Jednostka Wojskowa AGAT

mały|prawo|250px|Kompleks koszarowy przy ul. Andersa 47 w Gliwicach. Od 2011 stacjonuje tu m.in. Jednostka Wojskowa Agat (2022) Jednostka Wojskowa Agat – jednostka specjalna sformowana 1 lipca 2011 roku w Gliwicach, wchodząca w skład Komponentu Wojsk Specjalnych.

Formowanie i zmiany organizacyjne Jednostka w Gliwicach została sformowana 1 lipca 2011 na mocy Decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 marca 2011 r. z nazwą Jednostka Wojskowa AGAT. Powstała na bazie Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach. Doroczne święto Jednostki ustanowiono w dniu 30 czerwca. JW Agat przejęła i kultywuje tradycje Oddziału Dywersji Bojowej Agat (1943–1944). Decyzją 160/MON ministra obrony narodowej z 24 maja 2012 r. patronem jednostki został gen. dyw. Stefan Rowecki „Grot”.

Nazwa AGAT (połączenie wyrazów Anty-Gestapo) nawiązuje do historycznego kryptonimu, powstałego 1 sierpnia 1943 r., oddziału dywersji bojowej Kedywu (Kierownictwa Dywersji) Komendy Głównej Armii Krajowej, który był złożony z harcerzy warszawskich Szarych Szeregów i przeznaczony do organizowania zamachów na oficerów SS i Gestapo.

Obecnie JWA tworzy kilkuset żołnierzy z trzech zespołów szturmowych: „Alfa”, „Bravo”, „Charlie” oraz „Zespół Wsparcia”. Przeznaczenie Głównym przeznaczeniem Jednostki Wojskowej Agat jest wsparcie bojowe pozostałych jednostek Wojsk Specjalnych. Ponadto przygotowana jest do samodzielnej realizacji pełnego spektrum operacji specjalnych, takich jak: rozpoznanie specjalne (SR), wsparcie militarne (MA), akcje bezpośrednie (DA).

Ponadto, JW AGAT prowadzi szkolenia oraz realizuje zadania z zakresu: reagowania kryzysowego, przeciwdziałanie proliferacji BMR oraz środków CBRN, działań przeciw-rebelianckich, zwalczania terroryzmu i wsparciu działań kontrterrorystycznych, przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym, operacje uwalniania zakładników i innych niekonwencjonalnych działań.

Jej mottem jest: „Siła i Ogień – po nas tylko zgliszcza!”.

Działalność operacyjna i misje Jednostka Wojskowa Agat uczestniczyła oraz uczestniczy w misjach wspierania sojuszników poza granicami kraju. Były to między innymi:

PKW Irak (od 2016), PKW Afganistan (2017 – 2021).

Podczas X zmiany PKW RSM Afganistan sześciu żołnierzy JWA wykonujących zadania w bazie sił specjalnych w Camp Morehead zostało odznaczonych: Army Achievement Medal (AAM) oraz Army Commendation Medal (ARCOM). Ponadto, poszczególne elementy Jednostki Wojskowej AGAT wspierały Polskie Kontyngenty Wojskowe w ramach m.in. PKW Liban, PKW Islandia i PKW Łotwa. W pododdziałach JWA służą także operatorzy, którzy doświadczenie zdobywali w misjach poza granicami kraju, m.in. w Bośni i Hercegowinie, Kosowie, Czadzie, Iraku i Afganistanie. Symbole Sztandar mały|prawo|227px|Poczet sztandarowy jednostki W dniu 5 lipca 2012 roku JW Agat otrzymała sztandar na podstawie Postanowienia Prezydenta RP z dnia 26 czerwca 2012 roku. Sztandar został ufundowany przez społeczeństwo Gliwic. Rodzicami chrzestnymi sztandaru zostali Marta Potasińska, wdowa po poprzednim Dowódcy Wojsk Specjalnych gen. broni Włodzimierzu Potasińskim i Stefan Mielczarski, wnuk generała Stefana „Grota” Roweckiego. W uroczystej ceremonii wręczenia sztandaru uczestniczyli m.in. szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Stanisław Koziej, sekretarz stanu Ministerstwa Obrony Narodowej Czesław Mroczek oraz dowódca Wojsk Specjalnych gen. bryg. Piotr Patalong.

Sztandar Jednostki Wojskowej AGAT jest w kształcie kwadratu o wymiarach 75 x 75 cm, na którym znajduje się krzyż kawalerski wykonany z czerwonej tkaniny. Barwy sztandaru są białe i czerwone, ustalone dla barw Rzeczypospolitej Polskiej. Bok sztandaru wszyty jest w białą skórę przymocowaną do drzewca 14 gwoździami z białego metalu. Płat, z wyjątkiem boku potwierdzonego do drzewca, jest obszyty złotymi frędzlami. Z obu stron sztandaru po środku krzyża kawalerskiego, w czerwonym kręgu znajdują się dwie gałązki wawrzynu ułożone w kształcie otwartego wieńca, w górnej części haftowane złotym szychem. Na stronie głównej w środku wieńca umieszczony jest wizerunek orła białego – z głową zwróconą do drzewca, haftowany srebrnym szychem; korona, dziób i szpony orła haftowane są złotym szychem.

