thumb|240px|Strona tytułowa łódzkiego dziennika "Rozwój" wydawanego przez Wiktora Czajewskiego thumb|240px|Grób Wiktora Czajewskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi Wiktor Czajewski (ur. 10 czerwca 1857 w Ostrołęce, zm. 22 kwietnia 1922 w Warszawie) – literat, dziennikarz, historyk, wydawca gazet i właściciel drukarni prasowej; badacz kurpiowskiej Puszczy Zielonej.
Życiorys Był synem ostrołęckiego urzędnika powiatowego, Michała i Anieli z Doberskich. Początkowo kształcił się w Królewcu. W 1882 roku został redaktorem zakupionego przez siebie „Przeglądu Bibliograficzno-Archeologicznego”Elżbieta Zielińska, Dawni badacze Kurpiowszczyzny, Ostrołęka 1989, s. 9.. W latach 1877–1880 studiował na wydziale filozoficznym na Uniwersytecie Jagiellońskim. W Krakowie rozpoczął działalność pisarską. Za rozprawy historyczne w latach 1878–1879 otrzymał nagrody konkursowe fundacji ks. CzartoryskichElżbieta Zielińska, Wpisani w historię: słownik biograficzny województwa ostrołęckiego, Ostrołęka 1990, s. 40-41.
Do Łodzi przyjechał w 1897 i rozpoczął wydawanie od 1 grudnia 1897 dziennika „Rozwój” drukowanego u S. Dębskiego. W 1898 rozpoczął starania o własną drukarnię i otrzymał na nią koncesję 22 lutego 1899. Kosztem 8 000 rubli wyposażył ją w dwie prasy ręczne i czcionki o wadze 125 pudów. Jako zarządzającego i współwłaściciela przyjął J. Grabowskiego. Gdy rozstali się w kwietniu 1899, drukarnia była zadłużona – jej nabywcą został G. Koń. Kupił nową drukarnię przy ul. Piotrkowskiej 111, wyposażył ją w 1906 w maszynę rotacyjną, a przed 1913 przeniósł na Przejazd 8 (obecnie ul. J. Tuwima) i prowadził ją z synem Tadeuszem, który po 1922 odziedziczył ją i szybko doprowadził do upadku, jak podaje M. Laskowski.
Pierwszy w Łodzi wyposażył w 1919 swoją drukarnię w dwa linotypy, zakupione w Poznaniu. Drukował albumy, dzieła naukowe i dwa tytuły prasowe: „Rozwój” oraz „Goniec Wieczorny”.
Jako autor, redaktor, wydawca i działacz społeczny wywarł znaczący wpływ na życie kulturalne miasta. W grudniu 1903 uczestniczył w powołaniu Łódzkiego Towarzystwa Teatralnego. Gdy zawieszono wydawanie „Rozwoju” drukował dla jego prenumeratorów w latach 1914–1915 „Gazetę Wieczorną”. Z jego drukarni wyszło drukiem około 20 publikacji dotyczących rocznic historycznych i wydarzeń kulturalnych.
Zajmował się także historią i etnografią Kurpiów, czego owocem był m.in. artykuł zamieszczony w jednym z numerów „Tygodnika Ilustrowanego” z 1881 roku. Ponadto napisał powieść historyczną Na kurpiowskim szlaku, wydaną pod pseudonimem Antoniego Chleboradzkiego, oraz dramat KurpikiJerzy Kijowski, Z dziejów badań nad historią Puszczy Zielonej (wybrane zagadnienia), „Zeszyty Naukowe OTN”, z. 7, 1993, s. 104..
Pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Twórczość Kaszubi: kilka słów o ich życiu i poezyi, Warszawa 1883 (wersja cyfrowa Polona) Mikołaj Rej z Nagłowic na sejmach, Warszawa: T. Paprocki, 1885 Historya literatury czeskiej od czasów Odrodzenia do chwili bieżącej, Warszawa: Przegląd Tygodniowy, 1886 Powieść oryla: sielanka, Warszawa: Tygodnik Powszechny, 1887 Rys dziejów naszych. Polska za Piastów, Warszawa: Tygodnik Powszechny, 1887 Rzecz niedowiedziona: czy ogon należy do psa, czy pies do ogona? Komedya historyczna w 4 aktach wierszem, Warszawa 1887 Willanów, Czerniaków, Morysin, Gucin, Natolin: wraz ze szczegółowym spisem 1000 obrazów z galeryi willanowskiej. Ilustrowany przewodnik po Warszawie i okolicach, Warszawa: W. Czajewski, 1893 O pocałunku: pędzlem i piórem, Warszawa 1893 Przewodnik po Wilanowie, Warszawa 1895 Katedra św. Jana w Warszawie. W 100 rocznicę zamienienia kolegjaty na katedrę, Warszawa 1899 Na kurpiowskim szlaku. Powieść historyczna z XVII w. (w trzech tomach), tom 1, tom 2, tom 3; Warszawa: Red. „Gazety Polskiej”, 1900 Smok. Powieść współczesna w 2-ch tomach, tom 1, tom 2; Warszawa: Rozwój, 1901 Willanów, Łódź 1903 Szkice teatralne, Łódź 1907 Kraków: rys historyczny do połowy 17 wieku, Łódź: Wydawnictwo Dziennika „Rozwój”, 1909 Kraków, Łódź: „Rozwój” 1910 Za kraj, za wolność, za honor, za cześć! Pamiątka setnej rocznicy zgonu Tadeusza Kościuszki 1817–1917, Łódź 1917 Jak kochał ojczyznę Kościuszko. Pamiątka setnej rocznicy zgonu, Warszawa 1917 Kochany bracie chłopie i obywatelu!, Łódź 1917 Źródło:
Przypisy
Bibliografia
Szychowski L.S. Zarys dziejów drukarstwa łódzkiego 1859–1918. Łódź 1993. Słownik pracowników książki polskiej, red. Irena Treichel. Warszawa-Łódź, 1972. Laskowski Mirosław, Dzieje drukarstwa łódzkiego. Łódź 1989, s. 32.
Linki zewnętrzne Wiktor Czajewski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Drukarze związani z Łodzią Kategoria:Dziennikarze związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Kurpiami Kategoria:Pochowani na Starym Cmentarzu w Łodzi Kategoria:Polscy drukarze Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XIX wieku Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1857 Kategoria:Zmarli w 1922 Kategoria:Ludzie urodzeni w Ostrołęce Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy wydawcy prasy