1 Brygada Armii Ludowej im. Ziemi Lubelskiej – związek partyzancki Armii Ludowej sformowany na południu Lubelszczyzny w 1944 r. prowadzący głównie działania dywersyjne skierowane przeciw armii niemieckiej, polegające na niszczeniu transportów i linii komunikacyjnych.
Historia i działania bojowe Została zorganizowana rozkazem dowódcy II Obwodu Armii Ludowej – ppłk Mieczysława Moczara „Mietka” z dnia 20 lutego 1944 roku z oddziałów, które włączono do Armii Ludowej a znajdowały się na południu Lubelszczyzny. Początkowo składała się z trzech batalionów, lecz ciągle zwiększała swoją liczebność. Na początku czerwca 1944 roku liczyła już ok. 750. W czerwcu została przeorganizowana i od tego momentu do czasu wyzwolenia Lubelszczyzny składa się z 9 kompanii oraz oddziałów specjalnych brygady.
Brygada działała na tyłach oddziałów niemieckich walczących na froncie wschodnim i zajmowała się głównie niszczeniem linii kolejowych, szos i mostów.
Na początku maja od brygady odłączył się III Batalion por. Edwarda Gronczewskiego „Przepiórki”, który poszedł na odsiecz północnolubelskiemu zgrupowaniu AL (dowiedziawszy się o wyjściu zgrupowania z okrążenia pod Rąblowem „Przepiórka” zdecydował się wrócić na południe)Edward Gronczewski, Wspomnienia „Przepiórki”. Pod koniec maja 1944 brygada przeszła reorganizacje (trzy bataliony zastąpione zostały 9 kompaniami oraz kilkoma podporządkowanymi jej oddziałami w lipcu oddelegowanymi do 3 Północnolubelskiej Brygady AL)M. Wieczorek, Armia Ludowa: powstanie i organizacja 1944–1945 W dniach 10–23 czerwca 1944 roku 4 kompanie z 1 Brygady AL im. Ziemi Lubelskiej wzięło udział w bitwie partyzanckiej w lasach janowskich i Puszczy Solskiej.
W lipcu 1944 roku poszczególne poddziały brygady współdziałały z oddziałami Armii Czerwonej wkraczającymi na teren Lubelszczyzny.
Po wyzwoleniu Lubelszczyzny w dniu 27 lipca 1944 roku 1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej została rozwiązana, a jej członkowie w większości wstąpili do Milicji Obywatelskiej oraz część do Wojska Polskiego.
Obsada personalna W okresie luty – połowa maja 1944 roku Dowódca: kpt. Władysław Skrzypek „Grzybowski” – zginął 11 kwietnia 1944 roku w Potoku-Stany por. Feliks Kozyra „Błyskawica” – poległ 14 kwietnia 1944 roku w Trzydniku Dużym w czasie walki z oddziałem Narodowych Sił Zbrojnych „Cichego” kpt. Andrzej Flis „Maksym” - ranny w czasie bombardowania zgrupowania partyzanckiego w dniu 12 maja 1944 roku w Momotach Oficer oświatowy: ppor. Wacław Rózga „Stefan” Szef sztabu: kpt. Andrzej Flis „Maksym” (do połowy kwietnia 1944 roku) Michał Iskra „Łoś” (do końca maja 1944 roku – później organizator przepraw przez Wisłę w rejonie Świeciechowa) 1 batalion: Dowódca: por. Ignacy Borkowski „Wicek” 2 batalion: Dowódca: por. Aleksander Szymański „Bogdan” 3 batalion: Dowódca: ppor. Edward Gronczewski „Przepiórka” Zastępca dowódcy: ppor. Mieczysław Olszewski „Mietas” Oficer oświatowy: Leon Mitkiewicz „Leon”– poległ 22 kwietnia 1944 roku w Marynopolu w walce z oddziałem Narodowych Sił Zbrojnych
W okresie maj do 27 lipca 1944 roku Dowódca: kpt. Ignacy Borkowski „Wicek” Oficer oświatowy: ppor. Wacław Rózga „Stefan” Kompania Sztabowa: Dowódca: por. Aleksander Szymański „Bogdan” – poległ 22 czerwca 1944 roku w rejonie Górecka Kościelnego sierż. Ludwik Bujanowicz „Gajowy” Dowódcy plutonów: sierż. Ludwik Bujanowicz „Gajowy” (równocześnie dowódca kompanii) - pluton 1 sierż. Jan Owczarz „Marynarz” (od końca czerwca 1944 roku dowódca samodzielnego oddziału) - pluton 2 sierż. Władysław Bownik „Kret” - pluton 3 1 kompania: Dowódca: por. Ludwik Paszkowski „Lutek” Zastępca dowódcy – oficer oświatowt: por. Mieczysław Wiśniewski – poległ w maju 1944 roku pod Flisami ppor. Jan Juniewicz „Janek” 2 kompania (rozwiązana pod koniec czerwca 1944 roku): Dowódca: ppor. Jan Fijoł „Ryś II” – zaginął 16 czerwca 1944 roku kpr. Franciszek Ziemba „Januszek” – poległ 22 czerwca 1944 roku w Puszczy Solskiej W wyniku strat jakie kompania poniosła w czasie walk w lasach janowskich dowództwo brygady postanowiło sformować ją na nowo wykorzystując nadwyżkę partyzantów w 1 kompanii. Z powodów politycznych postanowiono jednak zarzucić ten plan na rzecz odbudowy 3 kompanii „Straży Chłopskiej” na skutek czego 2 kompania została rozwiązanaStanisław Supruniuk w swojej autobiografii pt. Z Polesia do Warszawy zapisał, że w interesie politycznym należało zachować istanienie kompanii BCh wchodzącej na zasadach autonomii do AL dlatego dowódca brygady kpt. „Wicek” nakazał skierowanie partyzantów z rozrośniętej 1 kompanii do oddziału „Straży Chłopskiej”. 3 kompania „Straży Chłopskiej”: Dowódca: por./kpt. Julian Kaczmarczyk „Lipa” – poległ 11 czerwca 1944 roku w pobliżu wsi Graba (obecnie część wsi Mostki, gm. Jarocin, pow. Nisko), Lasy Janowskie. ppor. Franciszek Bielak „Dobry” (od lipca) Zastępca dowódcy: ppor. Władysław Rękas „Sęp” – poległ 11 czerwca 1944 roku w rejonie Jarocina sierż. Stanisław Supruniuk (od lipca) 4 kompania: (w końcu czerwca 1944 roku kompania została przekształcona w dwa samodzielne oddziały „Małego Ryśka” i „Zająca”) Dowódca: por. Zbigniew Pietrzyk „Zbyszek” – od końca czerwca 1944 roku w sztabie brygady) Zastępcy dowódcy: ppor. Ryszard Płowaś „Mały Rysiek” sierż. Czesław Olszewski „Zając” 5 kompania: Dowódca: por. Edward Gronczewski „Przepiórka” Zastępcy dowódcy: ppor. Mieczysław Olszewski „Mietas” ppor. Kazimierz Zabor „Tygrys” Dowódcy plutonów: sierż. Adam Skóra „Adaś” - 1 pluton sierż. Edward Strzelecki „Pająk” - 2 pluton sierż. Aleksander Szmecht - 3 pluton 6 kompania: Dowódca: por. Bolesław Kowalski „Cień”
Latem 1944 brygada liczyła około 1000 partyzantów.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brygady Armii Ludowej Kategoria:Jednostki organizacyjne Armii Ludowej utworzone w 1944 Kategoria:Jednostki organizacyjne Armii Ludowej rozwiązane w 1944