Jerzy Władysław Danielewicz (ur. 16 września 1921 w Jarocinie, zm. 8 kwietnia 1997 w Bydgoszczy) – prof. dr hab. nauk humanistycznych o specjalności historia Polski, historia powszechna XIX-XX wieku, historyk, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Bydgoszczy (od 2005 r. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego).

Życiorys Urodził się 16 września 1921 r. w Jarocinie. Był synem Wiktora Bronisława, oficera Wojska Polskiego, uczestnika powstania wielkopolskiego i Marii z domu Kleindienst. Pochodził z rodziny nauczycielskiej, wywodzącej się ze wsi Cieślin w powiecie inowrocławskim, która w 1935 r. przeniosła się do Warszawy. Uczęszczał najpierw do VIII Państwowego Gimnazjum im. Władysława IV, a następnie do Liceum Handlowego im. Roeslerów. Lata wojny i okupacji niemieckiej spędził w Warszawie, pracując jako robotnik w fabryce. Uczestniczył również w tajnym nauczaniu, prowadząc komplety w zakresie I-IV klasy gimnazjalnej dla młodzieży w Opocznie. Maturę zdał na tajnych kompletach, a po zakończeniu wojny potwierdził ją przed państwową komisją egzaminacyjną dla abiturientów.

Na krótko objął stanowisko nauczyciela w łódzkich szkołach: Prywatnym Męskim Gimnazjum i Liceum przy ul. Bocznej 5 i w Szkole Powszechnej nr 134. Od października 1945 do lutego 1949 studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim, uzyskując stopień magistra filozofii w zakresie historii.

Od października 1948 jeszcze jako student pełnił funkcję asystenta, kierownika Katedry Historii Powszechnej Nowożytnej i Najnowszej. W latach 1951–1953 uzyskał aspiranturę krajową na Uniwersytecie Łódzkim, która umożliwiła mu dalszą pracę naukową. W okresie 1953–1954 był adiunktem, zaś w 1954 r. uzyskał stopień doktora za rozprawę pt. Sejm emigracyjny 1831-1848 opracowaną pod kierunkiem prof. Józefa Dutkiewicza. W okresie pobytu w Łodzi współpracował ponadto z prof. Natalią Gąsiorowską, Witoldem Łukaszewiczem i Juliuszem Willaume.

Od października 1954 w ślad za prof. J. Willaume, przeniósł się do Lublina, gdzie objął funkcję zastępcy profesora w Zakładzie Historii Powszechnej Nowożytnej i Najnowszej na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. Po kilku latach opuścił Lublin i od 1961 r. podjął pracę naukowo-dydaktyczną na stanowisku starszego wykładowcy w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku w Zakładzie Historii Powszechnej i Polski XIX i XX wieku.

W 1963 r. na UMK w Toruniu przedstawił rozprawę habilitacyjną pt. Ruchy rewolucyjne na ziemiach Polski południowo-wschodniej w latach 1918–1923, zaś rok później uzyskał tytuł docenta. Odtąd swoje losy zawodowe związał z Bydgoszczą i Toruniem.

1 kwietnia 1969 powierzono mu funkcję organizatora Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Bydgoszczy. 1 lipca 1969 został mianowany pierwszym rektorem tej uczelni, która powstała na bazie Studium Nauczycielskiego w Bydgoszczy. Przypadła mu w udziale budowa zrębów organizacyjno-administracyjnych i dydaktycznych oraz pozyskanie niezbędnej kadry naukowej. Oprócz tego pełnił także funkcję kierownika Zakładu Historii i Nauk Politycznych na Wydziale Humanistycznym WSN w Bydgoszczy.

1 marca 1971 r. został przeniesiony służbowo na stanowisko docenta w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK w Toruniu. Powrócił wówczas do zainteresowań emigracją polską we Francji. Od września 1971 do lutego 1972 przebywał w Paryżu na stypendium francuskiego ministerstwa edukacji. W 1976 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych. W latach 1984–1987 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Pedagogiki i Psychologii UMK. Podjął wówczas współpracę z Uniwersytetem w Oldenburgu w zakresie stosunków polsko-niemieckich i nauczania problemowego historii. Od 1988 r. zasadniczym miejscem jego zatrudnienia była Akademia Nauk Społecznych w Warszawie – Filia w Bydgoszczy, w której objął stanowisko profesora. W związku z likwidacją tej placówki, w 1990 r. został przeniesiony do Instytutu Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, gdzie pełnił funkcję kierownika Zakładu Historii Polski i Powszechnej XIX i XX wieku. 19 lutego 1991 r. Prezydent RP mianował go profesorem zwyczajnym. W tym roku przeszedł na emeryturę, zaś w 1994 zrezygnował ostatecznie z pracy dydaktycznej.