Tradycje

Wraz ze sztandarem Jednostka Wojskowa AGAT przejęła dziedzictwo tradycji oddziału dywersji bojowej AK Agat, a patronem jednostki został gen. dyw. Stefan Rowecki „Grot”.

Aktualnie pododdziały Jednostki kultywują również tradycje pododdziałów walczących w okresie powstań śląskich:

Zespół Szturmowy „C” – „Oddziału Szturmowego kpt. Roberta Oszka”, Zespół Wsparcia – „Grupy Destrukcyjnej Wawelberga”. Insygnia

Decyzją nr 172/MON z dnia 1 czerwca 2012 wprowadzono odznakę pamiątkową Jednostki Wojskowej AGAT. Ma ona wymiary 30 mm x 50 mm i jest to sylwetka orła na wzorze odznaki skoczka spadochronowego w kolorze srebrnym, symbolizująca specyfikę działania. Odznaka pamiątkowa jednostki nawiązuje do Znaku Spadochronowego (pikujący orzeł), symbolu Grup Szturmowych (monogram GS) oraz zdolności jednostki do prowadzenia działań w każdym rejonie świata (glob ziemski otoczony wieńcem dębowo-laurowym).

Decyzją nr 194/MON z dnia 28 listopada 2019 wprowadzono nowy, obecnie obowiązujący wzór odznaki pamiątkowej JW AGAT. Jest on tarczą o wymiarach 30 mm x 53 mm, podzieloną w połowie wysokości w lewy skos. Górny pas tarczy jest czarny, dolny – zielony. Kolory te są tradycyjnymi barwami Wojsk Specjalnych. Pośrodku znajduje się sylwetka stylizowanego orła z odznaki skoczka spadochronowego – w kolorze srebrzystym. Symbolizuje ona działania oraz charakter jednostki specjalnej. U podstawy tarczy widoczny jest glob ziemski również w kolorze srebrzystym, który symbolizuje gotowość jednostki do podjęcia działań bojowych w dowolnym miejscu na świecie w obronie interesów Rzeczypospolitej Polskiej. Na wizerunku globu widnieje napis „AGAT” (nazwa jednostki). Litera „G” w tym napisie stanowi stylizowany znak Grup Szturmowych Szarych Szeregów, który nawiązuje do dziedziczonych przez jednostkę tradycji. Wokół globu nałożony został otwarty wieniec z liści dębowych (z lewej strony) i laurowych (z prawej strony) w kolorze srebrzystym, symbolizujący męstwo i odwagę.

Decyzją nr 100/MON z dnia 29 marca 2012 wprowadzono oznakę rozpoznawczą Jednostki Wojskowej AGAT. Oznaka rozpoznawcza ma wymiary 50 mm x 80 mm i ma kształt tarczy w kolorze zielonym z poprzecznym czarnym polem. Przedstawia atakującego orła, pod którego szponami widnieje monogram GS – symbol Grup Szturmowych.

Decyzją nr 118/MON z dnia 8 kwietnia 2014 wprowadzono dodatkowe oznaki rozpoznawcze JW AGAT – „Grupy Szturmowe”. Są podobne do tych z 2012, uzupełnione dodatkowym elementem z napisem "GRUPY SZTURMOWE".

Proporzec rozpoznawczy

Decyzją nr 100/MON z dnia 10 kwietnia 2013 wprowadzono w Jednostce Wojskowej Agat proporce rozpoznawcze. Podzielono je na Proporzec Dowódcy Jednostki Wojskowej AGAT oraz trzech dowódców zespołów szturmowych: „A”, „B”, „C”.

Proporczyk na beret

Decyzją nr 230/MON z dnia 11 czerwca 2014 wprowadzono proporczyki na berety żołnierzy Jednostki Wojskowej Agat. Proporczyk w kształcie prostokąta w wcięciem, podobnie jak proporce mają swoje tradycyjne barwy składające się z trzech pasów: zielony – czarny – zielony. Poszczególne proporczyki mają litery szturmowe: „A”, „B”, „C”, które odnoszą się do konkretnych grup szturmowych.

Okolicznościowe pamiątki

Szkolenie Działalność szkoleniowa w Jednostce Wojskowej Agat dzieli się na trzy podstawowe etapy: szkolenie bazowe, szkolenie specjalistyczne, mały|prawo|225px|Pododdział jednostki podczas obchodów święta WP w 2015 mały|prawo|225px|Żołnierze Jednostki Wojskowej Agat mały|prawo|225px|Żołnierze JWG w wojskowych pojazdach Mercedes-Benz Klasy-G szkolenie zasadnicze.

