Nagroda im. Oskara Kolberga – polska nagroda ustanowiona w 1974 roku, przyznawana twórcom i popularyzatorom kultury ludowej.
Nagroda Kolberga przyznawana jest w Polsce od 1974 roku za szczególne zasługi i działania na rzecz kultury ludowejO Nagrodzie Kolberga na stronach MKiDN.. Patronem nagrody jest polski etnograf Oskar Kolberg. Ma rangę najważniejszego ogólnopolskiego wyróżnienia za całokształt dokonań w dziedzinie kultury ludowej, za osiągnięcia twórcze, artystyczne, naukowe oraz działalność wspierającą tradycyjną kulturę regionalną.
Kategorie alt=Występ zespołu „Waliszowianie” podczas uroczystości rozdania nagród im. Oskara Kolberga 6 lipca na Zamku Królewskim w Warszawie|mały|Występ zespołu „Waliszowianie” podczas uroczystości rozdania nagród im. Oskara Kolberga 6 lipca 2022 na Zamku Królewskim w Warszawie Nagroda przyznawana jest w pięciu kategoriach:
dla twórców z dziedziny plastyki i folkloru muzyczno-tanecznego; dla twórców reprezentujących literaturę ludową; dla kapel ludowych; dla zespołów folklorystycznych; dla badaczy, naukowców, popularyzatorów i animatorów.
Historia Nagrodę zaczęto przyznawać w latach 70. z inicjatywy miesięcznika społeczno-kulturalnego „Barwy”. W latach 1986–2001 wręczało Mazowieckie Towarzystwo Kultury w Warszawie. Od 2002 roku prezentacja nagrodzonych twórców odbywała się w Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze. W latach 2010–2014 organizatorem było Narodowe Centrum Kultury, a od 2015 zajmuje się tym Instytut Muzyki i Tańca.
Współorganizatorami uroczystości wręczenia Nagród są Muzeum Wsi Radomskiej, Fundacja „Cepelia” oraz Stowarzyszenie Twórców Ludowych a fundatorami: Polskie Radio, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Fundacja „Cepelia” oraz Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.
W 2014 roku uruchomiono stronę internetową poświęconą nagrodzie, zawierającą informacje o jej patronie, misji, historii i organizatorach oraz biogramy laureatów uzupełniane o fotografie, filmy i nagrania dźwiękowe. Stronę prowadzi Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze.
Laureaci chronologicznie (na podstawie informacji ze strony „Nagroda im. Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej”)
Laureaci Nagrody 1974 Władysław Chajec – rzeźbiarz, szopkarz krakowski Michalina, Jadwiga i Zbigniew Ćwiżewiczowie Justyna Grzegory Franciszek Horak Janina Orynżyna – pisarka, działaczka, znawczyni rzemiosła i sztuki ludowej Franciszka Rybkowa Jadwiga Sobieska Tomasz Śliwa Adam Zegadło Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Kurpianka” z Kadzidła Zespół Regionalny „Zubrzyca Górna” na Orawie Centralny Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”
