Franciszek Korneli Wierzbicki (ur. 2 kwietnia 1884 w Boguszycach, zm. 1 kwietnia 1945 w Wilnie) - polski ziemianin, hodowca bydła, działacz społeczny i samorządowy oraz poseł na Sejm I kadencji w II Rzeczypospolitej z ramienia Związku Ludowo-Narodowego.
Życiorys Był najstarszym synem Franciszka Justyna Wierzbickiego (1841-1908) i Stanisławy z Jabłońskich (1861-1937). Należał do Wierzbickich herbu Nieczuja, niezwiązanych genealogicznie z wcześniejszymi właścicielami Boguszyc, Wierzbickimi herbu Ślepowron. Jego dziadek, Stanisław Franciszek Eligiusz Wierzbicki, wydzierżawił Boguszyce w 1837 roku, a w 1862 roku nabył majątek i połączył go z pobliskimi Kozikami. Ojciec Franciszka Kornelego wzniósł w Boguszycach w 1886 roku murowany dwór.
Po ukończeniu szkoły handlowej studiował rolnictwo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studium Rolnicze ukończył w 1907 roku, specjalizując się w hodowli bydła. Po śmierci ojca w 1908 roku przejął rodzinny majątek w Boguszycach.
Po wybuchu I wojny światowej został wraz z bratem Michałem powołany do armii rosyjskiej. W 1917 roku służył w I Korpusie Polskim dowodzonym przez generała Józefa Dowbora-Muśnickiego. Stado bydła z Boguszyc ewakuowano w 1915 roku do majątku w guberni smoleńskiej; wskutek wojny i rewolucji nie wróciło ono do kraju.
Działalność rolnicza Po przejęciu majątku założył zarodową oborę polskiego bydła czerwonego. W latach 1908-1913 sprowadzał buhaje hodowlane i skupował od okolicznych gospodarzy zwierzęta odpowiadające cechom tej rasy. Księga oborowa za lata 1908-1926 obejmowała 80 krów i 238 wyhodowanych jałówek. W roku gospodarczym 1913/1914 krowa o imieniu Anarchia dała 4113 kg mleka o zawartości 3,57% tłuszczu w ciągu 319 dni laktacji, co było wówczas najlepszym wynikiem w Królestwie Polskim. Materiał zarodowy z Boguszyc sprzedawano również poza regionem; na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 roku pochodzenie od boguszyckiego stada stwierdzono u 57 wystawionych sztuk bydła.
W folwarku prowadzono także hodowlę owiec i koni. W 1910 roku w owczarni hodowlę owiec merynosów odmiany Negretti zastępowano odmianą Rambouillet. W stajniach znajdowały się konie zaprzęgowe i wierzchowe oraz reproduktory czystej krwi arabskiej i rasy oldenburskiej. Po I wojnie światowej Wierzbicki rozszerzył hodowlę o konie przeznaczone dla wojska.
1 maja 1910 roku oprowadził po gospodarstwie 24-osobową wycieczkę krajoznawczą z Łomży, której uczestnicy obejrzeli stajnie, owczarnię, obory i maszyny rolnicze. W marcu 1911 roku majątek zwiedziło około 100 słuchaczy pierwszych kursów rolniczych w Łomży. Wierzbicki przyjął ich na granicy majątku, po czym uczestnicy podzielili się na dwie grupy i obejrzeli folwark.
Po powrocie z wojny odbudował zniszczony folwark i ponownie utworzył stado bydła czerwonego. W 1924 roku otrzymał Nagrodę II stopnia i Dyplom Uznania Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych za pracę hodowlaną oraz prowadzenie obory w Boguszycach.
Działalność społeczna i polityczna W dworze w Boguszycach działały tajna polska szkoła, biblioteka z wypożyczalnią oraz czytelnia. Wierzbicki organizował pogadanki poświęcone kółkom rolniczym. Od 1908 roku był członkiem Rady Towarzystwa Rolniczego w Łomży, a od 1920 roku jej prezesem. Pełnił też funkcje prezesa Rady Gminnej w Szczepankowie, przewodniczącego sejmiku powiatowego i kierownika Wydziału Powiatowego w Łomży. Był prezesem Związku Hodowców Bydła Ras Polskich przy Centralnym Towarzystwie Rolniczym, prezesem Kasy Spółdzielczej oraz członkiem Rady Szkolnej, z ramienia której inicjował budowę szkół wiejskich.
W 1922 roku został wybrany posłem na Sejm I kadencji z listy Związku Ludowo-Narodowego. W 1923 roku należał do wnioskodawców wystąpienia w sprawie pomocy państwa w odbudowie pogranicza Prus Wschodnich, zniszczonego podczas I wojny światowej. W kwietniu 1924 roku wraz z innymi posłami złożył wniosek dotyczący stosunków gospodarczych na Kurpiach, obejmujący między innymi zmianę zasad opodatkowania gruntów i czasowe ograniczenie wywozu drewna. Mandatu zrzekł się 28 maja 1925 roku; zastąpił go Romuald Jan Bielicki.
Kryzys majątku i działalność w Wilnie Odbudowę folwarku i hodowli po I wojnie światowej finansował kredytami. Spadek dochodów z upraw, brak zamówień wojska na konie oraz koszty prowadzenia gospodarstwa doprowadziły w 1925 roku do kryzysu finansowego i licytacji obory. Wierzbicki sprzedał Boguszyce młodszemu bratu Michałowi i przeniósł się z rodziną do Wilna.
W Wilnie wykładał na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Stefana Batorego. W 1928 roku został inspektorem hodowli polskiego bydła czerwonego w Wileńskim Towarzystwie Organizacji i Kółek Rolniczych, a następnie pracował w Wileńskiej Izbie Rolniczej. Zmarł po ciężkiej chorobie 1 kwietnia 1945 roku.
Życie prywatne Jego żoną była Jadwiga Oktawia z Leskiewiczów (1883-1954). Mieli ośmioro dzieci. Syn Józef został profesorem nauk rolniczo-ekonomicznych, jedna z córek poślubiła historyka Henryka Jabłońskiego, a inna ziemianina i hodowcę Czesława Kuberskiego. Wierzbicki został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, w kwaterze 104, w rzędzie 5, w miejscu 9-10.
Przypisy
Bibliografia Janusz Gwardiak, Franciszek Korneli Wierzbicki (1884-1945) herbu Nieczuja - ziemianin, hodowca, działacz społeczno-samorządowy, poseł, „Studia Łomżyńskie”, t. XVIII, 2007, s. 147-150. Marcin Schirmer, Szkice do biografii Łomżynian - uczestników powstań narodowych, „Studia Łomżyńskie”, t. XXII, 2012, s. 202-204.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Boguszycach (województwo podlaskie) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Polscy hodowcy Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927) Kategoria:Samorządowcy II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Wierzbiccy herbu Nieczuja Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Żołnierze I Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918