Dodatkowo realizowane są systematycznie szkolenia uzupełniające, medyczne i kursy z różnych dziedzin wynikających z zadań jednostki oraz szkolenie przygotowujące do działań poza granicami kraju.

Kandydaci do służby w JW Agat przechodzą wieloetapowy proces rekrutacji. Sprawdzeniu podlegają przede wszystkim: stan zdrowia, profil psychologiczny, sprawność fizyczna, predyspozycje psychofizyczne, wytrzymałość marszowa, ale także umiejętność przetrwania w terenie, nawigacji, czy zdolność do rozwiązywania problemów pod presją czasu i w skrajnych warunkach wyczerpania organizmu.

W trakcie pełnienia służby w Jednostce, operatorzy biorą udział w szerokiej gamie szkoleń specjalistycznych. Obejmują one między innymi: szkolenie operatorów Bezzałogowych Statków Powietrznych (BSP), radiooperatorów systemów łączności (radiowej, satelitarnej, internetowej), kierowców wozów bojowych M-ATV, ratowników medycznych i paramedyków, operatorów broni zespołowej oraz wsparcia ogniowego, operatorów J-TAC, minerów i pirotechników, specjalistów logistyków, obsług zestawów przeciwlotniczych, specjalistów CBRN. Ponadto, jednostka realizuje szkolenie spadochronowe, utrzymując zdolność do przerzutu drogą powietrzną sił głównych oraz pododdziałów wspierających.

Istotnym elementem treningu jest współdziałanie z partnerami z innych resortów oraz służb mundurowych, a w szczególności z Policją, Strażą Graniczną i Państwową Strażą Pożarną. Cykliczne szkolenia pozwalają na zbudowanie świadomości i zrozumienia w zakresie procedur, a także przygotowanie do potencjalnych operacji reagowania kryzysowego. Główni partnerzy szkoleniowi JWA to żołnierze z GROMU, JWK, Formozy i siły specjalne z krajów NATO oraz współpracujących, m.in. z Czech, Gruzji, Kanady, Słowacji, USA oraz Wielkiej Brytanii. Żołnierze Jednostki Wojskowej Agat są także absolwentami szkolenia w Gujanie Francuskiej, gdzie swoją siedzibę ma 3 Regiment Legii Cudzoziemskiej w którym szkolą się żołnierze wojsk specjalnych z całego świata.

Szkolenia odbywają się również w warunkach górskich. Kilkunastu komandosów JWA przez trzy tygodnie szkoliło się we francuskich Alpach, gdzie m.in. uczestniczyli w ekstremalnym kursie prowadzonym przez instruktorów z Ośrodka Szkolenia Górskiego – Groupement Aguerrissement en Montagne (GAM). Uczestniczyli także w szkoleniach SERE na poziomie C Specjalist Training w Centrum Szkolenia Amerykańskich sił Powietrznych w bazie Fairchild w Stanach Zjednoczonych. JWA współpracuje m.in.: International Specjal Training Centre, Security Assistance Training Management Organization – SATMO (USA); Operational Planning Course for Platon Leaders; SOTG Planning Course; Centrum Szkolenia ISTC Pfullendorf (Niemcy); Special Forces Support Group (Wielka Brytania); współpraca szkoleniowa z Gruzinami. Żołnierze z JWA uczestniczyli m.in. w ćwiczeniach: „Anakonda”, „Kobra 2013”, „Trident Juneture 14”, „Noble Sword 14”, „Noble Jump 15”, „Fort 15”, „Kobra 2017”, trening oginowo-taktyczny Special Forces Urban Combat Training 2020 w Lublińcu. JWA ma certyfikowany przez NATO pododdział CBRN MERT (Chemical Biological Radiological, Nuclear Mobile Exploitation and Reconnaissance Team), przygotowany do rozpoznawania skażeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych i nuklearnych.

Wyróżnienia Jednostka wojskowa została wyróżniona wręczeniem Flagi RP przez Prezydenta RP z okazji Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej w 2013 roku. Flagę odebrał z rąk Prezydenta RP Dowódca JW Agat płk Berdychowski; Lex et Patria 2013 – wyróżnienie przyznawane przez Żandarmerię Wojskową Złota Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Śląskiego 2014 – odznaczenie przyznane Uchwałą Sejmiku Województwa Śląskiego nr II/18/13/2014 z dnia 15 marca 2014 r.. Uzbrojenie

mały|prawo|225px|Płk Sławomir Berdychowski – twórca i pierwszy dowódca jednostki AGAT Jednostki wojskowe powiązane z JW 3940 Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach↘ rozformowany w 2011 r. Na bazie Oddziału sformowano JW Agat. Dowódcy Jednostki Wojskowej 3940 Dowódcy Jednostki Wojskowej 3940: płk Sławomir Berdychowski (2011–2014) płk Sławomir Drumowicz (2014–2018) płk Artur Kozłowski (2018–30.09.2025) płk Michał Polaszek (3.11.2025–obecnie)

Przypisy

Bibliografia