Laureaci Nagrody 1975 Helena Bernasowska Władysław Gębik – pisarz, działacz regionalny na Warmii i Mazurach Wincenty Kitowski Stanisława Kubik Jadwiga Mierzejewska-Frankiewicz Stanisław Paczyński prof. dr Roman Reinfuss Józef Stopka-Król Kazimiera Styp-Rekowska Zofia Wojnowa prof. Kazimiera Zawistowicz-Adamska Zespół Pieśni i Tańca „Harnasie” z Poronina i jego kierownik Jan Jędrol Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Opocznianka” z Opoczna Wielkopolski Zespół Pieśni i Tańca „Tośtoki” z Poznańskiego i jego kierowniczka Franciszka Tomaczkowa Zespół Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z Carvin (Francja) Zespół Pieśni i Tańca „Syrena” z Brunssum (Holandia)
Laureaci Nagrody 1976 Zofia i Stanisław Chrząstowscy Aleksandra Czelusta Olimpia Jaroszewicz Jan Kawulok – muzyk instrumentalista, twórca instrumentów ludowych gawędziarz Władysław Kirstein Czesława Konopka – kurpiowska twórczyni ludowa: wycinankarka, hafciarka, tkaczka, pisankarka dr Franciszek Kotula – etnograf, historyk, folklorysta, pisarz Wincenty Krajewski Józef Lurka Aleksander Oleszczuk Ewelina Pęksowa dr Kazimierz Pietkiewicz – etnograf Józefa Siwek Mateusz Startek Jerzy Witek prof. Maria Znamierowska-Prüfferowa – etnografka Kapela Braci Bździuchów z Zamojszczyzny Zespół Pieśni i Tańca im. "Klimka Bachledy" z Zakopanego i jego kierownik Józef Pitoń Zespół Pieśni i Tańca „Koronka” z Bobowej Zespół Pieśni i Tańca „Trzy pokolenia” z Podlasia Zofia Pokusa Maria Siwula Zespół Taneczny „Krakowiak” z Bostonu (USA) Zespół Tańców Ludowych „Janosik” z Filadelfii (USA) Zespół Taneczny „UNIÃO JUVENTUS" z Kurytyby
Laureaci Nagrody 1977 prof. Józef Burszta – etnograf, etnolog, socjolog i historyk Jan Bzdęga Józefa Chaładaj Zygmunt Grabarski Stanisław Klejnas – skrzypek z Raducza (Łódzkie) Edward Kołacz – rzeźbiarz prymitywista Scholastyka Krupowicz Adam Kuchta dr Zofia Kwaśnicowa – badaczka i popularyzatorka tańców ludowych i narodowych. Jan Lubomirski – nauczyciel śpiewu i muzyki, folklorysta z Olsztyna Stanisław Seweryński ks. dr Bernard Sychta – działacz kaszubski, etnograf, językoznawca Jan Tacina – muzykolog, etnograf i pedagog, zbieracz pieśni Śląska Cieszyńskiego, Górnego i Opolskiego prof. Wanda Telakowska – inicjatorka oparcia wzornictwa przemysłowego na wzorach ludowych Anna Uliczka Władysław Walczak-Baniecki Zespół Regionalny im. Jana Malinowskiego ze Szczawnicy i jego kierowniczka Aniela Krupczyńska Zespół im. Józefa Bema z Budapesztu Zespół „Krakus” z Genk (Belgia) Zespół „Podhale” z Montrealu (Kanada) Zespół „Rzeszowiacy” z Chicago (USA) Zespół „Warszawa” z Dijon (Francja)
Laureaci Nagrody 1978 Stanisława Bakuła dr Jan Piotr Dekowski Jan Gąsior Jan Józefowski dr Longin Malicki – etnograf Sabina Masełbas ks. Edward Nitka Władysław Obrochta Klara Prillowa – rzeźbiarka Jan Tylka – rzeźbiarz, budowniczy mebli z Zakopanego Tadeusz Więckowski Józef Zganiacz Waleria Żarnoch Kapela Dudziarzy z Rawicza Zespół Malarek z Zalipia Zespół Redakcji Kwartalnika „Polska Sztuka Ludowa”
