thumb|Biomonitoring ichtiofauny – jednego z elementów biologicznych stanu ekologicznego wód thumb|Piezometr do monitoringu wód podziemnych Monitoring jakości wód – systematyczne pomiary, oceny i prognozy stanu środowiska wodnego. W Polsce monitoring jakości wód jest jednym z podsystemów Państwowego Monitoringu Środowiska. Celem monitoringu jest ustalenie stanu jakościowego wód, a przez to podstaw do podejmowania działań na rzecz jej poprawy w razie potrzeby. Jest to podstawa ochrony wód, zwłaszcza ochrony przed zanieczyszczeniem, zarówno zanieczyszczeniem prowadzącym do eutrofizacji, głównie pochodzącym z sektora bytowo-komunalnego i rolnictwa (zanieczyszczenia biogenne), jak i zanieczyszczeniem przemysłowym. Ponieważ ocena stanu wód powierzchniowych wykorzystywana jest do zintegrowanego zarządzania wodami, monitoring wód dotyczy wód powierzchniowych i podziemnych.
W Polsce programy monitoringu środowiska są ustalane na trzyletnie okresy.
Rodzaje monitoringu Monitoring wód, zgodnie z wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej, dzieli się na cztery rodzaje różniące się zakresem i częstotliwością badań: monitoring diagnostyczny monitoring operacyjny monitoring badawczy monitoring obszarów chronionych (w Polsce do 2011 r. prowadzony w ramach monitoringu operacyjnego).
Monitoring diagnostyczny wód powierzchniowych prowadzi się w celu: ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych określenia rodzajów oraz oszacowania wielkości znacznych oddziaływań wynikających z działalności człowieka zaprojektowania przyszłych programów monitoringu dokonania oceny długoterminowych zmian stanu wód – naturalnych i antropogenicznych.
Monitoring operacyjny prowadzi w celu: ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które zostały określone jako zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych dokonania oceny zmian stanu wód powierzchniowych wynikających z programów, które zostały przyjęte dla poprawy jakości wód obserwacji przepływu wód.
Monitoring badawczy prowadzi się w celu: wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód powierzchniowych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód powierzchniowych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego dla tej jednolitej części wód powierzchniowych określenia wielkości i wpływów przypadkowego zanieczyszczenia ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego na podstawie biologicznych i fizykochemicznych elementów jakości.
Monitoring obszarów chronionych prowadzi się w celu takim jak diagnostyczny i operacyjny na obszarach chronionych (np. w ujęciach wody pitnej, na obszarach Natura 2000), m.in.: ustalenia stanu tych wód powierzchniowych ustalenia stopnia spełniania wymogów, jakie są dodatkowo wymagane dla wód tych obszarów oceny wpływu znaczących oddziaływań i skuteczności działań mających na celu powstrzymanie tych oddziaływań.
Monitoring wód podziemnych dzieli się na monitoring ich stanu chemicznego i ilościowego. Rodzaje monitoringu wód podziemnych są analogiczne do rodzajów monitoringu wód powierzchniowych.
Służby monitoringowe Zasadniczą część monitoringu wód wykonują wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska. Do nich należy badanie elementów biologicznych, fizyczno-chemicznych i chemicznych wód powierzchniowych. Elementy hydromorfologiczne bada państwowa służba hydrologiczno-meteorologiczna (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej), monitoring wód podziemnych zaś prowadzi państwowa służba hydrogeologiczna (Państwowy Instytut Geologiczny). Służby te mogą w niektórych przypadkach ze sobą współpracować, np. wojewódzki inspektorat ochrony środowiska może wykonywać uzupełniające badania parametrów fizyczno-chemicznych wód podziemnych. Organem centralnym zarządzającym monitoringiem wód jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska (Departament Monitoringu i Informacji o Środowisku Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska), a dane z monitoringu wykorzystywane są przede wszystkim przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. Wody w kąpieliskach są również przedmiotem zainteresowania Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Podstawy prawne Zarys prawny monitoringu wód przedstawiony jest w artykule 8 i załączniku V Ramowej Dyrektywy Wodnej. Poświęcony jest mu dział VII rozdziału 4 ustawy Prawo wodne i rozporządzenie ministra środowiska w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych.
Bibliografia
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne () (uchylona) Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne () Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych () (uchylone) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych () (uznane za uchylone) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych () (uznane za uchylone)
Kategoria:Monitoring środowiska Kategoria:Zanieczyszczenia wody