Zmarł 8 kwietnia 1997 r. w Bydgoszczy. Został pochowany na cmentarzu katolickim św. Trójcy przy ul. Lotników 7 w Bydgoszczy.

Jerzy Danielewicz od 1946 r. był żonaty z Haliną Mieczysławą z d. Zimowską. Miał syna Stanisława Olgierda (ur. 1947) oraz córki Annę Małgorzatę (ur. 1950) i Małgorzatę Marię (ur. 1953).

Dorobek naukowy Jerzy Danielewicz opublikował 81 prac, w tym 54 artykuły, 14 książek oraz 5 skryptów i podręczników; był także redaktorem 6 prac zbiorowych. Wypromował 6 doktorów i około 250 magistrów. Zrecenzował 12 prac doktorskich, 5 habilitacyjnych i dokonał oceny dorobku naukowego 3 kandydatów do tytułu profesora.

Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się na kilku wybranych zagadnieniach z dziejów Polski i Europy. Początkowo za przedmiot swoich badań obrał dzieje powstania listopadowego i popowstaniowe losy sejmu polskiego na emigracji we Francji. Problematyce tej poświęcił pracę magisterską i rozprawę doktorską. W późniejszych latach powrócił do zagadnień stosunków polsko-francuskich, biorąc udział w pracach nad monografią pt. Polska -Francja. Dziesięć wieków związków politycznych, kulturalnych i gospodarczych, która została wyróżniona ministerialną nagrodą. Drugi kierunek tematyczny jego badań dotyczył dziejów miast Kujaw, Pomorza i Wielkopolski. Był redaktorem naukowym kilku monografii dziejów miast, m.in. Grudziądza, Kłecka, Kowalewa Pomorskiego, Nakła nad Notecią i Radziejowa. W zakresie jego badań historycznych znalazły się również początki II Rzeczypospolitej, a zwłaszcza radykalne ruchy społeczno-narodowe, którym poświęcił rozprawę habilitacyjną. Wiele uwagi poświęcał również dziejom oświaty i szkolnictwa, głównie w Polsce międzywojennej. Był także autorem wielu publikacji historycznych o charakterze naukowym i popularnonaukowym, zamieszczanych na łamach różnych periodyków uczelnianych i regionalnych, m.in. Kronice bydgoskiej i Kalendarzu bydgoskim oraz w prasie codziennej.

Aktywność społeczna Jerzy Danielewicz był członkiem partii politycznych, związków zawodowych, stowarzyszeń naukowych i społecznych. Od 1948 r. był członkiem ZNP, a od 1964 r. członkiem PZPR. W listopadzie 1980 znalazł się wśród członków NSZZ „Solidarność”. Przez wiele lat działał w Polskim Towarzystwie Historycznym (1958–1959 sekretarz oddziału w Lublinie, 1969–1971 prezes oddziału w Bydgoszczy), Międzynarodowym Towarzystwie Historii Edukacji, Bydgoskim Towarzystwie Naukowym, Włocławskim Towarzystwie Naukowym, a także Polskim Towarzystwie Nautologicznym (okresowo prezes oddziału w Bydgoszczy) i Stowarzyszeniu Marynistów Polskich. W latach 90. XX w. był członkiem oddziału bydgoskiego Towarzystwa Polska-Niemcy.

Nagrody i odznaczenia Nagroda zespołowa II stopnia ministra szkolnictwa wyższego (1966, 1984), Nagroda indywidualna III stopnia ministra oświaty i szkolnictwa wyższego (1970), Złota Odznaka ZNP (1965), Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1965), Odznaka Honorowa „Za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego”, Złoty Krzyż Zasługi (1972), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Zobacz też Uniwersytet Kazimierza Wielkiego

Przypisy

Bibliografia

Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom VII. Bydgoszcz 2006. , s. 34–36

Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Włocławskiego Towarzystwa Naukowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Jarocinie Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu katolickim Trójcy Świętej w Bydgoszczy Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1997