) – oznacza, że po wymieszaniu wszystkich substratów należy uzyskaną masę podzielić na wskazaną ilość jednostek dawkowania (czopków, globulek, proszków) disp. (z łac. dispensa – rozdziel) filtr. (z łac. filtra – przesącz)

Skróty stosowane w Subscriptio Stanowią informacje dla farmaceuty dotyczące składu, postaci i ilości leku.

W przypadku leku sporządzanego w aptece ta część recepty rozpoczyna się zwrotem:

M.f. (z łac. misce [ut] fiat – zmieszaj, aby było [powstało]; dosł. zmieszaj i uczyń)

po którym następuje nazwa pożądanej formy recepturowej, na przykład: M.f.ung. (z łac. misce [ut] fiat unguentum – zmieszaj, aby powstała maść) M.f.mixt. (z łac. misce [ut] fiat mixtura – zmieszaj, aby powstała mieszanina [mikstura])

Skróty stosowane w Signatura Dotyczą informacji dla pacjenta o sposobie podania leku, jego dawkowaniu i czasie kuracji.

Rozpoczyna je polecenie dla farmaceuty:

DS, DS. lub D.S. (z łac. da signa – wydaj; oznacz; dosł. podaj [przedstaw] znaki [oznaczenie]) – określające, jaką informację ma umieścić na opakowaniu leku

Alfabetyczne zestawienie najczęściej spotykanych skrótów farmaceutycznych Skrót Termin Znaczenie Uwagiaa, aa. ana po (tyle jednostek) ad us. ext. ad usum externum do użytku zewnętrznego ad us. int. ad usum internum do użytku wewnętrznego Add. adde dodaj Aq.dest. Aqua destillata woda destylowana c. cum z caps.amyl. capsulae amylaceae kapsułki skrobiowe, opłatki Coch. ampl. cochleare amplum łyżka duża stołowa Col. Colatura cedzonka cp., cmp., comp. compositus, -a, -um złożony, -a, -e conc. concisus pocięty conct. concentratus stężony consp. consperge posyp np. pigułki talkiemconsp.Lyc. consperge Lycopodio posyp zarodnikami widłaka goździstego żółty, drobnoziarnisty proszekcont. contusus potłuczony cort. cortex kora d. da, detur, dentur daj, niech będzie dodany, niech będą dodane d.t.d. dentur tales doses niech będą dane takie dawki (w ilości) dct., dec. decoctum odwar dep.,depur. depuratus, -a, -um oczyszczony, -a, -e dil. dilutus, -a, -um rozcieńczony, -a, -e disp. dispensa rozdziel div. in part. aeq. divide in partes aequales podziel na równe części np. przy sporządzaniu globulek metodą ręcznądos. dosis, doses dawka, dawki DS da signa; detur, signetur daj oznaczenie; niech będzie wydany i oznaczony excip. excipiens środek rozcieńczający f. fiat niech powstanie (zrób) filtr. filtra przesącz f.l.a. fiat lege artis niech będzie (wykonane) zgodnie z zasadami sztuki fl., flor. flos, flores kwiat, kwiaty fol. folium, folia liść, liście fruct., fr. fructus owoc glac. glacialis lodowaty termin dotyczący stężonego kwasu octowego glob. vag. globuli vaginales gałki (globulki) dopochwowe gtt., gutt. gutta, guttae kropla, krople hb. herba ziele inf. infusum napar inj. injectio zastrzyk in oll.alb. in olla alba do białego słoika in vitr.nigr. in vitro nigro do ciemnej butelki wykonanej ze szkła oranżowego, chroniącego przed wpływem słońcalag. lagena opakowanie lag. orig. lagena originalis opakowanie oryginalne (fabryczne) lat. latitudo, latitudinis szerokość, szerokości przy sporządzaniu plastrów leczniczych (emplastra) Lin. Linimentum mazidło liq. liquor roztwór long. longitudo, longitudine długość, długości lot. lotio płyn do obmywania mac. macera, maceratio namocz, maceruj, wytrawiaj; maceracja, wytrawienie M.D.S., mds. misce, da signaturam; misce, da signa zmieszaj, oznacz m.f. misce fiat zmieszaj, aby powstało; zrób M. pil. Massa pillularum masa pigułkowa Mixt. Mixtura mieszanka płynna; mieszanina; mikstura Mixt. agit. mixtura agitanda mieszanka, którą należy wstrząsnąć (przed użyciem) moll. mollis miękki Muc. Mucilago kleik No, Nr Numero; Numerus w ilości; liczba Nuc. Nuces orzechy np. Nuces Colae – orzechy Colaobd., obduc. obduce powlecz, pokryj Obl. Oblatae opłatki Ol. Oleum olej p. pars część pd. ponderis o ciężarze Pil. Pillula, Pillulae pigułka, pigułki pt., praecip. praecipitatus, -a, -um strącony (wytrącony), -a, -e Pulv. Pulvis proszek q.s. quantum satis, quantum sufficit ile potrzeba, ile wystarczy Rad. Radix korzeń rasp. raspatus strugany; w postaci strużek np. Oleum Cacao raspatum – wiórki masła kakaowegorec. recens, recenter świeży, świeżo Rhiz. Rhizoma kłącze S. Signa oznacz Sat. Saturatio saturacja; wysycenie Scat. Scatula pudełko s.f.coct. sub finem coctionis pod koniec gotowania ster. sterilisa wysterylizuj s.sign.ven. sub signo veneni ze znakiem trucizny

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Farmacja Kategoria:Język łaciński * Kategoria:Listy skrótów i skrótowców Kategoria:Listy związane z językoznawstwem Kategoria:Listy związane z medycyną