Laureaci Nagrody 1979 dr Stanisław Błaszczyk Jadwiga Chętnikowa Franciszek Dorobek Zdzisław Dudzik – szopkarz krakowski Zofia Roj-Gąsienica Anna Jachnina – dziennikarka Radia Bydgoszcz, autorka 300 audycji radiowych o sztuce i kulturze ludowej, zbieraczka folkloru Stefan Konopczyński Maria Kozłowa Konstanty Kuncewicz Jan Malinowski-Haledrak Piotr Puławski – wycinankarz, znawca starych tańców, przyśpiewek i pieśni kurpiowskich Aleksandra Radulska Wiktor Sawczenko Marianna Siedlarek Roman Wójcik Zofia Żytkowicz Kapela Bednarzy z Nowej Wsi Zespół Regionalny z Bukówca Górnego Marian Jakubowski – popularyzator polskiego folkloru w Holandii, kierownik zespołu folklorystycznego "Syrena" z Limburgii Mary i Albin Pierce΄owie Zespół „Tatry” z Adelajdy (Australia) Zespół „Orzeł Biały” z Monchanin (Francja) Polsko-Amerykańska Grupa Folklorystyczna z Nowego Jorku (USA)
Laureaci Nagrody 1981 Dominika Bujnowska – tkaczka z Podlasia (haft dwuosnowowy) Piotr Gan – dziennikarz radia Kielce, badacz i popularyzator wiejskich tradycji muzycznych i rzemieślniczych Kielecczyzny Rozalia Jeziorkowska – wycinankarka kurpiowska Jan Pluciński Andrzej Ruta Bolesław i Wacław Suska Zdzisław Szewczyk Zespół Górali Czadeckich „Watra” Kapela „Pogórzanie” z Jastrzębi i jej kierownik Mieczysław Król Kapela Sulowskich z Zamojskiego Henri Balla Barbara Klimas Sawyer Zespół Regionalny „Gorol” z Jabłonkowa (Czechy)
Laureaci Nagrody 1983 Wojciech Błaszkowski Andrzej Gombos Franciszek Górka dr Daniel Kadłubiec Jadwiga Legierska dr Józef Majchrzak Anna Malec – śpiewaczka z Roztocza Lubelskiego Helena Ochendowska – kurpiowska hafciarka z Puszczy Białej Barbara Peszat-Królikowska Karol Piegza – nauczyciel, pisarz, folklorysta, fotograf, malarz z Zaolzia na Śląsku Cieszyńskim Stanisław Rekowski Józef Szczerba Kapela Dudziarzy z Wielkopolski – Antoni Krzyżoszczak i Stanisław Nawrot z Topólka Malarki z Włocławka – zdobnictwo fajansów: Eugenia Adamczewska, Kazimiera Rzeczkowska, Genowefa Wódecka, Salomea Zajkowska Zespół Pieśni i Tańca "Trzciana" z Trzciany Zespół Śpiewaczek Wiejskich „Kalinki” z Kalinówki
Laureaci Nagrody 1984 Aleksander Błachowski Stanisława Czech-Walczakowa Władysław Gąsienica-Makowski Helena Knut Jan Mastalski i Józef Ciesielka Zofia Neyman – popularyzatorka kultury ludowej i twórczości regionu sieradzkiego Halina Nowosad Karol Pisarczyk Wanda Pomianowska – popularyzatorka i badaczka folkloru świętokrzyskiego, redaktor pisma „„Literatura Ludowa”, Helena Średniawa Teresa Toczko Stanisław Zagajewski – rzeźbiarz prymitywista, Wrocławski Nikifor Kapela Byrtków z Pewli Wielkiej w Żywieckiem Kapela Dudziarzy z Domachowa Zespół Pieśni i Tańca z Dąbrówki Wielkopolskiej Regionalny Zespół „Spiszacy” z Łapszów Niżnych na Spiszu Władysław Cuber Paweł Dubicki Rodzina Krakowińskich z Maasmachelen k/Genk (Belgia) Polski Zespół Kulturalno-Oświatowy w Czeskim Cieszynie Polski Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Wilia” z Wilna
