Aleksander Babiański (ur. 16 czerwca 1853 w rodzinnym majątku Ławczyszki, w pow. rosieńskim, zm. 10 grudnia 1931 w Warszawie) – polski i rosyjski prawnik, generał armii Imperium Rosyjskiego, poseł do Trzeciej Dumy, działacz narodowy i społeczny, publicysta.
Życiorys Rodzicami Babiańskiego byli Tomasz i Julia z Pieślików. Miał braci Eustachego i Stanisława. Po ukończeniu gimnazjum w Szawlach wstąpił do Konstantynowskiej Szkoły Wojskowej w Petersburgu. Przeniesiony do Moskiewskiego Pułku Gwardii i mianowany chorążym gwardii (1873), awansował kolejno na podporucznika (1876), a rok później na porucznika (1877).
Walczył w wojnie rosyjsko-tureckiej (1877–1878), podczas której został ranny. Następnie wstąpił do Aleksandrowskiej Wojskowej Akademii Prawniczej, którą ukończył w 1881 roku ze złotym medalem. Służąc w armii rosyjskiej został członkiem Najwyższego Sądu Wojennego w stopniu generała porucznika. W 1899 roku został zawieszony w prawach sędziego za publiczne używanie języka polskiego. Aby uniknąć służbowego przeniesienia do Finlandii, podał się do dymisji, odchodząc do cywila.
Otworzył kancelarię adwokacką w Petersburgu, występował jako adwokat w procesach działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej, Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy oraz Partii Socjalistycznych Rewolucjonistów. Działał w Katolickim Towarzystwie Dobroczynności. Był publicystą i wydawcą „Dziennika Petersburskiego”, współpracował też z innymi pismami. Jednocześnie zarządzał majątkiem w Ławczyszkach, był członkiem Rosieńskiego Towarzystwa Rolniczego. Zaangażował się również w działalność polityczną: był kandydatem do Pierwszej i Drugiej Dumy z powiatu szawelskiego. W wyborach do Trzeciej Dumy uzyskał mandat w kurii powszechnej guberni permskiej, głosami głównie partii kadetów, chłopów i duchowieństwa prawosławnego.
W Dumie wszedł do klubu kadetów, był członkiem komisji budżetowej oraz nietykalności. Podkreślał swoją narodowość, wielokrotnie zabierał głos w sprawach dotyczących Królestwa Polskiego. W 1907 roku został przewodniczącym Sekcji Polskiej Uniwersytetu Ludowego w Petersburgu. W 1910 roku wziął udział w obchodach pięćsetlecia bitwy grunwaldzkiej w Krakowie.
W czasie I wojny światowej był współzałożycielem Komitetu Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Petersburgu, członkiem Rady Zjazdów Polskich Organizacji Pomocy Ofiarom Wojny, od 1916 roku prezesem Rady Polskiego Towarzystwa Spożywczego. Był członkiem zawiązanego w 1916 roku w Petersburgu Koła Przyjaciół Niepodległości PolskiWitold Trzciński, Uznanie niepodległości Polski przez Rosję, [w:] Niepodległość, t. VIII, z. 1 (18), 1933, s. 301.. Związał się z polskimi organizacjami patriotycznymi, w tym Zrzeszeniem Niepodległościowym i Polską Organizacją Wojskową. W 1916 roku był członkiem Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom WojnyAdam Miodowski, Działalność polityczno-wojskowa polskich kręgów proaktywistycznych w Rosji w okresie międzyrewolucyjnym (marzec–listopad 1917 r.), [w:] Białostockie Teki Historyczne, t. 8/2010, s. 109.. W 1917 roku został członkiem Komisji Likwidacyjnej do spraw Królestwa Polskiego. Miał brać udział w wyborach do Konstytuanty z listy polskiej w guberni mohylewskiej. W 1917 roku był członkiem Polskiego Komitetu Demokratycznego w PiotrogrodzieHenryk Bartoszewicz, Polskie ugrupowania polityczne w Rosji wobec problemu niepodległości Rzeczypospolitej (luty-listopad 1917 roku), [w:] Mazowieckie Studia Humanistyczne, Nr 5/1, 1999, s. 49–50..
We wrześniu 1918 roku przyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. Po zweryfikowaniu stopnia wojskowego otrzymał od władz polskich emeryturę generalską. Był zwolennikiem pojednania polsko-litewskiego, w memoriale dla premiera Ignacego Jana Paderewskiego występował przeciwko projektowi unii obu krajów. Zarzucano mu nadmierną życzliwość wobec Litwy. Od 1920 roku posiadał kancelarię adwokacką w Warszawie. W 1922 roku kandydował do Sejmu I kadencji z listy Polskiego Związku Ludowego „Odrodzenie”, lecz nie uzyskał mandatu. Działał w organizacjach charytatywnych i społecznych, między innymi Komisji Bezrobocia. Był masonem.
Ożenił się z Jadwigą z Syrewiczów (zm. 1905), z którą miał córkę Helenę.
Zmarł w 1931 roku w Warszawie. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w litewskim Vaiguva (dawniej Ławczyszki).
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia1927)M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 244 „za wybitne zasługi na polu pracy narodowej w kraju i na obczyźnie”. Order św. Włodzimierza III kl. (Imperium Rosyjskie, 1901) Order św. Włodzimierza IV kl. (Imperium Rosyjskie, 1894) Order św. Anny II kl. (Imperium Rosyjskie, 1891) Order św. Anny III kl. (Imperium Rosyjskie, 1884) Order św. Anny IV kl. (Imperium Rosyjskie, 1877) Order św. Stanisława I kl. (Imperium Rosyjskie, 1904) Order św. Stanisława II kl. (Imperium Rosyjskie, 1888) Order św. Stanisława III kl. z mieczami i kokardą (Imperium Rosyjskie, 1878) Order Krzyża Takowy (Serbia, 1878)
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia Leon Wasilewski, Babiański Aleksander (1853–1931), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 1. Kraków 1935, s. 193. Artur Kijas, Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny, Poznań 2000, s. 13–14, .
Kategoria:Członkowie Komisji Likwidacyjnej do spraw Królestwa Polskiego Kategoria:Członkowie Partii Konstytucyjno-Demokratycznej Kategoria:Członkowie Polskiego Komitetu Demokratycznego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny Kategoria:Deputowani do III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy – generałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Takowy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy adwokaci Kategoria:Polscy deputowani do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1853 Kategoria:Zmarli w 1931 Kategoria:Absolwenci Konstantynowskiej Szkoły Wojskowej Kategoria:Absolwenci Aleksandrowskiej Wojskowej Akademii Prawniczej