Jeleśnia – gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie żywieckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bielskim.
W jej skład wchodzi 9 wsi: Jeleśnia – siedziba gminy Korbielów Krzyżowa Krzyżówki Mutne Pewel Wielka Przyborów Sopotnia Mała Sopotnia Wielka
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 13 488 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 13 353 osób.
Sołectwo Populacja SIMC Jeleśnia 4098 0055372 Sopotnia Wielka 2000 0056153 Przyborów 1793 0057922 Pewel Wielka 1548 0055774 Krzyżowa 1400 0055580 Sopotnia Mała 1251 0056006 Korbielów 1191 0055521 Mutne 457 0055691 Krzyżówki 269 0055627
Historia Gmina zbiorowa Jeleśnia została utworzona 1 sierpnia 1934 w powiecie żywieckim w woj. krakowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Jeleśnia, Korbielów, Krzyżowa, Mutne, Przyborów, Pewel Wielka, Sopotnia Mała i Sopotnia Wielka.
W 1939 roku do gminy wcielono anektowany w 1938 roku niezamieszkany fragment czechosłowackiej wsi Półgóra (dolina Jałowca od przełęczy Głuchaczki do przełęczy Jałowieckiej z uroczyskiem Jałowiec i południowym stokiem Mędralowej aż po łożysko potoku Półgórzanka)).
W czasie II wojny światowej włączona do III Rzeszy (Kreis Saybusch). 30 listopada 1940 okupant do gminy Jeleśnia przyłączył Hucisko z gminy Ślemień oraz Koszarawę z gminy StryszawaJelesnia.
Po wojnie powrócono do stanu sprzed wojny. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 8 gromad: Jeleśnia, Korbielów, Krzyżowa, Mutne, Przyborów, Pewel Wielka, Sopotnia Mała i Sopotnia WielkaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin, a jej obszar podzielono na gromadyUchwała Nr 27/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu nowotarskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50): Jeleśnia (Jeleśnia, Mutne), Krzyżowa (Korbielów, Krzyżowa), Pewel Wielka (Pewel Wielka), Przyborów (Przyborów), Sopotnia Mała (Sopotnia Mała), Sopotnia Wielka (Sopotnia Wielka).
Gminę Jeleśnia reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w tymże powiecie w woj. krakowskim o nieco zmniejszonym obszarze (Przyborów włączono do nowej gminy Koszarawa); wydorębniono też nowe sołectwo Krzyżówki z KrzyżowejUchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1972 Nr 18, poz. 268)..
1 czerwca 1975 gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. bielskim.
Powierzchnia Według danych z roku 2002 gmina Jeleśnia ma obszar 170,51 km², w tym: użytki rolne: 35% użytki leśne: 54%
Gmina stanowi 16,4% powierzchni powiatu.
Gmina Jeleśnia jest największą pod względem powierzchni gminą wiejską w województwie śląskim.
Ludność Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 13 488 100 6801 50,4 6687 49,6gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 79,1 39,9 39,2
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Jeleśnia w 2014 roku
Liczba ludności w latach 2002–2021 miejscowość 31 grudnia 200231 grudnia 200431 grudnia 200631 grudnia 201231 grudnia 201331 grudnia 201931 grudnia 202131 grudnia 202231 grudnia 202331 grudnia 2024Zmiana liczby ludności w latach 2002-2024Zmiana liczby ludności w latach 2002–2024 [%]Jeleśnia 4054 4116 40914066405339743887388038463788 -266 -6,6 Przyborów 1829 1811 17941789179117241723170116661695 -134 -7,3 Sopotnia Wielka 1670 1664 16661679167716701649164316361646 -24 -1,4 Pewel Wielka 1613 1574 15531515152214991463146314431441 -172 -10,7 Krzyżowa 1407 1417 14471440144113821352134613231325 -82 -5,8 Sopotnia Mała 1260 1267 12521226121812221175115511411126 -134 -10,6 Korbielów 1205 1189 11901127113111001087105410301031 -174 -14,4 Mutne 457 453 452462461449446447438435 -22 -4,8 Krzyżówki 275 270 271275269260256260256263 -12 -4,4 Ogółem13770137611371613579135631328013038129491277912750-1020-7,4
Instytucje oświatowe Szkoły Zespół Szkół nr 1 w Jeleśni Zespół Szkół nr 2 w Jeleśni Zespół Szkół nr 3 w Krzyżowej Zespół Szkół nr 4 w Sopotni Wielkiej Zespół Szkół nr 5 w Korbielowie Zespół Szkół nr 6 w Sopotni Małej Zespół Szkół nr 7 w Przyborowie Zespół Szkolno-Przedszkolny w Pewli Wielkiej Szkoła Podstawowa nr 1 w Pewli Wielkiej Szkoła Podstawowa w Mutnem
Przedszkola Przedszkole nr 1 w Jeleśni Przedszkole nr 2 w Jeleśni Przedszkole w Krzyżowej Przedszkole w Korbielowie Przedszkole w Przyborowie Przedszkole w Sopotni Małej Przedszkole w Sopotni Wielkiej
Biblioteki Gminna Biblioteka Publiczna w Jeleśni z filiami w: Korbielowie, Krzyżowej, Sopotni Wielkiej, Sopotni Małej, Mutnem, Peweli Wielkiej, Przyborowie
Parafie rzymskokatolickie Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Krzyżowej Parafia św. Wojciecha w Jeleśni Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Aniołów w Korbielowie Parafia św. Jadwigi Królowej w Przyborowie Parafia św. Jana Chrzciciela w Sopotni Małej Parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Sopotni Wielkiej Parafia Świętego Maksymiliana Kolbego w Pewli Wielkiej
Sąsiednie gminy Koszarawa, Radziechowy-Wieprz, Stryszawa, Ślemień, Świnna, Ujsoły, Węgierska Górka, Zawoja
Przypisy