Laureaci Nagrody 1985 Marianna Bałdyga Rozalia Barańska-Dzięciołowska Waleria Czubak Franciszka Dąbrowska Piotr Dziadosz Władysław Gawlak Stanisław Graca-Gobera Józef Janos Franciszek Kurzeja Ludwik Łojas Aurelia Majewska Zofia Świderska Kazimierz Woźniak Aleksandra Szurmiak-Bogucka Antoni Janiszewski Jan Matysek Anna i Henryk Świątkowscy Kapela Rodziny Pudełków z Siedleczki Kapela Jana Stocha z Zębu na Podhalu Kapela Braci Trzpilów Zespół „Holny” z Zakopanego Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Szamotuły” Władysław Korkuć Władysław Niedoba Wanda Stala Krystyna Straszyńska Grupa Folkloru Polskiego "Wisła" z Kurytyby (Brazylia) Zespół „Piastowie” ze Sztokholmu (Szwecja)
Laureaci Nagrody 1986 Jadwiga Kosiarska Izajasz Rzepa Stanisław Budzyński Jan Krajewski Franciszka Kulas Władysław Chochołek prof. Anna Kutrzeba-Pojnarowa Barbara Zagórna-Tężycka Halina Mikułowska Zespół Folklorystyczny „Wesele Przyprostyńskie” Kapela Dudków ze Zdziłowic Zespół Folklorystyczny „Krakowiak” z Hamburga (Niemcy) Zespół Folklorystyczny „Wawel” z Detroit (USA) Zofia Gulewicz Rizzio Wachowicz
Laureaci Nagrody 1987 Mieczysław Biernacik Bronisław Chojęta Edward Ignyś – dudziarz, nauczyciel gry na skrzypcach i dudach, działacz regionalny z Biskupizny (Wielkopolska) Feliks Jankowski Jadwiga Łukawska Krystyna Placha Albert Speiser Zdzisław Walczak Barbara Kaznowska dr Grażyna Dąbrowska Wanda Szkulmowska Zespół Regionalny im. Bartusia Obrochty z Zakopanego Kapela Wojciechowska z Wojciechowa Lawrence Kozlowski Stanley Pelc Władysław Młynek Annabella Wersinger Polski Zespół Folklorystyczny „Łowiczanie” z San Francisco (USA) Zespół Tańca Ludowego „Lublin” z Pont de Cheury (Francja) Polsko-kanadyjski Zespół Tańca Ludowego „Lechovia” z Mississauga (Kanada)
Laureaci Nagrody 1988 Henryk Burzyński Adela Jabłońska-Szczuchniak Stefania Konopka – wycinankarka kurpiowska z Puszczy Zielonej. Marianna Kowalska – śpiewaczka z Radomskiego Stefan Ślażyński Antoni Łempicki Stanisław Sieruta – tancerz kurpiowski z Puszczy Zielonej Leon Widz – skrzypek z Lubelszczyzny Zespół Regionalny „Podhale” z Nowego Targu Kapela Franciszka Hirta „Chrośniczanie” z Chrośnicy Bożenna Golcz prof. Aleksander Jackowski – etnograf Stanisław Weremczuk – pisarz Jan Banaszak Stanisław Kmieć Jan Mincewicz Kazimiera Walczak Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
Laureaci Nagrody 1989 Bazyli Albiczuk Julian Brzozowski Janina Buraczyk Stanisława Dąbrowska Zuzanna Gwarek Stanisław Korpa Władysław Baranowski Jan Hołubowski Maria Orlik i Władysław Orlik Jan Kacwin Zespół Pieśni i Tańca „Poiana” z Piławy Dolnej Zespół Śpiewaczy „Pogranicze” z Szypliszk Jerzy Lipka Janina Marcinkowa – choreografka i etnografka z Cieszyna (Śląsk Cieszyński) Piotr Świerc Zespół Pieśni i Tańca „Nasz Balet” z Argentyny Zespół Pieśni i Tańca „Krakowiacy” z Reims (Francja) Zespół Pieśni i Tańca Towarzystwa „Kultura i Tradycja” z Curcelles les Lens (Francja) Zespół Tańca „Echo z Polski” z Toledo (USA) Danuta Collin Helena Śliwka Jadwiga Hirt
Laureaci Nagrody 1990 Antoni Chynek Jarosław Furgała Franciszka Kuźma Władysława Prucnal Stefan Sowiński Tadeusz Gąsienica-Giewont